Cảm cúm thường khiến người bệnh mệt mỏi, sốt và ra nhiều mồ hôi, gây cảm giác khó chịu, bết dính da đầu và tóc. Nhiều người vẫn băn khoăn liệu khi bị cảm cúm có nên gội đầu hay không vì lo ngại bệnh trở nặng. Thực tế, người bệnh vẫn có thể gội đầu nếu thực hiện đúng cách và vào thời điểm phù hợp. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ những lưu ý cần thiết để vệ sinh cơ thể an toàn trong thời gian mắc cảm cúm.
Cảm cúm là bệnh gì?
Cảm cúm (gọi tắt là cúm) là một bệnh lý nhiễm trùng cấp tính đường hô hấp do các chủng virus cúm (Influenza virus), phổ biến nhất là chủng cúm A và cúm B gây ra. Virus cúm có khả năng lây lan rất mạnh từ người sang người thông qua các giọt bắn li ti phóng thích vào không khí khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện, hoặc qua việc tiếp xúc với các bề mặt bị nhiễm virus rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
Khác với cảm lạnh thông thường vốn là tổn thương lành tính do các Rhinovirus gây ra và chỉ khu trú ở đường hô hấp trên, cảm cúm có mức độ nguy hiểm cao hơn rất nhiều. Virus cúm có khả năng tấn công sâu vào toàn bộ hệ thống hô hấp, bao gồm cả mũi, họng, phế quản và phổi. Nếu không được chăm sóc và điều trị đúng cách, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm cho tính mạng như viêm phổi cấp tính, suy hô hấp, viêm cơ tim hoặc viêm màng não, đặc biệt là ở những đối tượng có hệ miễn dịch yếu như trẻ em, người già và phụ nữ mang thai.
Dấu hiệu của cảm cúm
Triệu chứng của cảm cúm không xuất hiện từ từ như cảm lạnh mà thường khởi phát một cách đột ngột và mạnh mẽ chỉ sau 1 – 2 ngày kể từ khi cơ thể tiếp xúc với nguồn bệnh. Các dấu hiệu điển hình bao gồm:
- Sốt cao đột ngột: Đây là biểu hiện đặc trưng nhất. Người bệnh thường bị sốt cao triền miên từ 38.5°C đến 40°C, cơn sốt rất khó hạ và thường kéo dài liên tục từ 3 đến 4 ngày đầu tiên.
- Đau nhức cơ thể dữ dội: Người bệnh luôn có cảm giác các cơ bắp bị đau rã rời, ê ẩm khắp mình mẩy, tay chân bủn rủn, kèm theo những cơn đau đầu quằn quại, hốc mắt đau rát.
- Ớn lạnh và vã mồ hôi: Cơn sốt cao thường đi kèm với cảm giác rét run bần bật bên trong cơ thể, sợ gió, sợ lạnh, xen kẽ với những đợt vã mồ hôi ồ ạt khi cơn sốt bắt đầu hạ nhẹ.
- Triệu chứng đường hô hấp: Ho khan dai dẳng (đôi khi ho có đờm), đau rát họng nghiêm trọng dẫn đến khó nuốt, nghẹt mũi, chảy nước mũi và có cảm giác tức ngực, khó thở nhẹ.
- Suy nhược, kiệt sức: Cảm giác mệt mỏi rã rời xuất hiện ngay từ đầu và có thể kéo dài dai dẳng đến vài tuần sau khi các triệu chứng khác đã biến mất, đi kèm với tình trạng chán ăn, đắng miệng và buồn nôn.
Cảm cúm có gội đầu được không?
Câu trả lời từ các bác sĩ chuyên khoa là: Người bị cảm cúm hoàn toàn có thể gội đầu được, nhưng phải gội đúng cách, đúng thời điểm và sử dụng nước ấm.
Y học hiện đại đã bác bỏ quan niệm kiêng gội đầu tuyệt đối khi bị ốm. Việc giữ da đầu bết dính, chứa đầy mồ hôi và tế bào chết trong nhiều ngày liên tiếp không những không giúp bệnh nhanh khỏi mà ngược lại còn gây ra nhiều tác hại:
- Tạo môi trường lý tưởng cho các loại vi khuẩn, vi nấm phát triển, gây ngứa ngáy, viêm da đầu và rụng tóc.
- Các lỗ chân lông trên da đầu bị bít tắc, cản trở quá trình bài tiết mồ hôi tự nhiên, khiến cơ thể càng thêm bí bách, bứt rứt và khó hạ sốt.
