Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, lây lan chủ yếu qua muỗi vằn Aedes. Khi phát hiện muỗi vằn hoặc bị đốt, nhiều người lo lắng không biết sau bao lâu bệnh sẽ khởi phát. Hiểu rõ thời gian ủ bệnh và tiến trình diễn tiến của virus là vô cùng quan trọng để bạn có biện pháp theo dõi, xử trí kịp thời, từ đó bảo vệ bản thân và gia đình trước những nguy cơ biến chứng khó lường của căn bệnh này.
Muỗi đốt sau bao lâu bị sốt xuất huyết?
Khi một con muỗi vằn mang virus Dengue đốt một người khỏe mạnh, virus sẽ theo tuyến nước bọt của muỗi xâm nhập vào dòng máu của người đó. Tuy nhiên, người bệnh sẽ không phát bệnh ngay lập tức. Cơ thể cần có một khoảng thời gian nhất định để virus nhân đội số lượng, tấn công các tế bào miễn dịch và lan tỏa khắp hệ tuần hoàn.
Thời gian ủ bệnh sốt xuất huyết và cách xử trí an toàn (Nguồn: Sưu tầm)
Tiến trình từ khi bị muỗi đốt cho đến khi khỏi bệnh hoàn toàn thường trải qua 4 giai đoạn cụ thể sau:
Giai đoạn ủ bệnh
Giai đoạn ủ bệnh là khoảng thời gian tính từ thời điểm bị muỗi vằn mang virus Dengue đốt cho đến khi cơ thể xuất hiện triệu chứng đầu tiên (thường là sốt).
- Thời gian trung bình: Thông thường, thời gian ủ bệnh sốt xuất huyết kéo dài từ 4 đến 7 ngày.
- Khoảng dao động: Tùy thuộc vào cơ địa, lượng virus xâm nhập và sức đề kháng của mỗi người mà thời gian này có thể ngắn hơn hoặc kéo dài hơn, dao động trong khoảng từ 3 đến 14 ngày. Trong suốt giai đoạn ủ bệnh, người nhiễm virus hoàn toàn khỏe mạnh, không có bất kỳ biểu hiện hay cảm giác khó chịu nào.
Giai đoạn sốt
Đây là dấu hiệu khởi phát chính thức của bệnh sau khi kết thúc thời gian ủ bệnh. Giai đoạn sốt thường kéo dài từ 3 đến 7 ngày. Bệnh nhân sẽ xuất hiện tình trạng sốt cao đột ngột, liên tục từ 39°C đến 40°C và rất khó hạ dù đã sử dụng thuốc hạ sốt thông thường.
Bên cạnh sốt cao, người bệnh sẽ cảm thấy đau đầu dữ dội (đặc biệt là vùng trán và hai bên thái dương), nhức hai hốc mắt khi liếc mắt, đau mỏi các khớp cơ bắp toàn thân, mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn và có thể xuất hiện các nốt phát ban đỏ li ti dưới da.
Giai đoạn nguy hiểm
Giai đoạn này thường rơi vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 tính từ ngày đầu tiên bị sốt. Đây là thời điểm cực kỳ đánh lừa người bệnh và người nhà, vì lúc này bệnh nhân có thể đã giảm sốt hoặc hết sốt hẳn, khiến nhiều người lầm tưởng bệnh đang thuyên giảm. Thực tế, đây lại là giai đoạn tiểu cầu trong máu bị giảm sâu và hiện tượng thoát huyết tương diễn ra mạnh mẽ nhất, dễ dẫn đến các biến chứng đe dọa mạng sống.
Trong giai đoạn nguy hiểm, người bệnh có nguy cơ bị xuất huyết dưới da (các chấm, mảng xuất huyết), chảy máu cam, chảy máu chân răng, xuất huyết nội tạng (nôn ra máu, đi ngoài phân đen), tràn dịch màng phổi, màng bụng, tụt huyết áp và rơi vào trạng thái sốc sốt xuất huyết nguy kịch.
Giai đoạn phục hồi
Nếu vượt qua được giai đoạn nguy hiểm một cách an toàn mà không có biến chứng nặng, người bệnh sẽ bước vào giai đoạn phục hồi, thường xảy ra vào ngày thứ 7 đến ngày thứ 10 của bệnh. Lúc này, huyết tương bắt đầu được tái hấp thu trở lại vào lòng mạch, các chỉ số tiểu cầu và bạch cầu trong máu dần trở lại mức bình thường.
