13 
Ginkgo biloba là một sản phẩm thảo dược được sử dụng để điều trị các tình trạng suy tuần hoàn não, rối loạn liên quan đến tuần hoàn máu và chức năng thần kinh. Nó giúp cải thiện tuần hoàn vi mạch, ức chế yếu tố hoạt hóa tiểu cầu và thu dọn các gốc oxy hóa tự do, mang lại lợi ích trong các tình trạng như suy giảm trí nhớ, ù tai và chóng mặt.
Tổng quan về Ginkgo biloba
Tên thuốc gốc (Hoạt chất)
- Ginkgo biloba
Loại thuốc
- Sản phẩm thảo dược.
Dạng thuốc và hàm lượng
- Viên nén bao phim: 40 mg, 60 mg, 80 mg, 120 mg.
- Viên nang mềm: 40 mg, 60 mg, 120 mg.
- Viên nang cứng: 7 mg, 14 mg.
- Thuốc tiêm: 3,5 mg/ml.
Chỉ định Ginkgo biloba
Ginkgo Biloba được dùng để điều trị hoặc hỗ trợ trong các tình trạng sau:
- Các trường hợp suy tuần hoàn não, bao gồm cả cấp tính và mạn tính, cùng với các triệu chứng như giảm khả năng tập trung, suy giảm trí nhớ, và sa sút trí tuệ do xơ cứng mạch máu não, cũng như các di chứng sau đột quỵ.
- Rối loạn liên quan đến tuần hoàn máu và chức năng thần kinh tại tai, biểu hiện qua triệu chứng ù tai và chóng mặt.
- Rối loạn tuần hoàn máu và thần kinh ở mắt, bao gồm bệnh võng mạc do tiểu đường và thoái hóa hoàng điểm liên quan đến tuổi tác.
- Các tình trạng rối loạn tuần hoàn máu và thần kinh ở các chi ngoại biên, như bệnh tắc nghẽn động mạch ngoại biên, chứng khập khiễng cách hồi, và cảm giác tê cóng ở tay chân.
- Hội chứng Raynauld.
Dược lực học
Sự ức chế yếu tố hoạt hóa tiểu cầu (PAF)
- Ginkgo biloba ngăn chặn yếu tố hoạt hóa tiểu cầu (PAF) bằng cách đối kháng với các thụ thể PAF trên màng tế bào và làm giảm sự kết tập tiểu cầu do PAF gây ra.
- Bằng cách này, Ginkgo biloba mang lại lợi ích trong tình trạng suy não, cụ thể là bằng cách làm giảm các biến đổi mạch máu não do PAF khởi phát.
Sự cải thiện tuần hoàn vi mạch
- Ginkgo biloba cải thiện đáng kể lưu lượng máu cục bộ nhờ tác động lên hệ thống mạch máu và thông qua các ảnh hưởng huyết lưu biến học.
- Thuốc này cũng khôi phục trương lực bình thường của tĩnh mạch và động mạch ở các khu vực thiếu oxy, nhờ vào ảnh hưởng của nó đối với quá trình giải phóng và phân hủy catecholamin.
- Ngoài ra, Ginkgo biloba còn gây giãn động mạch thông qua việc kích thích sản xuất các chất giãn mạch như prostacyclin và yếu tố giãn mạch nội mô (EDRF).
- Nhờ khả năng giảm kết tập hồng cầu và tăng cường lưu lượng máu đến các mạch não và mạch ngoại vi, Ginkgo biloba giúp cải thiện sự tưới máu mô và bảo vệ các mô khỏi tổn thương do thiếu oxy.
Sự thu dọn các gốc oxy hóa tự do
- Các gốc tự do oxy hóa đóng vai trò quan trọng trong nhiều tình trạng bệnh lý, bao gồm các quá trình thoái hóa, viêm nhiễm và tổn thương do thiếu máu cục bộ.
- Ginkgo biloba được biết đến là một chất ức chế mạnh mẽ các gốc tự do oxy hóa.
- Do đó, thuốc này có tác dụng có lợi trong việc hạn chế hoặc ngăn chặn tổn thương tế bào do các gốc tự do gây ra.
Làm bình thường sự suy giảm chuyển hóa não
- Chuyển hóa não bị rối loạn ở các khu vực thiếu máu cục bộ, dẫn đến giảm hấp thu glucose, mất cân bằng điện giải, hình thành phù nề và làm nặng thêm tình trạng thiếu oxy.
- Ginkgo biloba giúp bình thường hóa quá trình chuyển hóa não trong điều kiện thiếu máu cục bộ bằng cách tăng cường hấp thu và sử dụng glucose, đồng thời hạn chế sự mất cân bằng điện giải, từ đó giảm thiểu và ngăn ngừa tổn thương tế bào.
