Tiến trình can thiệp và xử lý tổn thương ác tính tại hệ hô hấp đã có những bước chuyển mình vượt bậc nhờ sự ra đời của nhiều phương pháp y khoa tiên tiến. Việc lựa chọn phác đồ tối ưu đòi hỏi sự đánh giá toàn diện về phân loại mô bệnh học, giai đoạn tiến triển và đặc điểm sinh học phân tử của từng khối u. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp góc nhìn chuyên môn khoa học về các liệu pháp điều trị ung thư phổi hiện hành.
Ung thư phổi có chữa được không?
Khả năng kiểm soát và điều trị thành công bệnh lý ác tính tại phổi phụ thuộc rất lớn vào thời điểm phát hiện bệnh và thể trạng nền tảng của người bệnh. Đối với nhóm ung thư phổi không tế bào nhỏ, nếu tổn thương được phát hiện ở giai đoạn rất sớm khi khối u còn nằm khu trú hoàn toàn trong nhu mô phổi và chưa lan đến hệ thống bối hạch bạch huyết, việc can thiệp ngoại khoa triệt căn kết hợp với các liệu pháp bổ trợ hoàn toàn có thể giúp người bệnh loại bỏ khối u và duy trì sự sống khỏe mạnh lâu dài.
Tế bào tăng sinh bất thường trong phổi (Nguồn: Sưu tầm)
Ngược lại, đối với các trường hợp phát hiện ở giai đoạn tiến triển hoặc giai đoạn di căn xa, mục tiêu điều trị chủ đạo sẽ chuyển từ chữa khỏi sang kiểm soát tốc độ phát triển của tế bào ác tính, giảm thiểu tối đa các triệu chứng khó chịu, ngăn ngừa biến chứng và kéo dài thời gian sống với chất lượng tốt nhất có thể. Nhờ sự phát triển của các liệu pháp điều trị toàn thân thế hệ mới, cơ hội kéo dài sự sống một cách êm dịu cho bệnh nhân giai đoạn muộn đã được nâng cao rõ rệt so với các thập kỷ trước.
Các liệu pháp điều trị ung thư phổi
Nền y học hiện đại cung cấp một kho vũ khí đa dạng bao gồm cả các biện pháp can thiệp tại chỗ và các liệu pháp toàn thân kỹ thuật cao để đối phó với sự tăng sinh của tế bào ác tính.
Phẫu thuật
Can thiệp ngoại khoa là phương pháp điều trị nền tảng mang tính chất triệt căn, được chỉ định ưu tiên cho các trường hợp ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn sớm. Tùy thuộc vào kích thước, vị trí của khối u và chức năng hô hấp dự trữ của người bệnh, phẫu thuật viên sẽ lựa chọn phương thức cắt bỏ phù hợp. Các kỹ thuật thường dùng bao gồm cắt hình chêm hoặc cắt phân thùy đối với tổn thương siêu nhỏ, cắt thùy phổi chứa khối u là phương pháp phổ biến nhất, hoặc cắt toàn bộ một bên phổi trong trường hợp tổn thương lan rộng. Quy trình này thường đi kèm với nạo vét hệ thống hạch bạch huyết vùng rốn phổi và trung thất để kiểm tra vi thể, đảm bảo loại bỏ tối đa các mầm mống tế bào ác tính.
Hóa trị
Hóa trị là phương pháp sử dụng các thuốc độc tế bào truyền qua đường tĩnh mạch hoặc đường uống để tiêu diệt các tế bào đang trong quá trình phân chia mạnh mẽ. Liệu pháp toàn thân này có thể được áp dụng ở nhiều giai đoạn khác nhau với các mục tiêu lâm sàng riêng biệt. Trong hóa trị tân bổ trợ, thuốc được dùng trước phẫu thuật nhằm thu nhỏ kích thước khối u, tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc mổ. Hóa trị bổ trợ được thực hiện sau phẫu thuật để quét sạch các tế bào ung thư còn sót lại ở cấp độ vi thể. Đối với giai đoạn muộn hoặc thể ung thư phổi tế bào nhỏ, hóa trị đóng vai trò là giải pháp chủ đạo giúp kiểm soát sự tiến triển của bệnh trên toàn cơ thể.