Bệnh nhân hết sốt hoàn toàn, nhịp tim ổn định, có cảm giác thèm ăn trở lại, đi tiểu nhiều hơn và trên da có thể xuất hiện các mảng ban đỏ kèm theo cảm giác ngứa ngáy (đây là dấu hiệu da đang tái tạo và hồi phục hoàn toàn).
Dấu hiệu của sốt xuất huyết
Để không nhầm lẫn sốt xuất huyết với các bệnh cảm cúm, sốt siêu vi thông thường, bạn cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu nhận biết điển hình của bệnh theo từng cấp độ:
- Sốt xuất huyết Dengue thể nhẹ: Sốt cao đột ngột dai dẳng trên 39°C kèm theo ít nhất 2 trong số các triệu chứng: đau đầu vùng trán, nhức hốc mắt, đau cơ khớp, phát ban đỏ lan tỏa nhẹ, buồn nôn hoặc chán ăn.
- Sốt xuất huyết có dấu hiệu cảnh báo: Đi kèm với các dấu hiệu thể nhẹ là tình trạng đau bụng dữ dội (đặc biệt là vùng hạ sườn phải do sưng gan), nôn mửa liên tục (trên 3 lần/giờ), vật vã, lờ đờ, li bì, chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam, xét nghiệm thấy lượng tiểu cầu giảm nhanh và máu bị cô đặc.
- Sốt xuất huyết Dengue thể nặng: Đây là mức độ nguy kịch nhất khi tình trạng thoát huyết tương nặng dẫn đến sốc (mạch nhanh nhỏ, huyết áp kẹt hoặc tụt sâu, da lạnh ẩm), xuất huyết nội tạng ồ ạt, suy đa tạng (suy gan, suy thận, viêm cơ tim hoặc tổn thương thần kinh trung ương).
Nhận biết sớm các dấu hiệu của sốt xuất huyết giúp người bệnh được điều trị đúng cách và phòng tránh các biến chứng nguy kịch (Nguồn: Sưu tầm)
Biện pháp phòng ngừa sốt xuất huyết
Cho đến nay, bệnh sốt xuất huyết vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, phương pháp chữa trị chủ yếu vẫn là giảm triệu chứng và nâng đỡ thể trạng. Do đó, chủ động phòng bệnh luôn là biện pháp tiên quyết để bảo vệ bản thân và cộng đồng:
1. Ngăn chặn muỗi sinh sản
Muỗi vằn truyền bệnh sốt xuất huyết có thói quen đẻ trứng ở những nơi có nguồn nước sạch, nước trong đọng lại xung quanh khu vực con người sinh sống. Hãy triệt tiêu môi trường sinh sản của chúng bằng cách:
- Đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước sinh hoạt (bể, thùng, lu, khạp) để muỗi không vào đẻ trứng được.
- Thả cá nhỏ hoặc mê cốc vào các dụng cụ chứa nước lớn để chúng tiêu diệt lăng quăng/bọ gậy.
- Thường xuyên lật úp các dụng cụ phế thải có thể đọng nước mưa quanh nhà như chai lọ cũ, vỏ dừa, lốp xe hỏng, bát vỡ.
- Thay nước bình hoa định kỳ ít nhất mỗi tuần một lần, bỏ muối hoặc dầu vào nước ở bát kê chân chạn chạn bát.
2. Bảo vệ cơ thể khỏi muỗi đốt
Muỗi vằn có đặc tính hoạt động mạnh nhất vào ban ngày, đặc biệt là thời điểm sáng sớm và chiều chập choạng tối. Do đó, hãy tự bảo vệ mình bằng cách:
- Luôn ngủ màn (mùng) kể cả ban ngày hay ban đêm để tránh muỗi đốt.
- Mặc quần áo dài tay, sáng màu khi làm việc hoặc vui chơi ở những khu vực thiếu ánh sáng, nhiều cây cối.
- Sử dụng các loại kem, gel hoặc xịt chống muỗi bôi lên các vùng da hở để xua đuổi muỗi khi ra ngoài.
3. Thực hiện các biện pháp diệt muỗi
- Sử dụng vợt điện diệt muỗi, hương muỗi hoặc máy xịt tinh dầu xua muỗi trong không gian sống.
- Phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và ngành y tế trong các chiến dịch phun hóa chất, thuốc diệt muỗi diện rộng khi có ổ dịch xuất hiện tại nơi cư trú.
