Sốt xuất huyết gây sốt cao kéo dài và nguy cơ cô đặc máu, khiến việc bù nước trở thành yếu tố sống còn trong điều trị. Nhiều người băn khoăn liệu có nên uống nước lạnh và loại thức uống nào tốt nhất để người bệnh nhanh hồi phục. Hiểu rõ cách bù nước đúng đắn không chỉ giúp giảm bớt sự khó chịu mà còn hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm, hỗ trợ bệnh nhân vượt qua giai đoạn nguy kịch một cách an toàn.
Lợi ích của việc bổ sung đủ nước khi bị sốt xuất huyết
Nước chiếm hơn 70% trọng lượng cơ thể và đối với một bệnh nhân sốt xuất huyết, nước chính là “vũ khí” hàng đầu để chống lại sự tấn công của virus. Việc bổ sung đầy đủ chất lỏng mang lại những lợi ích vượt trội sau:
Sốt xuất huyết có nên uống nước lạnh và loại nước phù hợp (Nguồn: Sưu tầm)
1. Giúp hạ thân nhiệt và làm mát cơ thể
Khi bị sốt xuất huyết, trung tâm điều nhiệt ở não bộ bị kích thích khiến thân nhiệt tăng cao đột ngột, có lúc lên tới 39 – 40°C. Việc uống nước liên tục giúp làm mát cơ thể từ bên trong, kích thích quá trình thoát mồ hôi và hỗ trợ hạ sốt một cách tự nhiên bên cạnh việc dùng thuốc.
2. Ngăn ngừa mất nước do sốt cao, nôn ói và tiêu chảy
Sốt cao kéo dài khiến cơ thể mất một lượng nước lớn qua đường hô hấp và da. Thêm vào đó, nhiều bệnh nhân còn gặp triệu chứng nôn ói dai dẳng, chán ăn hoặc tiêu chảy. Bù nước kịp thời giúp duy trì thể tích tuần hoàn ổn định, bảo vệ các cơ quan đích không rơi vào trạng thái suy kiệt do thiếu nước tế bào.
3. Hỗ trợ đường tiêu hóa và tạo cảm giác thèm ăn
Virus Dengue gây tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa, khiến bệnh nhân thường xuyên có cảm giác đầy bụng, đắng miệng, buồn nôn. Cung cấp đủ nước giúp làm loãng dịch vị dạ dày, bôi trơn đường ruột, hỗ trợ quá trình tiêu hóa thức ăn dạng lỏng dễ dàng hơn và kích thích lại cảm giác thèm ăn cho người bệnh.
4. Giữ ổn định chức năng thận và đào thải độc tố
Khi cơ thể bị cô đặc máu do mất nước, áp lực lọc lên cầu thận tăng lên đáng kể, làm giảm lượng nước tiểu và có nguy cơ gây suy thận cấp. Việc uống đủ nước đảm bảo lưu lượng máu đến thận ổn định, giúp thận làm tốt chức năng lọc và đào thải các độc tố, xác virus cũng như các chất chuyển hóa của thuốc ra khỏi cơ thể qua đường bài tiết.
5. Hỗ trợ hệ miễn dịch và giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn
Nước là môi trường dung môi để vận chuyển các tế bào bạch cầu, kháng thể và các dưỡng chất đi khắp cơ thể. Khi cơ thể được cấp đủ nước, hệ miễn dịch sẽ hoạt động tối ưu hơn, đẩy nhanh tốc độ tiêu diệt virus và sửa chữa các mô biểu bì bị tổn thương do xuất huyết.
6. Thúc đẩy quá trình chuyển hóa, bổ sung năng lượng cho cơ thể
Tình trạng nhiễm trùng khiến tốc độ chuyển hóa cơ bản tăng cao, cơ thể tiêu hao nhiều năng lượng hơn bình thường. Nước tham gia vào tất cả các phản ứng sinh hóa để chuyển hóa glycogen thành glucose, cung cấp năng lượng tức thì cho các cơ bắp và hệ thần kinh, giảm cảm giác mệt mỏi, lờ đờ cho bệnh nhân.
7. Hạn chế nguy cơ xảy ra biến chứng nghiêm trọng
Biến chứng nguy hiểm nhất của sốt xuất huyết là sốc do thoát huyết tương (huyết tương thoát qua thành mạch làm giảm thể tích máu đột ngột, tụt huyết áp). Việc chủ động bù nước và điện giải liên tục bằng đường uống ngay từ những ngày đầu tiên chính là giải pháp hữu hiệu nhất để ngăn chặn máu bị cô đặc, hạn chế nguy cơ phải can thiệp truyền dịch tĩnh mạch phức tạp.