Ngược lại, việc gội đầu bằng nước ấm một cách khoa học sẽ mang lại nhiều lợi ích y khoa:
- Nước ấm giúp làm sạch hoàn toàn bụi bẩn, bã nhờn và vi khuẩn bám trên tóc, đem lại cảm giác sảng khoái, dễ chịu, giải tỏa căng thẳng tâm lý cho người bệnh.
- Hơi nước ấm bốc lên trong quá trình gội có tác dụng như một liệu pháp xông hơi nhẹ, giúp làm giãn nở các mạch máu ngoại vi dưới da đầu, kích thích tuần hoàn máu, từ đó làm giảm nhanh các cơn đau đầu, đau hốc mắt và giảm bớt tình trạng nghẹt mũi, sổ mũi.
Người bị cảm cúm hoàn toàn có thể gội đầu bằng nước ấm để làm sạch và thư giãn cơ thể (Nguồn: Sưu tầm)
Hướng dẫn gội đầu an toàn khi bị cảm cúm
Để việc gội đầu phát huy tối đa công dụng thư giãn và không gây ra các biến chứng nguy hiểm cho người bệnh cảm cúm, quy trình thực hiện cần tuân thủ nghiêm ngặt các bước sau:
- Chuẩn bị phòng gội kín gió: Chọn phòng tắm hoàn toàn kín gió, đóng chặt tất cả các cửa sổ và cửa ra vào. Nếu thời tiết quá lạnh, nên bật máy sưởi hoặc xả nước nóng ra bồn trước vài phút để làm ấm không khí bên trong phòng tắm trước khi bắt đầu gội.
- Sử dụng nước ấm có nhiệt độ thích hợp: Tuyệt đối không gội đầu bằng nước lạnh hoặc nước quá nóng. Nhiệt độ nước gội lý tưởng nhất là khoảng 37°C – 40°C (tương đương hoặc cao hơn thân nhiệt cơ thể một chút). Nước ấm giúp giãn nở mạch máu dịu nhẹ, không gây sốc nhiệt cho cơ thể.
- Thực hiện thao tác gội thật nhanh chóng: Người bệnh không nên ngâm tóc quá lâu trong nước. Tổng thời gian gội đầu chỉ nên gói gọn trong khoảng 5 đến 7 phút. Thao tác massage da đầu nhẹ nhàng bằng các đầu ngón tay (không dùng móng tay cào mạnh làm trầy xước da), tránh việc dội nước liên tục lên đầu trong thời gian dài.
- Lau khô và sấy tóc ngay lập tức: Ngay sau khi gội xong, người bệnh cần dùng một chiếc khăn bông khô, mềm quấn quanh tóc để thấm hút bớt nước. Tiếp theo, di chuyển nhanh về phòng ngủ kín gió và sử dụng máy sấy để sấy khô tóc hoàn toàn từ gốc đến ngọn. Tuyệt đối không để tóc ẩm ướt tự khô hoặc ngồi trước quạt điện sau khi gội vì nước bay hơi sẽ làm hạ nhiệt độ vùng đầu đột ngột, khiến virus tấn công sâu hơn vào hệ thần kinh và đường hô hấp.
Những thời điểm không nên gội đầu khi bị cảm cúm
Mặc dù gội đầu mang lại nhiều lợi ích, nhưng nếu thực hiện vào những thời điểm nhạy cảm dưới đây, hệ thống điều nhiệt của cơ thể sẽ không kịp thích nghi, rất dễ dẫn đến tình trạng sốc nhiệt, đột quỵ hoặc khiến bệnh trở nặng:
Buổi sáng
Vào buổi sáng sớm, khi cơ thể vừa thức dậy sau một giấc ngủ dài, các cơ quan chức năng và hệ thống tuần hoàn máu chưa trở lại trạng thái hoạt động hoàn toàn ổn định. Lúc này, nhiệt độ môi trường thường ở mức thấp nhất trong ngày. Việc gội đầu vào sáng sớm sẽ khiến vùng đầu tiếp xúc đột ngột với nước, gây ra hiện tượng co mạch máu não đột ngột, làm tăng huyết áp và dễ dẫn đến các cơn đau đầu dữ dội, thậm chí là tai biến mạch máu não đối với người đang có sẵn virus cúm trong người.