4. Tiêm vắc xin phòng bệnh
Hiện nay, sự phát triển của y học hiện đại đã cho ra đời vắc xin phòng bệnh sốt xuất huyết. Việc tiêm vắc xin đúng lịch và đủ liều theo khuyến cáo của bác sĩ là một trong những giải pháp bền vững, giúp cơ thể sinh kháng thể chủ động chống lại các chủng virus Dengue, giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và nguy cơ chuyển biến nặng.
Giữ vệ sinh môi trường sống, diệt lăng quăng và ngủ màn là những biện pháp cốt lõi để ngăn chặn sự bùng phát của dịch sốt xuất huyết (Nguồn: Sưu tầm)
Cách xử trí như thế nào khi bị muỗi sốt xuất huyết đốt
Nếu bạn phát hiện mình vừa bị một con muỗi vằn đốt hoặc đang sống trong khu vực có ổ dịch sốt xuất huyết, hãy bình tĩnh và thực hiện ngay các bước xử trí khoa học sau:
- Bước 1: Làm sạch vết đốt tại chỗ: Ngay khi bị muỗi đốt, hãy rửa sạch vùng da đó bằng xà phòng và nước mát để loại bỏ bớt các chất bẩn hoặc vi khuẩn trên bề mặt da. Có thể bôi một chút kem làm dịu da dị ứng để giảm ngứa, tránh việc gãi chà xát làm trầy xước da gây nhiễm trùng.
- Bước 2: Theo dõi sát sao sức khỏe cá nhân: Ghi nhớ chính xác ngày bị muỗi đốt để làm mốc thời gian. Trong vòng 3 đến 14 ngày tiếp theo (giai đoạn ủ bệnh), bạn cần chú ý lắng nghe những thay đổi nhỏ nhất của cơ thể.
- Bước 3: Xử trí đúng cách khi xuất hiện cơn sốt: Nếu đột ngột phát sốt cao đột ngột, hãy áp dụng ngay các nguyên tắc an toàn:
- Hạ sốt an toàn: Chỉ sử dụng thuốc chứa hoạt chất Paracetamol với liều 10 – 15mg/kg thể trọng/lần, cách mỗi 4 – 6 tiếng nếu còn sốt. Tuyệt đối không tự ý dùng Aspirin hoặc Ibuprofen vì hai loại thuốc này sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng chảy máu, gây xuất huyết ồ ạt nguy hiểm tính mạng.
- Tích cực bù nước: Uống nhiều nước lọc ấm, nước dừa tươi, nước ép trái cây giàu Vitamin C hoặc dung dịch điện giải Oresol pha đúng tỷ lệ để chống cô đặc máu.
- Bước 4: Đến cơ sở y tế làm xét nghiệm: Ngay trong 3 ngày đầu tiên của cơn sốt, hãy đến các bệnh viện hoặc phòng khám uy tín để thực hiện xét nghiệm máu (xét nghiệm kháng nguyên Dengue NS1). Việc phát hiện sớm giúp bạn có kế hoạch chăm sóc đúng hướng, tránh tâm lý chủ quan.
- Bước 5: Nhập viện khẩn cấp khi có dấu hiệu nặng: Nếu người bệnh xuất hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào như đau bụng vùng gan, nôn ói liên tục, chảy máu cam, chảy máu chân răng, lờ đờ, li bì, chân tay lạnh ẩm… cần phải đưa đến phòng cấp cứu ngay lập tức để được truyền dịch và can thiệp y tế kịp thời.
Hiểu rõ thời gian ủ bệnh từ 4 – 7 ngày giúp bạn chủ động theo dõi và phát hiện sớm sốt xuất huyết. Hãy tích cực diệt muỗi, lăng quăng và bảo vệ gia đình mỗi ngày. Nếu có triệu chứng nghi ngờ, hãy đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám. Đừng quên ghé Pharmacity để chọn mua sản phẩm chống muỗi, bù điện giải và vitamin tăng cường đề kháng chính hãng, giúp bảo vệ sức khỏe cả gia đình trong mùa dịch.
Nguồn tham khảo
Bộ Y Tế TP.HCM:
https://tytphuonglinhdong.medinet.gov.vn/chuyen-muc/thoi-diem-muoi-truyen-benh-sot-xuat-huyet-hoat-dong-manh-nhat-la-sang-som-va-ch-cmobile8144-68871.aspx
Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tổng quan. Vui lòng tham khảo ý kiến của Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để nhận được hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.