Ung thư phổi là một trong những căn bệnh ác tính có tỷ lệ tử vong hàng đầu, nhưng các triệu chứng ban đầu thường rất dễ bị nhầm lẫn với những bệnh lý hô hấp thông thường. Việc hiểu rõ và nhận diện sớm các dấu hiệu ung thư phổi không chỉ giúp người bệnh tiếp cận phác đồ điều trị kịp thời mà còn làm tăng đáng kể cơ hội phục hồi sức khỏe và kéo dài sự sống.
Tổng quan bệnh ung thư phổi
Ung thư phổi khởi phát khi các tế bào trong phổi bắt đầu phát triển đột biến và nhân lên một cách mất kiểm soát, tạo thành các khối u ác tính. Có hai loại ung thư phổi chính là ung thư phổi tế bào nhỏ và ung thư phổi không tế bào nhỏ, trong đó loại không tế bào nhỏ chiếm đa số các trường hợp. Căn bệnh này có tính chất nguy hiểm vì phổi là cơ quan có mạng lưới mạch máu và hạch bạch huyết vô cùng phong phú, tạo điều kiện thuận lợi cho tế bào ung thư lan rộng sang các bộ phận khác.
Đáng ngại hơn, ở giai đoạn sớm, phổi không có nhiều dây thần kinh cảm giác đau, nên khối u có thể âm thầm lớn lên mà không gây ra bất kỳ cảm giác khó chịu nào cho người bệnh. Phần lớn các trường hợp chỉ được phát hiện khi khối u đã chèn ép vào các cấu trúc xung quanh hoặc đã di căn, khiến việc điều trị trở nên phức tạp và tốn kém hơn rất nhiều.
Dấu hiệu ung thư phổi thường gặp cần lưu ý
Sự xuất hiện của các dấu hiệu cảnh báo thường phụ thuộc vào vị trí, kích thước và tốc độ phát triển của khối u trong lồng ngực.
Ho kéo dài không rõ nguyên nhân
Ho là một phản xạ tự nhiên của cơ thể để làm sạch đường hô hấp, nhưng nếu bạn bị ho kéo dài trên 3 tuần mà không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã dùng thuốc, đây là một cảnh báo nghiêm trọng. Cơn ho do ung thư phổi có thể là ho khan hoặc ho có đờm, thường xảy ra vào sáng sớm hoặc ban đêm. Khác với ho do cảm lạnh hay viêm họng vốn thường đi kèm với sốt và sổ mũi, cơn ho này thường xuất hiện đơn độc và có xu hướng ngày càng trầm trọng hơn về tần suất lẫn cường độ.
Khàn giọng kéo dài
Dây thần kinh thanh quản quặt ngược điều khiển hoạt động của dây thanh âm nằm rất gần với phổi và các hạch bạch huyết trong lồng ngực. Khi khối u phổi phát triển lớn hoặc các hạch di căn chèn ép vào dây thần kinh này, nó sẽ khiến giọng nói của người bệnh bị thay đổi đột ngột. Bạn có thể cảm thấy giọng trở nên trầm đục, khàn đặc hoặc đôi khi là mất giọng hoàn toàn. Nếu tình trạng khàn giọng diễn ra liên tục trên 2 tuần mà không liên quan đến viêm thanh quản hay hò hét quá mức, bạn cần đi chụp X-quang phổi ngay lập tức.
Thở khò khè, khó thở
Khi khối u phổi nằm ở vị trí trung tâm hoặc gần các phế quản lớn, nó sẽ làm hẹp đường dẫn khí, cản trở sự lưu thông của không khí vào và ra khỏi phổi. Người bệnh sẽ có cảm giác khó thở khi vận động nhẹ, đôi khi nghe thấy tiếng thở khò khè giống như hen suyễn. Tình trạng này có thể xuất hiện đột ngột hoặc tiến triển từ từ khiến người bệnh lầm tưởng mình bị suy giảm thể lực do tuổi tác.
Ho kèm các biểu hiện bất thường
Một trong những dấu hiệu ung thư phổi mang tính chất cấp cứu và điển hình nhất là ho ra máu. Máu có thể có màu đỏ tươi, hoặc đôi khi chỉ là những tia máu nhỏ lẫn trong đờm màu rỉ sắt. Sự hiện diện của máu cho thấy khối u đã xâm lấn vào các mạch máu nhỏ trong phổi gây xuất huyết. Ngay cả khi lượng máu rất ít, đây vẫn là một tín hiệu cho thấy phổi đang bị tổn thương nghiêm trọng và cần được bác sĩ chuyên khoa kiểm tra ngay.
Đau tức ngực
Người bệnh ung thư phổi thường xuyên phàn nàn về những cơn đau tức ngực âm ỉ hoặc dữ dội. Cơn đau có thể khu trú ở một điểm hoặc lan ra toàn bộ vùng ngực, đau tăng lên khi bạn hít thở sâu, ho hoặc khi cười lớn. Cảm giác đau này phát sinh khi khối u xâm lấn vào màng phổi – nơi chứa nhiều dây thần kinh cảm giác – hoặc khi khối u gây áp lực lên thành ngực.