Tác động trên các thụ thể và sự dẫn truyền thần kinh
- Sự giảm gắn kết với thụ thể muscarin trong não thường thấy ở các rối loạn nhận thức liên quan đến tuổi, và nồng độ norepinephrine giảm đáng kể ở một số vùng não của bệnh nhân Alzheimer.
- Ginkgo biloba còn có khả năng thúc đẩy sự phục hồi nồng độ norepinephrine tại vỏ não.
- Cơ chế này có thể giải thích cho việc cải thiện chức năng nhận thức ở người cao tuổi hoặc những người mắc chứng sa sút trí tuệ do nhồi máu.
Dược động học
Hấp thu
- Khoảng 60% lượng dịch chiết ginkgo biloba được hấp thu qua đường tiêu hóa trên.
Phân bố
- Sự phân bố của đồng vị phóng xạ cho thấy thuốc có ái lực cao với động mạch chủ, da, phổi, tim, các hạch bạch huyết, mô thần kinh và mắt.
- Đặc biệt, nồng độ phóng xạ ở một số khu vực nhất định trong não có thể cao gấp 5 lần so với trong huyết tương sau 72 giờ.
Chuyển hóa
- Ginkgo biloba không bị phân giải trong cơ thể.
Thải trừ
- Khoảng 16% liều dùng được bài tiết qua hơi thở trong vòng 3 giờ, và con số này tăng lên 38% sau 72 giờ.
- Khoảng 21% liều thuốc được đào thải qua đường niệu.
- Ginkgo biloba có thời gian bán thải khoảng 4,5 giờ.
Tương tác thuốc Ginkgo biloba
Tương tác với các thuốc khác
- Khả năng tương tác với các thuốc chống đông máu không thể bị loại trừ.
- Không nên sử dụng ginkgo biloba cùng với aspirin (thuốc giảm đau), ticlid và persantin (thuốc ngừa tai biến mạch máu não).
- Chống chỉ định phối hợp ginkgo biloba với các thuốc chống đông máu, thuốc chống kết tập tiểu cầu và thuốc chỉ huyết.
- Không được dùng đồng thời với thuốc chống động kinh valproat.
Tương tác với thực phẩm
- Cần tránh sử dụng ginkgo biloba cùng lúc với các loại thảo dược hoặc thực phẩm chức năng khác có thể ảnh hưởng đến quá trình đông máu, bao gồm: ớt, đinh hương, đan sâm, tỏi, gừng, dẻ ngựa, nhân sâm, bạch dương, cỏ ba lá đỏ, bột nghệ và liễu.
- Hạn chế dùng ginkgo biloba chung với các thảo dược/thực phẩm chức năng khác có nguy cơ làm tăng co giật, ví dụ như EDTA, axit folic, GBL (gamma butyrolactone), GHB (gamma hydroxybutyrate), glutamine, dầu hyssop, cây bách xù, L-carnitine (levocarnitine), melatonin, hương thảo, cây xô thơm, cây ngải cứu và các chất tương tự khác.
Chống chỉ định thuốc Ginkgo biloba
- Chống chỉ định cho bệnh nhân có tiền sử quá mẫn cảm với ginkgo biloba hoặc bất kỳ thành phần tá dược nào.
- Không được sử dụng thay thế cho các loại thuốc điều trị tăng huyết áp.
- Không dùng trong giai đoạn cấp tính của nhồi máu cơ tim, nhồi máu não hoặc xuất huyết não.
- Không dùng cho trẻ em dưới 12 tuổi.
- Chống chỉ định cho phụ nữ đang mang thai.
- Không dùng cho người bị rối loạn đông máu, đang trong tình trạng chảy máu, hoặc suy giảm trí nhớ do thiểu năng não bẩm sinh.
- Chống chỉ định ở bệnh nhân tâm thần phân liệt hoặc ở pha nhồi máu cấp tính.
Liều lượng & cách dùng Ginkgo biloba
Người lớn
- Đối với rối loạn tuần hoàn ngoại biên, chóng mặt, ù tai: dùng 1 viên mỗi ngày.
- Đối với rối loạn hoạt động não: uống 1 viên mỗi lần, 1 đến 2 lần mỗi ngày.
- Liều lượng có thể được điều chỉnh tùy thuộc vào độ tuổi của bệnh nhân hoặc mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng.
- Tuyệt đối không sử dụng quá 720 mg Ginkgo biloba trong một ngày.
- Nên uống thuốc trong hoặc ngay sau bữa ăn.
Trẻ em
- Không được dùng cho trẻ em dưới 12 tuổi.
Tác dụng phụ của Ginkgo biloba
Tác dụng phụ
Thường gặp
- Chưa ghi nhận dữ liệu lâm sàng.
