8 
Desloratadine là thuốc kháng histamin thế hệ 2 mạnh mẽ, chuyên dùng để điều trị viêm mũi dị ứng và mày đay vô căn mạn tính. Thuốc hoạt động bằng cách phong tỏa chọn lọc thụ thể H1, giúp giảm nhanh các triệu chứng như hắt hơi, sổ mũi và ngứa ngáy kéo dài. Với ưu điểm ít gây buồn ngủ và thời gian tác dụng lên đến 24 giờ, Desloratadine là lựa chọn tối ưu để cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân mà không gây ảnh hưởng đến sự tỉnh táo hàng ngày.
Tổng quan về Ethiodized oil
Tên thuốc gốc (Hoạt chất)
- Ethiodized oil (dầu Ethiodized)
Loại thuốc
- Thuốc cản quang.
Dạng thuốc và hàm lượng
- Ống tiêm 10ml (nồng độ 480mg/ml).
Chỉ định Ethiodized oil
Dầu ethiodized là một chất cản quang gốc dầu, được chỉ định sử dụng trong các quy trình sau:
- Chụp X-quang tử cung vòi trứng (Hysterosalpingography – HSG) ở bệnh nhân trưởng thành.
- Thực hiện chụp X-quang hệ bạch huyết (lymphography) cho cả người lớn và trẻ em, thông thường tại vùng bàn chân hoặc bàn tay.
- Chụp động mạch gan chọn lọc nhằm mục đích hiển thị các khối u ở người lớn mắc ung thư biểu mô tế bào gan (HCC).
Dược lực học
- Ethiodized, một loại thuốc cản quang dạng dầu, hoạt động bằng cách làm tăng độ tương phản của mạch máu và các cấu trúc cơ thể dọc theo đường đi của nó, từ đó giúp quan sát rõ ràng các cấu trúc nội tạng.
- Dầu ethiodized có khả năng tích lũy chọn lọc và lưu giữ lâu dài trong các mạch máu nuôi khối u, được ứng dụng để chụp hình các cơ quan như gan, phổi, dạ dày và tuyến giáp. Khi được gắn với I131 hoặc các chất phát xạ beta khác (như Y-90 hoặc P-32), dầu ethiodized có thể đưa một lượng lớn bức xạ trực tiếp vào một số khối u, giúp điều trị mà không gây tổn hại đáng kể đến các mô lành.
Dược động học
Hấp thu
- Hiện chưa có dữ liệu cụ thể về quá trình hấp thu của thuốc.
Phân bố
- Thông tin về sự phân bố của thuốc trong cơ thể vẫn chưa được ghi nhận.
Chuyển hóa
- Không có báo cáo về quá trình chuyển hóa của dược chất này.
Thải trừ
- Thuốc được loại bỏ khỏi cơ thể chủ yếu qua đường tiểu, dưới dạng iốt vô cơ.
Tương tác thuốc Ethiodized oil
- Việc sử dụng dầu ethiodized có thể gây cản trở đáng kể quá trình hấp thu iốt phóng xạ của tuyến giáp trong khoảng thời gian từ vài tuần đến vài tháng. Điều này dẫn đến khả năng làm giảm chất lượng hình ảnh khi thực hiện xạ hình tuyến giáp và đồng thời làm giảm hiệu quả của liệu pháp điều trị bằng I131.
Chống chỉ định thuốc Ethiodized oil
- Chống chỉ định dùng thuốc cho bệnh nhân có tiền sử quá mẫn với dầu ethiodized, người mắc bệnh cường giáp, hoặc những trường hợp có chấn thương hay xuất huyết mới xảy ra.
- Đối với quy trình chụp X-quang tử cung và vòi trứng bằng dầu ethiodized, thuốc không được chỉ định cho phụ nữ mang thai, bệnh nhân bị viêm vùng chậu cấp tính, trường hợp xói mòn cổ tử cung rõ rệt, viêm nội mạc tử cung và chảy máu trong tử cung, cũng như ngay trước hoặc sau chu kỳ kinh nguyệt, hoặc trong vòng 30 ngày kể từ khi thực hiện nạo hoặc cắt bỏ tử cung.
- Chụp X-quang hệ bạch huyết (lymphography) bằng dầu ethiodized không được khuyến cáo ở những bệnh nhân mắc bệnh tim bẩm sinh với shunt phải-trái, bệnh phổi giai đoạn tiến triển, chấn thương mô, bệnh nhân ung thư giai đoạn nặng có nguy cơ chảy máu do tắc nghẽn mạch bạch huyết, người có hệ bạch huyết bị gián đoạn do phẫu thuật trước đây, hoặc những trường hợp đã và đang xạ trị tại vùng dự kiến chụp.
- Không nên dùng dầu ethiodized trong vùng gan khi có tình trạng giãn ống dẫn mật, trừ khi đã thiết lập dẫn lưu đường mật ra ngoài trước khi tiêm thuốc.
