Thời tiết thay đổi thất thường, những đợt gió lạnh đột ngột hoặc việc di chuyển từ môi trường nóng sang lạnh quá nhanh rất dễ khiến cơ thể rơi vào trạng thái “trúng gió”. Hiện tượng này không chỉ gây ra cảm giác mệt mỏi, ê ẩm mình mẩy mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất làm việc và sinh hoạt hằng ngày. Vậy tình trạng trúng gió thực chất là gì, dấu hiệu nhận biết ra sao và khi bị trúng gió nên làm gì để cơ thể nhanh chóng phục hồi thể trạng?
Trúng gió (Nguồn: Sưu tầm)
Dấu hiệu của trúng gió
Trong đời sống hằng ngày, cụm từ “trúng gió” là một cách gọi dân gian vô cùng phổ biến để mô tả trạng thái cơ thể đột ngột bị tác động bởi các yếu tố thời tiết bên ngoài, đặc biệt là khi gặp gió lạnh, sương đêm hoặc thay đổi nhiệt độ môi trường đột ngột. Dưới góc nhìn của y học hiện đại, hiện tượng này có mối liên hệ mật thiết với chứng cảm lạnh, xảy ra khi hệ thống miễn dịch và hàng rào tự vệ của cơ thể bị suy giảm tạm thời trước sự tấn công của các yếu tố môi trường.
Khi một người bị trúng gió, các biểu hiện lâm sàng thường xuất hiện khá nhanh chóng và có thể tiến triển từ nhẹ đến phức tạp tùy thuộc vào thể trạng của từng cá nhân. Các dấu hiệu điển hình bao gồm:
- Biểu hiện ở hệ thống cơ xương khớp: Người bệnh có cảm giác mỏi mệt toàn thân, các cơ bắp ê ẩm, đặc biệt là vùng vai gáy, cổ và lưng bị co cứng, gây khó khăn cho việc vận động hoặc quay đầu.
- Biểu hiện ở hệ thống thần kinh: Xuất hiện những cơn đau đầu âm ỉ hoặc dữ dội, cảm giác nặng đầu, chóng mặt, hoa mắt, kèm theo tình trạng sợ lạnh, sợ gió, đôi khi có cảm giác rùng mình ớn lạnh chạy dọc sống lưng ngay cả khi đang ở trong phòng ấm.
- Biểu hiện ở hệ hô hấp và tiêu hóa: Người bệnh có thể xuất hiện tình trạng hắt hơi liên tục, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, ho nhẹ hoặc cảm giác cổ họng bị đau rát. Ở một số khía cạnh khác, trúng gió còn tác động trực tiếp đến hệ tiêu hóa gây ra các triệu chứng như đầy bụng, đau bụng âm ỉ, có cảm giác buồn nôn hoặc nôn mửa.
Nếu cơ thể xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như sốt cao không hạ, co giật, khó thở, méo miệng hoặc yếu liệt một bên tay chân, người bệnh không nên tự xử lý tại nhà mà cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất vì đây có thể là dấu hiệu của các tình trạng nguy hiểm cần được can thiệp khẩn cấp.
Khi bị trúng gió nên làm gì?
Việc xử lý kịp thời và đúng cách ngay khi xuất hiện những dấu hiệu đầu tiên của trúng gió đóng vai trò quan trọng giúp cơ thể phục hồi trạng thái cân bằng và ngăn ngừa các diễn tiến sâu hơn.
Bằng biện pháp Đông y
Y học cổ truyền có hệ thống các phương pháp xử lý trúng gió rất phong phú, tập trung vào nguyên tắc phát tán phong hàn, làm ấm cơ thể và hỗ trợ khơi thông các đường kinh lạc bị bế tắc.
- Nghỉ ngơi tại nơi kín gió: Bước tiên quyết là phải đưa người bệnh vào nghỉ ngơi trong một căn phòng thoáng nhưng kín gió, tránh tuyệt đối các luồng gió lùa trực tiếp từ cửa sổ hoặc quạt điện, điều hòa.
- Giữ ấm cơ thể: Đắp chăn ấm, cho người bệnh đi tất (vớ) để giữ ấm lòng bàn chân, giúp cơ thể sinh nhiệt ổn định.
- Sử dụng liệu pháp nhiệt và tinh dầu: Thoa các loại dầu gió, dầu tràm hoặc dầu gừng vào các vị trí như hai bên thái dương, vùng nhân trung, vùng cổ gáy và lòng bàn chân. Thực hiện các động tác massage, xoa bóp nhẹ nhàng ở vùng vai gáy để làm giãn cơ, giảm tình trạng co cứng cơ do nhiễm lạnh.