Hoá trị là một trong những phương pháp giúp ích cho điều trị ung thư (Nguồn: Sưu tầm)
Xạ trị
Xạ trị là kỹ thuật sử dụng các chùm tia năng lượng cao như tia X hoặc các hạt proton hướng thẳng vào vùng tổn thương để phá hủy cấu trúc vật chất di truyền của tế bào ung thư, ngăn chặn khả năng nhân đôi của chúng. Xạ trị có thể phối hợp đồng thời với hóa trị trong trường hợp khối u đã lan rộng tại chỗ không còn chỉ định phẫu thuật, hoặc áp dụng độc lập như một liệu pháp thay thế cho những bệnh nhân giai đoạn sớm nhưng thể trạng yếu không chịu được cuộc mổ đại phẫu. Ngoài ra, trong các giai đoạn tiến triển, xạ trị liều thấp đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nhẹ các triệu chứng chèn ép đường thở gây khó thở hoặc giảm đau do tổn thương di căn xương.
Thuốc nhắm trúng đích điều trị ung thư phổi
Đây là một trong những thành tựu đột phá nhất của y học phân tử, mở ra kỷ nguyên điều trị cá thể hóa sâu sắc. Khác với hóa trị tiêu diệt tế bào một cách đại trà, thuốc nhắm trúng đích được thiết kế để chỉ tấn công vào các dấu ấn sinh học hoặc các protein đột biến cụ thể kiểm soát sự sinh trưởng của tế bào ung thư, từ đó hạn chế tối đa tổn thương lên các tế bào lành xung quanh. Trước khi điều trị, người bệnh sẽ được thực hiện xét nghiệm giải trình tự gen để tìm các đột biến phổ biến như EGFR, ALK, ROS1. Khi có đột biến phù hợp, việc sử dụng các thuốc ức chế tyrosine kinase dạng uống sẽ mang lại hiệu quả đáp ứng vượt trội, giúp thu nhỏ khối u nhanh chóng và ít gây tác dụng phụ toàn thân nặng nề như hóa trị kinh điển.
Điều trị miễn dịch ung thư phổi
Liệu pháp miễn dịch là phương pháp điều trị tiên tiến không tấn công trực tiếp vào khối u mà hoạt động bằng cách kích hoạt và tăng cường sức mạnh cho hệ thống miễn dịch tự nhiên của cơ thể để nhận diện và tiêu diệt tế bào dị sản. Các tế bào ung thư thường có cơ chế lẩn trốn sự kiểm soát của hệ miễn dịch bằng cách gắn các phân tử ngụy trang lên tế bào T. Các thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch như kháng thể kháng PD-1 hoặc PD-L1 sẽ phá vỡ sự ngụy trang này, giúp các tế bào bối hạch bạch huyết của cơ thể tái phát hiện và tấn công khối u một cách tự nhiên. Phương pháp này mang lại hiệu quả kéo dài thời gian ổn định bệnh lý rất khả quan, đặc biệt là ở những bệnh nhân có tỷ lệ biểu hiện protein PD-L1 cao trên mẫu mô sinh thiết.
Chăm sóc giảm nhẹ
Chăm sóc giảm nhẹ là một phần không thể tách rời trong phác đồ quản lý toàn diện bệnh lý ung thư phổi, được triển khai song song với các biện pháp điều trị đặc hiệu ở mọi giai đoạn bệnh, đặc biệt là giai đoạn muộn. Mục tiêu của liệu pháp này là xoa dịu các nỗi đau về thể xác và tinh thần, kiểm soát các triệu chứng nặng nề như cơn đau kéo dài, tình trạng khó thở dữ dội, ho ra máu hay nôn mửa liên tục do tác dụng phụ của thuốc. Việc thiết lập kế hoạch chăm sóc giảm nhẹ chu đáo, sử dụng các thuốc giảm đau bậc cao hợp lý và hỗ trợ oxy tại nhà giúp người bệnh duy trì được sự thoải mái tối đa và giữ gìn phẩm giá trong suốt hành trình chiến đấu với bệnh tật.
Các phương pháp điều trị ung thư phổi khác và thử nghiệm lâm sàng
Bên cạnh các giải pháp kinh điển, sự phát triển không ngừng của khoa học kỹ thuật đã cho ra đời các phương thức can thiệp tại chỗ tối giản và mở ra các cơ hội tiếp cận thuốc mới.
Áp lạnh
Liệu pháp áp lạnh hay phẫu thuật đông lạnh là kỹ thuật sử dụng nhiệt độ cực lạnh để tiêu diệt các tổ chức mô chứa tế bào ác tính. Thông qua ống nội soi phế quan mềm, bác sĩ sẽ đưa một đầu dò chuyên dụng tiếp cận khối u nằm trong đường dẫn khí và giải phóng khí argon hoặc nitơ lỏng để làm đóng băng tức thì các tế bào tổn thương. Quy trình này khiến các tế bào ung thư bị hoại tử và chết đi, giúp khai thông lòng phế quản bị tắc nghẽn, từ đó giải quyết nhanh chóng tình trạng xẹp phổi, ho khan kéo dài và khó thở cơ học cho người bệnh.