Bệnh sốt xuất huyết có được uống nước lạnh không?
Mặc dù bù nước là bắt buộc, nhưng loại nước và nhiệt độ của nước nạp vào cơ thể lại cần phải được lựa chọn hết sức cẩn trọng.
Tại sao không nên?
Các chuyên gia y tế khuyến cáo, người bị sốt xuất huyết không nên uống nước đá hoặc nước quá lạnh vì những lý do sau:
- Làm co mạch máu đột ngột: Khi đang sốt cao, các mạch máu ngoại vi dưới da đang giãn nở để giải phóng nhiệt. Việc uống nước lạnh đột ngột sẽ khiến các mạch máu trong khoang miệng và hệ tiêu hóa bị co rút lại, làm giảm khả năng tản nhiệt của cơ thể, dẫn đến tình trạng “sốt giữ nhiệt” bên trong, khiến cơn sốt càng kéo dài và khó hạ.
- Gây sốc nhiệt cho hệ tiêu hóa: Hệ tiêu hóa của người bệnh sốt xuất huyết vốn đã rất yếu và nhạy cảm. Nước lạnh làm hạ nhiệt độ đột ngột tại dạ dày, ức chế sự bài tiết của các men tiêu hóa, dễ dẫn đến hiện tượng co thắt dạ dày, gây đau bụng, buồn nôn hoặc tiêu chảy trầm trọng hơn.
- Nguy cơ viêm họng, nhiễm trùng thứ phát: Nước lạnh làm giảm sức đề kháng tại chỗ của vùng niêm mạc hầu họng. Trong bối cảnh hệ miễn dịch toàn thân đang suy giảm do phải chống chọi với virus Dengue, việc uống nước lạnh sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các vi khuẩn, virus vùng họng tấn công, gây biến chứng viêm họng, viêm amidan nhiễm khuẩn cực kỳ mệt mỏi.
Người bệnh sốt xuất huyết cần tránh xa nước đá và các loại đồ uống lạnh để bảo vệ hệ tiêu hóa và hỗ trợ hạ sốt (Nguồn: Sưu tầm)
Uống nước như thế nào khi bị sốt xuất huyết?
Để việc bù nước đạt hiệu quả cao và an toàn tuyệt đối, người bệnh và người chăm sóc cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Nhiệt độ lý tưởng: Chỉ nên uống nước ấm hoặc nước ở nhiệt độ phòng (khoảng 25 – 30°C). Nước ấm giúp làm dịu cổ họng, giãn mạch nhẹ nhàng và thúc đẩy lưu thông máu tốt hơn.
- Uống từng ngụm nhỏ, liên tục: Không nên đợi đến khi cảm thấy khát mới uống và không uống một lượng lớn nước cùng một lúc (gây áp lực lên tim và dễ gây nôn). Hãy chia nhỏ lượng nước, uống từng ngụm cách nhau mỗi 10 – 15 phút.
- Theo dõi lượng nước tiểu: Một người bệnh được bù đủ nước sẽ có lượng nước tiểu ổn định, nước tiểu có màu vàng nhạt hoặc trong. Nếu nước tiểu sẫm màu hoặc nhiều tiếng không đi tiểu, cần tăng cường bù nước ngay lập tức.
Gợi ý thức uống hỗ trợ bù nước khi bị sốt xuất huyết
Thay vì chỉ uống nước lọc thông thường dễ gây cảm giác nhàm chán và đắng miệng, người chăm sóc có thể luân phiên thay đổi bằng các loại thức uống bổ dưỡng dưới đây:
Nước ấm
- Cách thực hiện: Dùng nước lọc đun sôi để nguội đến độ ấm vừa phải (khoảng 35 – 40°C). Có thể thả vào một vài lát gừng tươi để làm ấm bụng.
- Tần suất áp dụng: Uống liên tục suốt cả ngày.
- Cơ chế tác động: Làm dịu niêm mạc hầu họng, hỗ trợ trung tâm điều nhiệt giải phóng nhiệt lượng ra ngoài, giảm tình trạng co thắt dạ dày.
Nước trái cây bổ sung vitamin
- Cách thực hiện: Ép lấy nước cốt cam, chanh hoặc bưởi pha với nước ấm, có thể thêm một chút đường hoặc mật ong để giảm vị chua, không uống quá đặc khi bụng đói.
- Tần suất áp dụng: 1 – 2 ly mỗi ngày sau khi ăn no.