- Liệu pháp xông hơi dân gian: Sử dụng các loại lá cây có chứa nhiều tinh dầu như lá sả, lá bưởi, tía tô, kinh giới, bạc hà nấu nước xông. Hơi nước nóng chứa tinh dầu sẽ giúp giãn nở lỗ chân lông, hỗ trợ cơ thể toát mồ hôi nhằm thải trừ các độc tố và khí lạnh ra ngoài. Lưu ý chỉ xông hơi khi người bệnh tỉnh táo hoàn toàn và không bị sốt cao.
Bằng biện pháp Tây y
Dưới góc độ y học hiện đại, khi cơ thể gặp phải các triệu chứng cảm lạnh do trúng gió, mục tiêu chính là hỗ trợ giảm nhẹ các triệu chứng khó chịu và bảo vệ sức khỏe tổng thể.
- Kiểm soát thân nhiệt và các cơn đau: Sử dụng các nhóm hoạt chất có tác dụng hỗ trợ hạ sốt nhẹ và giảm đau cơ, đau đầu khi có chỉ định hoặc hướng dẫn phù hợp của nhân viên y tế.
- Vệ sinh đường hô hấp: Sử dụng nước muối sinh lý dạng nhỏ hoặc xịt để làm sạch dịch nhầy trong mũi, hỗ trợ thông thoáng đường thở, giảm tình trạng nghẹt mũi và sát khuẩn vùng hầu họng.
- Bổ sung các chất điện giải: Khi trúng gió kèm theo các triệu chứng như vã mồ hôi nhiều hoặc buồn nôn, việc bổ sung dung dịch điện giải hoặc nước uống chứa khoáng chất giúp cơ thể duy trì thể tích tuần hoàn ổn định và tránh tình trạng mệt mỏi kéo dài do mất nước.
Ăn gì để sức khỏe nhanh hồi phục?
Chế độ dinh dưỡng trong giai đoạn này cần ưu tiên các món ăn lỏng, ấm, dễ tiêu hóa và có chứa các gia vị mang tính ấm để hỗ trợ cơ thể sinh nhiệt từ bên trong.
- Cháo hành, tía tô nóng: Đây là món ăn hỗ trợ giải cảm rất tốt. Hành và tía tô chứa các hoạt chất tự nhiên, khi ăn nóng sẽ kích thích tuyến mồ hôi hoạt động, hỗ trợ cơ thể giải nhiệt và giảm nhẹ cảm giác đau đầu, nghẹt mũi.
Cháo nóng kết hợp hành và tía tô hỗ trợ gọi tiết mồ hôi, thúc đẩy phục hồi thể trạng (Nguồn: Sưu tầm)
- Trà gừng ấm: Gừng có vị cay, tính ấm, có khả năng hỗ trợ làm ấm tỳ vị, tăng cường lưu thông máu và làm giảm cảm giác buồn nôn, lạnh bụng. Một ly trà gừng ấm pha thêm một chút mật ong vào buổi sáng hoặc sau khi gặp mưa lạnh là giải pháp phục hồi thể trạng phù hợp.
- Súp hoặc cháo gà: Món ăn này cung cấp nguồn axit amin dồi dào cùng các dưỡng chất dễ hấp thu, hỗ trợ hệ thống miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn để chống lại các tác nhân gây hại.
- Bổ sung vitamin từ trái cây: Các loại quả chứa vitamin C như cam, bưởi, quýt, ổi có thể giúp củng cố sức đề kháng, hỗ trợ làm vững bền thành mạch và rút ngắn thời gian phục hồi của cơ thể.
Phòng ngừa trúng gió bằng cách nào?
Chủ động phòng ngừa luôn là giải pháp tối ưu để bảo vệ cơ thể trước những biến động thất thường của thời tiết. Các biện pháp phòng ngừa hiệu quả bao gồm:
- Chú ý trang phục theo thời tiết: Khi phải di chuyển ra ngoài trời vào sáng sớm hoặc đêm muộn, khi thời tiết chuyển mùa hoặc có mưa giông, bạn cần trang bị đầy đủ áo khoác, khăn quàng cổ, khẩu trang và mũ để bảo vệ các vùng cơ thể nhạy cảm như cổ, ngực, vai gáy.
- Hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột: Tránh việc bước ra khỏi phòng điều hòa có nhiệt độ quá thấp ra ngoài trời nắng nóng một cách đột ngột. Khi đi ngoài trời nắng về, không nên tắm ngay bằng nước lạnh hoặc ngồi trực tiếp trước quạt gió mạnh mà cần để cơ thể ráo mồ hôi và thích nghi dần với nhiệt độ phòng.
- Tăng cường sức đề kháng tự nhiên: Xây dựng một chế độ ăn uống khoa học, đầy đủ các nhóm dưỡng chất cơ bản. Thường xuyên rèn luyện thể dục thể thao phù hợp với thể trạng để nâng cao sức bền của hệ thống tuần hoàn và hệ miễn dịch.
- Giữ không gian sống thông thoáng: Đảm bảo nhà cửa luôn sạch sẽ, khô ráo, tránh tình trạng ẩm thấp là môi trường thuận lợi cho các loại vi sinh vật phát triển gây ảnh hưởng đến sức khỏe đường hô hấp.
Các câu hỏi liên quan
Để giúp bạn có cái nhìn toàn diện và xử lý đúng đắn hơn, dưới đây là những giải đáp cho các thắc mắc thường gặp về tình trạng này.
Trúng gió uống thuốc gì?
Khi gặp các triệu chứng trúng gió, cảm lạnh, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn để được tư vấn các nhóm sản phẩm phù hợp. Tùy thuộc vào từng biểu hiện cụ thể, một số hoạt chất thường được ứng dụng bao gồm:
- Hoạt chất hỗ trợ giảm đau, hạ sốt khi xuất hiện các cơn đau đầu, đau mỏi cơ hoặc có sốt nhẹ kèm theo.
- Các nhóm hoạt chất hỗ trợ giảm nghẹt mũi, chảy nước mũi hoặc các dòng sản phẩm hỗ trợ giảm ho, long đờm nếu có các biểu hiện đường hô hấp.
- Các sản phẩm bổ sung vitamin tổng hợp, đặc biệt là vitamin C để hỗ trợ nâng cao hàng rào miễn dịch cho cơ thể.
Người bệnh không nên tự ý sử dụng các nhóm thuốc kháng sinh khi không có sự chỉ định của bác sĩ, bởi kháng sinh không có tác dụng đối với các trường hợp cảm lạnh do virus hoặc do yếu tố thời tiết gây ra.
Trúng gió buồn nôn phải làm gì?
Triệu chứng buồn nôn xuất hiện khi phong hàn xâm nhập gây ảnh hưởng đến chức năng của hệ thống tiêu hóa. Khi gặp tình trạng này, bạn nên thực hiện các bước sau:
- Nghỉ ngơi yên tĩnh: Nằm nghỉ ở tư thế đầu cao nhẹ, giữ không gian yên tĩnh, tránh các mùi vị kích thích có thể làm gia tăng cảm giác buồn nôn.
- Làm ấm vùng bụng: Thoa một ít dầu ấm lên vùng bụng xung quanh rốn, thực hiện massage nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ để tăng tuần hoàn và giảm co thắt dạ dày.
- Sử dụng các nguyên liệu tự nhiên: Nhấm nháp vài lát gừng tươi hoặc uống từng ngụm nhỏ nước gừng ấm để làm dịu niêm mạc dạ dày và giảm cảm giác nôn nao.
Uống từng ngụm nước gừng ấm hỗ trợ làm dịu dạ dày và giảm cảm giác nôn nao hiệu quả (Nguồn: Sưu tầm)
- Chia nhỏ bữa ăn: Không nên cố ép cơ thể ăn một lượng lớn thức ăn trong một lần. Hãy chia thành nhiều bữa nhỏ với các món ăn loãng, ấm và thanh đạm. Nếu tình trạng buồn nôn kèm theo nôn mửa liên tục, không thể ăn uống được gì và người bệnh có dấu hiệu mệt lả, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Tóm lại, hiện tượng trúng gió tuy là một phản ứng thường gặp của cơ thể khi thời tiết thay đổi nhưng nếu không được xử lý đúng cách, bệnh có thể kéo dài và gây ra những mệt mỏi không đáng có. Việc nắm vững các nguyên tắc giữ ấm, áp dụng các biện pháp Đông – Tây y kết hợp hài hòa và duy trì một chế độ dinh dưỡng ấm, lỏng chính là chìa khóa giúp bạn nhanh chóng vượt qua trạng thái khó chịu này.
Nguồn tham khảo
MAYO CLINIC
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/common-cold/in-depth/cold-remedies/art-20046403