Thử nghiệm lâm sàng
Thử nghiệm lâm sàng là các nghiên cứu nghiên cứu y khoa được thực hiện trên người bệnh nhằm đánh giá tính an toàn và hiệu quả của các phương pháp điều trị mới trước khi chúng được cấp phép ứng dụng rộng rãi. Đối với những bệnh nhân ung thư phổi giai đoạn muộn đã kháng với các phác đồ điều trị tiêu chuẩn hiện hành, việc đăng ký tham gia vào các chương trình thử nghiệm lâm sàng uy tín tại các bệnh viện lớn mở ra cơ hội quý báu để tiếp cận với các loại thuốc nhắm trúng đích thế hệ mới, liệu pháp kháng thể kép hoặc các vắc xin điều trị ung thư tiên tiến, mang lại hy vọng kiểm soát bệnh lý một cách tích cực hơn.
Đốt sóng cao tần (RFA)
Đốt sóng cao tần là phương pháp can thiệp tối thiểu sử dụng năng lượng nhiệt sinh ra từ dòng điện xoay chiều ở tần số radio để tiêu diệt tế bào ác tính. Dưới hướng dẫn trực quan của hình ảnh chụp cắt lớp vi tính, một cây kim mỏng sẽ được đâm xuyên qua thành ngực vào chính xác tâm của khối u phổi. Năng lượng sóng cao tần truyền qua đầu kim sẽ đốt nóng và phá hủy mô ung thư tại chỗ bằng nhiệt lượng cao. Phương pháp này thường được chỉ định cho những khối u có kích thước nhỏ, nằm ở vùng ngoại vi của phổi trên những bệnh nhân không thể thực hiện phẫu thuật cắt thùy do suy giảm chức năng hô hấp nghiêm trọng hoặc có nhiều bệnh lý nền phức tạp.
Đốt sóng cao tần được ứng dụng trong điều trị ung thư phổi (Nguồn: Sưu tầm)
Phương pháp khắc phục tác dụng phụ
Quá trình điều trị bằng các liệu pháp đặc hiệu không tránh khỏi việc gây ra các tác động bất lợi lên cơ thể, đòi hỏi các giải pháp hỗ trợ an toàn để giúp người bệnh nâng đỡ thể trạng và phục hồi sức khỏe.
Xoa bóp, tập phục hồi chức năng
Các can thiệp phẫu thuật vùng ngực hoặc xạ trị có thể gây ra tình trạng xơ hóa cơ, đau mỏi vùng vai gáy và suy giảm dung tích sống của phổi. Việc thực hiện các bài tập vật lý trị liệu, phục hồi chức năng hô hấp như tập thở mím môi, tập thở bụng dưới sự hướng dẫn của chuyên gia sẽ giúp tối ưu hóa khả năng thông khí của các phế nang lành còn lại. Bên cạnh đó, các kỹ thuật xoa bóp, bấm huyệt nhẹ nhàng vùng lưng và tay chân giúp tăng cường lưu thông tuần hoàn máu, giảm bớt tình trạng tê bì đầu chi do hóa chất và mang lại cảm giác thư giãn, giảm căng thẳng cơ bắp cho người bệnh.
Thảo dược
Việc phối hợp một số loại thảo dược y học cổ truyền giàu hoạt chất sinh học lành tính có thể hỗ trợ cải thiện các triệu chứng đường hô hấp dưới dạng điều trị bổ trợ. Các loại thảo dược quen thuộc như mạch môn, cát cánh, cam thảo, xạ đen hay đông trùng hạ thảo có tác dụng bổ phế, nhuận phế, giúp làm dịu niêm mạc họng, hỗ trợ long đờm và giảm các cơn ho hằn dai dẳng. Tuy nhiên, điều tối quan trọng là người bệnh không được tự ý sử dụng các bài thuốc dân gian truyền miệng chưa qua kiểm chứng khoa học để thay thế phác đồ điều trị chính thống. Mọi loại thảo dược khi dùng đều cần có sự tham vấn và đồng ý của bác sĩ điều trị để tránh các tương tác thuốc bất lợi với hóa trị hay thuốc đích.