Liều lượng & cách dùng Ethiodized oil
Liều dùng
Người lớn
Chụp X-quang tử cung và vòi trứng:
- Tiến hành tiêm vô trùng dầu ethiodized vào khoang nội mạc tử cung dưới sự giám sát liên tục bằng phương pháp nội soi huỳnh quang.
- Bơm tăng dần 2 ml dầu ethiodized cho đến khi xác định ống dẫn trứng đã thông, và cần ngừng tiêm ngay nếu bệnh nhân biểu hiện khó chịu quá mức.
- Tổng thể tích thuốc được tiêm phụ thuộc vào dung tích của khoang tử cung, nhưng thường không vượt quá 15 ml.
Chụp X-quang hệ bạch huyết:
- Đối với chụp một bên chi trên: liều lượng là 2-4 ml; cho một bên chi dưới: 6-8 ml.
- Khi chụp dương vật: 2-3 ml; chụp cổ tử cung: 1-2 ml.
- Khi thực hiện chụp hạch bạch huyết ở chi trên hoặc chi dưới, việc tiêm dầu ethiodized vào kênh bạch huyết phải bắt đầu với tốc độ không quá 0,2 ml/phút. Tổng thời gian tiêm toàn bộ liều dầu ethiodized không được ít hơn 1,25 giờ.
- Cần kiểm tra X-quang định kỳ để xác định tốc độ tiêm thích hợp và theo dõi sự di chuyển của dầu ethiodized trong hệ bạch huyết. Ngừng tiêm nếu bệnh nhân báo cáo có cảm giác đau. Ngừng tiêm nếu phát hiện tình trạng tắc nghẽn bạch huyết. Ngay lập tức ngừng tiêm khi dầu ethiodized được nhìn thấy rõ ràng trên hình ảnh X-quang trong ống ngực. Hình ảnh sau khi tiêm sẽ xuất hiện ngay lập tức.
Tiêm nội động mạch gan có chọn lọc:
- Liều lượng được xác định dựa trên kích thước của khối u, cùng với lưu lượng máu tại gan và tại khối u.
- Thực hiện tiêm chậm 1,5-15 ml dầu ethiodized và theo dõi X-quang một cách liên tục.
- Ngừng tiêm ngay khi quan sát thấy hiện tượng ứ đọng hoặc trào ngược. Tổng liều dầu ethiodized được dùng không được vượt quá 20 ml.
Trẻ em
Chụp X-quang hệ bạch huyết:
- Liều tiêm tối thiểu là 1 ml đến tối đa 6 ml, tùy thuộc vào vùng giải phẫu cần quan sát. Liều lượng không được vượt quá 0,25 ml/kg.
Cách dùng
- Rút dầu ethiodized vào một ống tiêm dùng một lần. Sử dụng liều thấp nhất có thể tùy thuộc vào phần giải phẫu cần được hiển thị. Sau đó, loại bỏ phần thuốc chưa được sử dụng.
Tác dụng phụ của Ethiodized oil
Không xác định tần suất
- Đau bụng, đầy hơi, chán ăn, khó nuốt, buồn nôn, nôn, lo lắng, trạng thái chán nản, thay đổi thị lực, đau hoặc tức ngực, khó thở, tim đập nhanh, ho, giảm tần suất đi tiểu hoặc lượng nước tiểu, đau đầu, chóng mặt, ngất xỉu, sốt, viêm nhiễm trùng, đau lưng dưới hoặc đau một bên, chuột rút và cứng cơ, đau hoặc sưng ở bàn chân hoặc cẳng chân, sưng mặt, ngón tay hoặc cẳng chân, sưng mí mắt, bọng mắt, phát ban da, ngứa hoặc mẩn đỏ, đổ mồ hôi, khó ngủ, mệt mỏi, suy nhược, tăng hoặc giảm cân, vàng da, suy thận, viêm hạch bạch huyết, viêm tắc tĩnh mạch.
Lưu ý khi dùng Ethiodized oil
Lưu ý chung
- Nguy cơ thuyên tắc phổi có thể xuất hiện tức thì hoặc trong vòng vài giờ đến vài ngày sau khi dầu ethiodized vô tình xâm nhập vào mạch máu, hoặc do sự xâm lấn nội mạch của thuốc, dẫn đến suy giảm khả năng khuếch tán khí và lưu lượng máu phổi, nhồi máu phổi, hội chứng suy hô hấp cấp tính, và thậm chí tử vong.
- Cần tránh dùng dầu ethiodized cho những bệnh nhân có chức năng phổi suy giảm nghiêm trọng, suy hô hấp hoặc tình trạng quá tải tim phải.
- Việc theo dõi X-quang trong suốt quá trình tiêm dầu ethiodized là bắt buộc.
- Không được vượt quá liều lượng và tốc độ tiêm dầu ethiodized tối đa đã được quy định.