Đêm khuya
Đây là thời điểm tuyệt đối cấm chỉ định gội đầu đối với cả người khỏe mạnh lẫn người đang bị cảm cúm. Từ sau 22 giờ đêm, nhiệt độ không khí hạ xuống thấp, độ ẩm tăng cao. Gội đầu vào ban đêm khiến vùng đầu bị nhiễm lạnh sâu. Do các mạch máu dưới da đầu bị co lại, dòng máu lưu thông lên não bị cản trở, dễ gây ra các biến chứng nguy hiểm như liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên (gây méo miệng, trợn mắt), viêm phổi cấp tính hoặc nguy hiểm nhất là đột quỵ, tử vong trong đêm.
Tuyệt đối không gội đầu vào đêm muộn để phòng ngừa nguy cơ đột quỵ và liệt mặt (Nguồn: Sưu tầm)
Khi quá đói hoặc quá no
- Khi quá đói: Hàm lượng đường trong máu (glucose) đang ở mức thấp nhất, cơ thể thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng. Gội đầu lúc này dưới tác động của nước ấm làm giãn mạch ngoại vi, khiến lượng máu dồn xuống da nhiều hơn, dẫn đến thiếu máu nuôi não cục bộ, gây ra các triệu chứng hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi lạnh, thậm chí là ngất xỉu trong phòng tắm.
- Khi quá no: Sau khi ăn xong, cơ thể cần dồn máu về cơ quan tiêu hóa (dạ dày, ruột) để thực hiện chức năng co bóp và hấp thụ chất dinh dưỡng. Việc gội đầu ngay lập tức sẽ làm phân tán lưu lượng máu ra vùng da đầu, gây ảnh hưởng xấu đến hệ tiêu hóa, dẫn đến các tình trạng đầy bụng, khó tiêu, đau dạ dày hoặc buồn nôn.
Trong chu kỳ kinh nguyệt
Đối với phái đẹp, những ngày hành kinh là giai đoạn cơ thể có sự biến động lớn về nồng độ nội tiết tố, niêm mạc tử cung bị bong tróc gây mất máu, khiến cơ thể trở nên nhạy cảm và sức đề kháng tự nhiên giảm sút rõ rệt. Nếu gội đầu vào thời điểm này khi đang bị cảm cúm, cơ thể rất dễ bị nhiễm lạnh, khí huyết bị ngưng trệ, khiến cho các cơn đau bụng kinh trở nên dữ dội hơn, lượng máu kinh có thể bị rối loạn và thời gian phục hồi sau cúm sẽ kéo dài hơn bình thường.
Cách điều trị cảm cúm tại nhà
Cảm cúm do virus gây ra nên hiện tại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu phá hủy hoàn toàn cấu trúc virus. Mục tiêu cốt lõi của việc điều trị tại nhà là giảm nhẹ các triệu chứng khó chịu, bồi bổ cơ thể để nâng cao hệ miễn dịch tự nhiên giúp cơ thể tự đào thải virus:
- Sử dụng thuốc hạ sốt, giảm đau hợp lý: Khi sốt cao trên 38.5°C kèm đau đầu, đau mỏi cơ, người bệnh có thể sử dụng thuốc Paracetamol (Acetaminophen) với liều lượng từ 10 – 15mg/kg cân nặng cho mỗi lần uống, các lần cách nhau từ 4 – 6 tiếng. Tuyệt đối không tự ý dùng Aspirin cho trẻ em và thanh thiếu niên bị cúm vì có thể gây ra hội chứng Reye – một biến chứng sưng gan và não cực kỳ nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong cao.
- Vệ sinh đường hô hấp tích cực: Thường xuyên nhỏ mũi và rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý 0.9% để làm sạch chất nhầy, thông thoáng đường thở. Duy trì thói quen súc họng bằng nước muối sinh lý tối thiểu 3 – 4 lần/ngày để sát khuẩn vùng hầu họng, ngăn ngừa biến chứng nhiễm khuẩn thứ phát.
- Bổ sung nước và các chất điện giải: Sốt cao liên tục gây mất nước tế bào nghiêm trọng. Hãy cho người bệnh uống nhiều nước lọc ấm, nước dừa tươi hoặc bổ sung dung dịch Oresol được pha đúng tỷ lệ hướng dẫn. Uống nhiều nước cũng giúp làm loãng đờm nhầy trong họng, giúp người bệnh khạc đờm dễ dàng hơn.
- Xây dựng chế độ dinh dưỡng giàu vitamin: Chế biến các món ăn dưới dạng lỏng, ấm, dễ tiêu hóa như cháo tía tô, súp gà hành tây, cháo gừng thịt bằm. Khuyến khích người bệnh uống thêm nước ép trái cây giàu vitamin C (cam, bưởi, ổi) để kích thích các tế bào bạch cầu hoạt động mạnh mẽ, rút ngắn thời gian mắc bệnh.