Tinh dầu
Sử dụng liệu pháp hương thơm từ các loại tinh dầu thiên nhiên nguyên chất là một giải pháp hỗ trợ tâm lý và cải thiện chất lượng giấc ngủ rất hiệu quả cho người bệnh ung thư. Việc khuếch tán tinh dầu sả chanh, bạc hà hoặc gừng trong không gian phòng ngủ giúp làm sạch không khí, giảm bớt cảm giác buồn nôn, đắng miệng và kích thích cảm giác thèm ăn. Trong khi đó, hương thơm dịu nhẹ từ tinh dầu hoa oải hương hay hoa cúc có tác dụng xoa dịu hệ thần kinh trung ương, giảm bớt những lo âu, trầm cảm và giúp người bệnh dễ dàng đi vào giấc ngủ sâu, từ đó hỗ trợ quá trình tái tạo năng lượng cho cơ thể một cách tự nhiên.
Câu hỏi thường gặp
Dưới đây là lời giải đáp chuyên môn cho những thắc mắc phổ biến nhất của người bệnh và người chăm sóc trong quá trình xây dựng lộ trình điều trị.
Ung thư phổi có chữa khỏi không?
Khái niệm chữa khỏi trong bệnh lý ung thư thường được định nghĩa là người bệnh không còn biểu hiện của tế bào ác tính và sống khỏe mạnh trên 5 năm sau khi kết thúc điều trị. Ung thư phổi hoàn toàn có cơ hội chữa khỏi cao nếu được phát hiện ở giai đoạn 1 hoặc giai đoạn 2, khi tổn thương còn nhỏ và được xử lý triệt để bằng phẫu thuật cắt thùy kết hợp nạo vét hạch. Đối với các giai đoạn muộn hơn, mục tiêu thực tế là chuyển bệnh lý thành một tình trạng mạn tính, kiểm soát tốt các đợt tiến triển để người bệnh chung sống hòa bình với bệnh lâu nhất có thể.
Ăn gì tốt cho người ung thư phổi?
Chế độ dinh dưỡng cho người bệnh cần đảm bảo nguyên tắc giàu năng lượng, dồi dào protein lành mạnh và dễ tiêu hóa để phòng ngừa hội chứng suy mòn do khối u. Khuyến khích bổ sung các thực phẩm như thịt gia cầm, cá hồi giàu omega-3, trứng, sữa cao năng lượng và các loại ngũ cốc nguyên hạt. Tăng cường rau xanh và trái cây tươi dồi dào vitamin như súp lơ, cà rốt, cam, bưởi để củng cố hệ miễn dịch tự nhiên. Nên chế biến thức ăn dưới dạng mềm, lỏng như cháo, súp và chia làm nhiều bữa nhỏ trong ngày để người bệnh dễ dàng hấp thu chất dinh dưỡng mà không bị cảm giác nghẹn hay đầy bụng.
1 lần xạ trị ung thư phổi bao nhiêu tiền?
Chi phí cho một liệu trình xạ trị dao động rất lớn tùy thuộc vào kỹ thuật được chỉ định, số phân liều chiếu xạ và cơ sở y tế thực hiện. Các kỹ thuật xạ trị thông thường có chi phí tương đối vừa phải, trong khi các kỹ thuật kỹ thuật cao như xạ trị điều biến liều (IMRT), xạ trị dưới hướng dẫn hình ảnh (IGRT) hay xạ trị lập thể định vị thân (SBRT) sẽ có chi phí cao hơn hẳn do đòi hỏi hệ thống máy móc phức tạp và quy trình lập kế hoạch mô phỏng ba chiều nghiêm ngặt. Tại Việt Nam, danh mục kỹ thuật xạ trị điều trị ung thư phần lớn đều được quỹ Bảo hiểm y tế hỗ trợ chi trả theo đúng quy định, giúp giảm bớt đáng kể gánh nặng tài chính cho gia đình người bệnh.
Lộ trình đồng hành và điều trị bệnh lý ác tính tuyến phổi là một cuộc chiến dài kỳ đòi hỏi sự kiên trì, lòng tin và sự tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ của người bệnh. Việc chủ động thấu hiểu bản chất các phương pháp can thiệp, phối hợp chặt chẽ với đội ngũ y bác sĩ chuyên khoa và duy trì một tinh thần lạc quan, một chế độ chăm sóc nâng đỡ toàn diện chính là điểm tựa vững chắc nhất để chiến thắng bệnh tật, hướng tới những mục tiêu sống ý nghĩa.
Nguồn tham khảo:
Bộ Y Tế
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/The-thao-Y-te/Quyet-dinh-4825-QD-BYT-2018-tai-lieu-chuyen-mon-Huong-dan-chan-doan-va-dieu-tri-ung-thu-phoi-390107.aspx