- Cơ chế tác động: Cung cấp hàm lượng Vitamin C khổng lồ cùng các chất chống oxy hóa, giúp làm vững bền thành mạch máu, nâng cao sức đề kháng của cơ thể để ức chế sự nhân lên của virus.
Nước điện giải bù khoáng
- Cách thực hiện: Pha 1 gói Oresol với đúng lượng nước lọc (ấm hoặc nguội) theo chỉ dẫn chính xác trên bao bì (ví dụ: pha với 200ml hoặc 1 lít nước tùy loại gói). Không pha đặc hơn hoặc loãng hơn.
- Tần suất áp dụng: Uống thay nước lọc rải rác trong ngày, đặc biệt là sau các cơn sốt cao hoặc nôn ói.
- Cơ chế tác động: Bổ sung chính xác tỷ lệ nước, natri, kali và glucose giúp bù đắp lượng huyết tương bị thất thoát, ngăn ngừa cô đặc máu và chống sốc hiệu quả.
Nước dừa
- Cách thực hiện: Chọn dừa tươi chặt lấy nước uống trực tiếp ở nhiệt độ phòng, không thêm đá, không thêm đường.
- Tần suất áp dụng: Uống 1 – 2 quả mỗi ngày.
- Cơ chế tác động: Nước dừa được ví như một loại “huyết thanh tự nhiên” giàu chất điện giải (kali, magie), vitamin và khoáng chất, giúp làm mát cơ thể, giải độc và bù nước cực tốt cho bệnh nhân sốt.
Nước dừa tươi và nước điện giải Oresol là những trợ thủ đắc lực giúp bù khoáng và năng lượng nhanh chóng (Nguồn: Sưu tầm)
Nước ép rau củ cải thiện mạch máu
- Cách thực hiện: Ép lấy nước từ cà rốt, củ dền hoặc dưa hấu, uống ở nhiệt độ phòng.
- Tần suất áp dụng: 1 ly mỗi ngày.
- Cơ chế tác động: Giàu vitamin A, sắt và các chất dinh dưỡng thiết yếu giúp kích thích quá trình tái tạo hồng cầu, cải thiện độ đàn hồi của các mạch máu nhỏ, giảm nguy cơ xuất huyết dưới da.
Nước nha đam sản xuất tiểu cầu
- Cách thực hiện: Gọt sạch vỏ xanh của nha đam, lấy phần thịt trắng ngâm muối rửa sạch nhớt, cắt nhỏ rồi nấu với nước ấm, có thể thêm chút đường phèn nhẹ. Uống khi nước còn ấm hoặc nguội hoàn toàn.
- Tần suất áp dụng: 1 ly nhỏ mỗi ngày.
- Cơ chế tác động: Nha đam có đặc tính kháng viêm, thanh nhiệt cơ thể sâu. Một số nghiên cứu cho thấy nha đam hỗ trợ quá trình chuyển hóa tế bào, góp phần hỗ trợ tủy xương sản xuất tiểu cầu trong giai đoạn phục hồi.
Nước khoáng ngâm hoa quả
- Cách thực hiện: Thả vài lát dâu tây, dưa chuột, táo hoặc bạc hà vào bình nước khoáng ở nhiệt độ phòng, ngâm khoảng 1 – 2 tiếng để nước có mùi thơm dịu nhẹ của trái cây.
- Tần suất áp dụng: Uống thay nước lọc khi người bệnh có cảm giác đắng miệng, chán ăn.
- Cơ chế tác động: Tạo hương vị thơm ngon tự nhiên kích thích vị giác, cung cấp một lượng nhỏ khoáng chất vi lượng giúp người bệnh dễ uống nước hơn.
Bù nước đúng cách là chìa khóa giúp người bệnh sốt xuất huyết hồi phục nhanh. Hãy tránh nước lạnh hoặc nước đá để không làm tổn thương hệ tiêu hóa. Thay vào đó, hãy dùng nước ấm, Oresol, nước dừa hoặc nước ép trái cây ở nhiệt độ phòng. Đặc biệt, người nhà cần theo dõi sát các dấu hiệu nguy hiểm như chảy máu cam hay đau bụng để đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế kịp thời.
Nguồn tham khảo
Bộ Y Tế TP.HCM:
https://trungtamytethuduc.medinet.gov.vn/sot-xuat-huyet/7-loai-thuc-pham-nen-tranh-khi-bi-sot-xuat-huyet-giup-co-the-mau-binh-phuc-cmobile17063-252514.aspx
Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tổng quan. Vui lòng tham khảo ý kiến của Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để nhận được hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.