Các triệu chứng hô hấp bất thường kéo dài cần được thăm khám chuyên môn (Nguồn: Sưu tầm)
Đau nhức cơ thể
Không chỉ khu trú tại ngực, ung thư phổi có thể gây ra những cơn đau ở các vị trí xa hơn như vai, cánh tay hoặc lưng. Một khối u nằm ở đỉnh phổi (khối u Pancoast) có thể chèn ép vào đám rối thần kinh cánh tay gây đau buốt dọc từ vai xuống ngón tay. Ngoài ra, nếu tế bào ung thư đã di căn vào xương, người bệnh sẽ cảm thấy đau nhức xương khớp dữ dội, đặc biệt là đau vùng cột sống thắt lưng và vùng chậu, cơn đau thường tăng lên về đêm.
Thường xuyên mệt mỏi, suy nhược
Cảm giác mệt mỏi do ung thư khác hoàn toàn với sự mệt mỏi sau một ngày làm việc vất vả. Người bệnh luôn thấy kiệt sức, uể oải ngay cả khi đã nghỉ ngơi đầy đủ. Nguyên nhân là do cơ thể phải tiêu tốn rất nhiều năng lượng để chống lại các tế bào ung thư, đồng thời sự suy giảm chức năng hô hấp khiến lượng oxy cung cấp cho các cơ quan bị thiếu hụt, gây ra tình trạng suy nhược toàn thân.
Dễ bị nhiễm trùng tái phát
Khối u phổi làm gián đoạn cơ chế làm sạch tự nhiên của phổi, tạo điều kiện cho vi khuẩn tích tụ và gây bệnh. Nếu bạn thường xuyên bị viêm phổi, viêm phế quản tái đi tái lại nhiều lần tại cùng một vị trí phổi trong thời gian ngắn, đó có thể là dấu hiệu cho thấy có một khối u đang âm thầm cản trở đường hô hấp của bạn.
Sụt cân bất thường
Giảm cân nhanh chóng mà không rõ nguyên nhân (ví dụ giảm hơn 5% trọng lượng cơ thể trong vòng 1 đến 3 tháng) là dấu hiệu chung của nhiều loại ung thư, bao gồm cả ung thư phổi. Các tế bào ác tính tiêu thụ rất nhiều dưỡng chất của cơ thể để phát triển, đồng thời tiết ra các chất làm thay đổi quá trình trao đổi chất, khiến người bệnh mất cảm giác ngon miệng và gầy đi nhanh chóng.
Đau đầu kéo dài
Triệu chứng này xuất hiện khi ung thư phổi di căn lên não hoặc khi khối u lớn ở phổi chèn ép vào tĩnh mạch chủ trên – tĩnh mạch lớn vận chuyển máu từ đầu và cánh tay về tim. Sự chèn ép này làm tăng áp lực trong tĩnh mạch, gây ra tình trạng đau đầu, chóng mặt, sưng phù vùng mặt và cổ, đôi khi kèm theo cả tình trạng mờ mắt.
Những thay đổi bất thường ở mô vú
Một dấu hiệu khá hiếm gặp nhưng vẫn có thể xảy ra, đặc biệt là ở nam giới mắc ung thư phổi, là tình trạng nữ hóa tuyến vú (ngực to lên bất thường). Điều này xảy ra khi một số loại tế bào ung thư phổi tiết ra các hormone làm rối loạn sự cân bằng nội tiết trong cơ thể. Đừng chủ quan nếu bạn nhận thấy vùng ngực của mình có sự thay đổi về kích thước hoặc cảm giác đau tức.
Tầm soát định kỳ là chìa khóa để phát hiện ung thư phổi ở giai đoạn sớm (Nguồn: Sưu tầm)
Những đối tượng nguy cơ cao cần tầm soát ung thư phổi
Việc xác định bản thân có thuộc nhóm nguy cơ cao hay không sẽ giúp bạn có kế hoạch tầm soát sức khỏe chủ động và hiệu quả hơn. Đối tượng đầu tiên và quan trọng nhất là những người có thói quen hút thuốc lá lâu năm. Thuốc lá chứa hàng nghìn hóa chất độc hại và là nguyên nhân của hơn 80% các ca ung thư phổi. Ngay cả những người không trực tiếp hút thuốc nhưng thường xuyên hít phải khói thuốc (hút thuốc thụ động) cũng có nguy cơ mắc bệnh rất cao.
Những người làm việc trong môi trường ô nhiễm, thường xuyên tiếp xúc với bụi mịn, hóa chất độc hại như amiăng, asen, hoặc khí radon cũng cần đặc biệt lưu ý. Ngoài ra, những người có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi hoặc bản thân từng mắc các bệnh phổi mãn tính như lao phổi, COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính) cũng nên thực hiện tầm soát định kỳ bằng chụp cắt lớp vi tính (CT scan) liều thấp để phát hiện sớm các nốt bất thường trong phổi.
Không hút thuốc lá để bảo vệ lá phổi khỏi các tác nhân gây hại (Nguồn: Sưu tầm)
Dấu hiệu ung thư phổi tuy đa dạng nhưng nếu chúng ta chú ý quan sát và không chủ quan trước những thay đổi của cơ thể, căn bệnh này hoàn toàn có thể được kiểm soát. Việc kết hợp giữa lối sống không khói thuốc, chế độ dinh dưỡng giàu chất chống oxy hóa và thói quen khám sức khỏe định kỳ chính là lá chắn vững chắc nhất để bảo vệ lá phổi của bạn. Hãy luôn lắng nghe cơ thể và trân trọng sức khỏe hô hấp của mình mỗi ngày.