Ít gặp
- Chưa ghi nhận dữ liệu lâm sàng.
Hiếm gặp
- Có thể xuất hiện các triệu chứng rối loạn tiêu hóa nhẹ, đau đầu hoặc phản ứng dị ứng ngoài da như mẩn đỏ, sưng tấy, ngứa.
- Các vấn đề về tuần hoàn có thể bao gồm hạ huyết áp, chóng mặt, đau đầu, tăng nhịp tim; và có thể gây mất ngủ.
- Ngoài ra, có thể gặp đau nhức ở đầu chi, khó chịu đường tiêu hóa, sốt, cảm giác ớn lạnh, và sốc.
Không xác định tần suất
- Đã có báo cáo về các trường hợp chảy máu ở một số cơ quan nội tạng riêng lẻ.
Lưu ý khi dùng Ginkgo biloba
Lưu ý chung
- Trước khi bắt đầu điều trị bằng Ginkgo biloba, điều quan trọng là phải đảm bảo rằng các triệu chứng bệnh lý không xuất phát từ một tình trạng y tế tiềm ẩn đòi hỏi liệu pháp chuyên biệt.
- Các triệu chứng như chóng mặt và ù tai cần được bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân. Nếu xảy ra tình trạng giảm thính lực đột ngột hoặc điếc, bệnh nhân cần tìm sự chăm sóc y tế ngay lập tức.
- Không nên sử dụng Ginkgo biloba để điều trị các tình trạng bệnh lý sau đây mà không có sự tư vấn của chuyên gia y tế:
- Bất kỳ loại nhiễm trùng nào (gồm HIV, sốt rét, hay bệnh lao).
- Các rối loạn lo âu hoặc trầm cảm.
- Hen suyễn hoặc phản ứng dị ứng.
- Bệnh ung thư.
- Rối loạn chức năng cương dương.
- Chứng ợ nóng hoặc bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD).
- Huyết áp cao, mức cholesterol cao, hoặc các bệnh lý tim mạch.
- Chứng đau nửa đầu (migraine).
- Bệnh vẩy nến, viêm khớp dạng thấp, hoặc các bệnh tự miễn khác.
- Rối loạn tâm thần hoặc động kinh.
- Tuyệt đối không sử dụng Ginkgo biloba mà không tham khảo ý kiến bác sĩ nếu bạn đang dùng các loại thuốc sau:
- Warfarin (Coumadin, Jantoven).
- Insulin hoặc các thuốc điều trị đái tháo đường dạng uống.
- Thuốc gây mê, các loại thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như aspirin, ibuprofen (Advil, Motrin), naproxen (Aleve), celecoxib, diclofenac, meloxicam và các loại tương tự.
Lưu ý với phụ nữ có thai
- Cần cân nhắc kỹ lưỡng khi chỉ định cho phụ nữ mang thai.
Lưu ý với phụ nữ cho con bú
- Khuyến cáo thận trọng khi dùng thuốc trong giai đoạn cho con bú.
Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc
- Nên thận trọng khi lái xe hoặc vận hành máy móc do khả năng thuốc gây chóng mặt.
Quá liều và cách xử lý
Quá liều và độc tính
- Khi dùng quá liều, các dấu hiệu lâm sàng có thể bao gồm sùi bọt mép, nôn mửa, tiêu chảy, sốt cao, tình trạng bồn chồn, co giật cơ, mất phản xạ đồng tử với ánh sáng, và khó thở.
Cách xử lý khi quá liều
- Các biện pháp cấp cứu cần thực hiện bao gồm rửa dạ dày, sử dụng thuốc an thần, thuốc lợi tiểu và truyền dịch.
Quên liều và xử trí
- Trong trường hợp bỏ lỡ một liều, bệnh nhân nên uống ngay khi nhớ ra. Tuy nhiên, nếu thời điểm uống gần với liều tiếp theo, hãy bỏ qua liều đã quên và tiếp tục lịch trình dùng thuốc như bình thường. Không được dùng liều gấp đôi để bù cho liều đã quên.
Nguồn tham khảo
Tên thuốc: Ginkgo biloba
Drugbank: https://drugbank.vn/thuoc/Gijeton-Injection&VN-14776-12
Drugbank: https://drugbank.vn/thuoc/Tebonin&VN-17335-13
Drugbank: https://drugbank.vn/thuoc/Kagiba-Soft-Capsule&VN-19312-15
Drugbank: https://drugbank.vn/thuoc/Ginkgo-biloba&VD-26177-17
Drugbank: https://drugbank.vn/thuoc/Ginkgo-3000&VN-20747-17
Drugs.com: https://www.drugs.com/mtm/ginkgo-biloba.html
Ngày cập nhật: 21/07/2021
Bài viết này có hữu ích không?
Có0Không0