Các lưu ý gì khi bị cảm cúm
Để hành trình chiến thắng virus cảm cúm diễn ra an toàn, tránh lây nhiễm cho cộng đồng và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm, người bệnh cần đặc biệt lưu ý các điểm sau:
Người bệnh cần đeo khẩu trang và hạn chế tiếp xúc gần để tránh lây lan virus cúm cho gia đình (Nguồn: Sưu tầm)
- Cách ly và hạn chế tiếp xúc: Người bệnh nên nghỉ ngơi trong một phòng riêng thông thoáng, hạn chế tối đa việc tiếp xúc gần với các thành viên khác trong gia đình, đặc biệt là người già, trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai. Luôn đeo khẩu trang y tế khi có người vào chăm sóc và khi đi ra khỏi phòng.
- Che miệng khi ho, hắt hơi: Sử dụng khăn giấy che kín mũi, miệng mỗi khi ho hoặc hắt hơi, sau đó vứt khăn giấy vào thùng rác có nắp đậy và tiến hành rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn. Hành động nhỏ này giúp ngăn chặn hàng triệu hạt giọt bắn chứa virus phát tán ra môi trường xung quanh.
- Dành thời gian nghỉ ngơi tuyệt đối: Giấc ngủ sâu là liều thuốc chữa lành tốt nhất. Khi ngủ, cơ thể sẽ giải phóng các cytokine – một loại protein protein của hệ miễn dịch giúp chống lại nhiễm trùng và phản ứng viêm. Người bệnh cần ngủ đủ 7 – 8 tiếng mỗi ngày, tránh làm việc nặng, thức khuya hay tập luyện thể thao quá sức lúc này.
- Tuyệt đối không sử dụng kháng sinh bừa bãi: Một trong những sai lầm nghiêm trọng nhất của người Việt là tự ý ra hiệu thuốc mua kháng sinh về uống ngay khi bị cảm cúm. Kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn, hoàn toàn vô tác dụng trước virus. Việc dùng kháng sinh bừa bãi không những không giúp khỏi cúm mà còn gây tổn thương gan, thận, làm loạn khuẩn đường ruột và dẫn đến tình trạng kháng thuốc kháng sinh (lờn thuốc) vô cùng nguy hiểm về sau. Người bệnh chỉ dùng kháng sinh khi có bằng chứng bội nhiễm vi khuẩn (như viêm phổi, viêm tai giữa) và phải có chỉ định cụ thể từ bác sĩ.
- Theo dõi sát các dấu hiệu nguy hiểm để nhập viện kịp thời: Cúm có thể chuyển biến nặng rất nhanh. Thân nhân cần đưa người bệnh đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm sau:
- Tình trạng sốt cao liên tục trên 39°C – 40°C và không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã dùng thuốc hạ sốt phối hợp với chườm ấm liên tục quá 2 tiếng.
- Người bệnh có biểu hiện suy hô hấp cấp: Khó thở dữ dội, thở nhanh nông, cánh mũi phập phồng, lồng ngực co kéo, cảm giác đau thắt ngực tăng lên mỗi khi hít thở hoặc ho khạc đờm đặc màu vàng đen, ho ra máu tươi.
- Hệ thần kinh bị ảnh hưởng: Người bệnh có biểu hiện lơ mơ, ngủ gà, mê sảng, trả lời các câu hỏi không chính xác, hoặc xuất hiện các cơn co giật, yếu liệt tay chân.
- Tình trạng nôn mửa liên tục, không thể ăn uống hay uống nước được, người mệt lả, có dấu hiệu mất nước nghiêm trọng (môi khô khốc, mắt trũng sâu, tiểu rất ít hoặc không có nước tiểu).
Tóm lại, việc thấu hiểu cảm cúm có gội đầu được không và nắm vững các nguyên tắc gội đầu, chăm sóc khoa học tại nhà chính là chiếc chìa khóa vàng giúp người bệnh làm sạch cơ thể một cách an toàn, xua tan mệt mỏi và nhanh chóng phục hồi thể lực. Hãy luôn lắng nghe những thay đổi nhỏ nhất của cơ thể, xây dựng một lối sống lành mạnh và thực hiện dinh dưỡng hợp lý để luôn làm chủ sức khỏe, bảo vệ trọn vẹn hạnh phúc cho bản thân và những người thân yêu.
Nguồn tham khảo:
AVELINE
https://aveline.us/news/how-to-wash-your-hair-when-youre-sick.html