- Để giảm thiểu nguy cơ thuyên tắc phổi khi thực hiện chụp X-quang bạch huyết, điều quan trọng là phải xác nhận bằng hình ảnh X-quang rằng thuốc được tiêm vào mạch bạch huyết chứ không phải tĩnh mạch.
- Các phản ứng phản vệ, biểu hiện qua các triệu chứng tim mạch, hô hấp hoặc da, từ nhẹ đến nặng, bao gồm cả tử vong, đã được ghi nhận nhưng hiếm khi xảy ra sau khi sử dụng dầu ethiodized.
- Không nên sử dụng thuốc này cho bệnh nhân có tiền sử nhạy cảm với các chất cản quang chứa i-ốt khác, hen phế quản hoặc các tình trạng dị ứng, vì những yếu tố này làm tăng khả năng xảy ra phản ứng quá mẫn với dầu ethiodized.
- Tiêm dầu ethiodized vào động mạch gan có thể làm trầm trọng thêm nhiều tình trạng, bao gồm tăng áp lực tĩnh mạch cửa dẫn đến chảy máu tĩnh mạch, thiếu máu cục bộ gan gây tăng men gan, sốt và đau bụng; suy gan gây cổ trướng và bệnh não.
- Đã có báo cáo về huyết khối tĩnh mạch gan, suy gan không hồi phục và tử vong.
- Các rủi ro liên quan đến quy trình tiêm bao gồm biến chứng mạch máu và nhiễm trùng.
- Chất cản quang chứa i-ốt có thể tác động đến chức năng tuyến giáp, vì hàm lượng i-ốt có thể kích hoạt cường giáp hoặc suy giáp.
- Dầu ethiodized có thể lưu lại trong cơ thể trong vài tháng, tùy thuộc vào liều lượng và đường dùng.
- Cần sử dụng liều dầu ethiodized thấp nhất có thể và theo dõi chặt chẽ chức năng tuyến giáp trong vài tháng sau khi dùng thuốc.
Lưu ý với phụ nữ có thai
- Chống chỉ định thực hiện chụp X-quang tử cung và vòi trứng ở phụ nữ đang mang thai do nguy cơ tiềm ẩn gây hại cho thai nhi.
- Việc sử dụng dầu ethiodized trước hoặc trong thai kỳ có thể gây ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp của cả người mẹ và thai nhi, đồng thời có thể tác động đến sự phát triển của thai nhi.
- Vì vậy, cần phải kiểm tra chức năng tuyến giáp ở phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh nếu dầu ethiodized đã được chỉ định trước hoặc trong quá trình mang thai.
Lưu ý với phụ nữ cho con bú
- Dầu ethiodized được bài tiết vào sữa mẹ.
- Hiện chưa có dữ liệu về ảnh hưởng của dầu ethiodized đối với trẻ bú mẹ hoặc tác động lên quá trình sản xuất sữa; tuy nhiên, việc sử dụng dầu ethiodized có thể làm tăng nồng độ iodide trong sữa mẹ và có khả năng ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp của trẻ bú sữa mẹ.
- Do đó, cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích và các rủi ro tiềm ẩn trước khi chỉ định thuốc này cho phụ nữ đang cho con bú.
Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc
- Bởi vì dầu ethiodized có thể gây ra các tác dụng phụ như đau đầu, chóng mặt, người bệnh cần hết sức thận trọng khi tham gia lái xe hoặc vận hành máy móc.
Quá liều và cách xử lý
Quá liều và độc tính
- Việc sử dụng dầu Ethiodized vượt quá liều khuyến cáo có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng tại hệ hô hấp, tim mạch hoặc não bộ, tiềm ẩn nguy cơ tử vong.
- Khi dùng liều cao hơn mức quy định, tình trạng tắc nghẽn mạch máu cung cấp cho nhiều cơ quan có thể xảy ra với tần suất cao hơn.
Cách xử trí khi quá liều
- Việc xử trí quá liều bao gồm điều trị triệu chứng cấp tính và duy trì các chức năng sống cơ bản cho người bệnh.
Quên liều và xử trí
- Do loại thuốc này chỉ được quản lý và sử dụng bởi các chuyên gia y tế, khả năng bỏ lỡ liều là rất thấp.
Nguồn tham khảo
Tên thuốc: Ethiodized oil
Go.drugbank: https://go.drugbank.com/drugs/DB00965
Go.drugbank: https://go.drugbank.com/drugs/DB00965
Drugs.com: https://www.drugs.com/cons/ethiodized-oil-injection.html
Drugs.com: https://www.drugs.com/cons/ethiodized-oil-injection.html
Dailymed: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=511d1f64-5cb9-4baa-a123-96205467e59a
Dailymed: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=511d1f64-5cb9-4baa-a123-96205467e59a
Ngày cập nhật: 18/07/2021
Bài viết này có hữu ích không?
Có0Không0