9 
Thuốc Cinoxacin là một kháng sinh nhóm quinolone, được chỉ định để ngăn ngừa và điều trị các trường hợp nhiễm khuẩn đường tiết niệu. Thuốc hoạt động bằng cách ức chế enzyme DNA gyrase, ngăn chặn quá trình nhân đôi DNA của vi khuẩn. Cinoxacin được hấp thu nhanh và gần như toàn bộ vào cơ thể, với thể tích phân bố nằm trong khoảng 0,24 – 0,26 L/kg. Tuy nhiên, cần lưu ý về các tương tác thuốc và tác dụng phụ có thể xảy ra khi sử dụng Cinoxacin.
Tổng quan về Cinoxacin
Tên thuốc gốc (Hoạt chất)
- Cinoxacin
Loại thuốc
- Kháng sinh nhóm quinolone
Dạng thuốc và hàm lượng
- Viên nang 250 mg, 500 mg
- (Cinoxacin đã ngưng lưu hành ở Hoa Kỳ)
Chỉ định Cinoxacin
- Thuốc được chỉ định để ngăn ngừa và điều trị các trường hợp nhiễm khuẩn đường tiết niệu.
Dược lực học
- Cinoxacin phát huy tác dụng diệt khuẩn trong đường tiết niệu thông qua cơ chế ức chế enzyme DNA gyrase.
- Enzyme này đóng vai trò thiết yếu trong quá trình sao chép và phiên mã DNA của vi khuẩn.
- Khi DNA gyrase bị ức chế, cả quá trình nhân đôi DNA lẫn phân chia tế bào vi khuẩn đều bị ngăn chặn.
Dược động học
Hấp thu
- Cinoxacin được hấp thu nhanh và gần như toàn bộ vào cơ thể.
- Việc dùng thuốc cùng thức ăn có thể làm chậm tốc độ hấp thu.
Phân bố
- Thể tích phân bố của thuốc nằm trong khoảng 0,24 – 0,26 L/kg.
- Tỷ lệ gắn kết của cinoxacin với protein huyết tương dao động từ 60 – 80%.
Chuyển hóa
- Khoảng 30 – 40% cinoxacin trải qua quá trình chuyển hóa tại gan.
Thải trừ
- Phần lớn thuốc (97%) được bài tiết qua thận, trong đó 50 – 75% được thải trừ dưới dạng không thay đổi.
Tương tác thuốc Cinoxacin
- Khi cinoxacin được dùng kết hợp với các thuốc điều trị đái tháo đường (như glimepiride, glipizide, glyburide, insulin, nateglinide, repaglinide…), có thể xảy ra tình trạng tăng hoặc hạ đường huyết. Mặc dù ít phổ biến hơn, tác dụng hạ đường huyết có thể nghiêm trọng và đe dọa tính mạng.
- Nguy cơ nhạy cảm ánh sáng có thể tăng lên nếu cinoxacin được sử dụng đồng thời với acid aminolevulinic.
- Hiệu quả điều trị của cinoxacin có thể bị giảm khi dùng chung với thuốc kháng acid, sucralfate, kẽm hoặc sắt.
Chống chỉ định thuốc Cinoxacin
- Chống chỉ định cho bệnh nhân có tiền sử mẫn cảm với cinoxacin hoặc bất kỳ tá dược nào trong chế phẩm.
Liều lượng & cách dùng Cinoxacin
Liều dùng Cinoxacin
Người lớn
- Để dự phòng nhiễm trùng đường tiết niệu: 250 mg mỗi ngày, dùng trước khi đi ngủ, liên tục trong tối đa 5 tháng.
- Để điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu: 250 mg, 4 lần mỗi ngày, hoặc 500 mg, 2 lần mỗi ngày, trong khoảng thời gian từ 7 đến 14 ngày.
Trẻ em
- Trẻ em từ 18 tuổi trở xuống: Việc sử dụng cinoxacin không được khuyến cáo do thuốc có thể gây ra các vấn đề ảnh hưởng đến sự phát triển xương của trẻ.
Đối tượng đặc biệt
Bệnh nhân suy thận:
- Với độ thanh thải creatinin (CrCl) từ 50 – 80 mL/phút: 250 mg, 3 lần mỗi ngày.
- Với CrCl từ 20 – 50 mL/phút: 250 mg, 2 lần mỗi ngày.
- Với CrCl dưới 20 mL/phút: 250 mg, 1 lần mỗi ngày.
Cách dùng
- Thuốc được dùng bằng đường uống, có thể uống cùng với thức ăn.
Tác dụng phụ của Cinoxacin
Ít gặp
- Phát ban, ngứa, mẩn đỏ trên da, tiêu chảy, chán ăn, cảm giác buồn nôn, nôn mửa, co thắt dạ dày.
Hiếm gặp
- Phân có màu đen, chảy máu từ chân răng, xuất hiện máu trong nước tiểu hoặc phân, chóng mặt, đau đầu, da tăng nhạy cảm với ánh sáng, chảy máu hoặc bầm tím bất thường, các chấm đỏ nhỏ trên da.
Không xác định tần suất
- Đau xương, đau ở vùng lưng dưới hoặc một bên, đau, viêm hoặc sưng tại bắp chân, vai hoặc tay, sưng khớp, co giật.
Lưu ý khi dùng Cinoxacin
Lưu ý chung
- Không nên dùng cinoxacin cho trẻ sơ sinh hoặc bệnh nhân dưới 18 tuổi, trừ khi có chỉ định y tế cụ thể. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng thuốc này gây ra những bất thường trong quá trình phát triển xương ở các loài động vật chưa trưởng thành.
- Cinoxacin có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn, trừ khi bác sĩ có hướng dẫn cụ thể khác.
- Để đạt hiệu quả tối ưu, cần duy trì nồng độ cinoxacin ổn định trong nước tiểu. Vì vậy, bệnh nhân nên dùng thuốc đúng liều và đúng giờ theo lịch trình đều đặn trong ngày, tránh bỏ sót liều.
- Mặc dù các triệu chứng bệnh có thể cải thiện sau vài ngày, bệnh nhân vẫn phải tiếp tục dùng cinoxacin đủ liệu trình để ngăn ngừa nguy cơ tái phát nhiễm trùng.
- Nếu tình trạng bệnh không thuyên giảm trong vài ngày hoặc có dấu hiệu xấu đi, bệnh nhân cần liên hệ ngay lập tức với bác sĩ.
- Cinoxacin có thể làm tăng độ nhạy cảm của da với ánh sáng mặt trời. Ngay cả việc tiếp xúc ngắn với nắng cũng có thể dẫn đến bỏng nắng nặng, phát ban, đỏ da, ngứa, thay đổi sắc tố da hoặc suy giảm thị lực. Do đó, trong thời gian điều trị bằng cinoxacin, bệnh nhân cần tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng (đặc biệt từ 10 giờ sáng đến 3 giờ chiều); nên mặc quần áo dài, đội mũ, đeo kính râm; sử dụng kem chống nắng với chỉ số SPF tối thiểu 15; và không dùng các thiết bị tắm nắng nhân tạo. Nếu xuất hiện bất kỳ phản ứng bất lợi nghiêm trọng nào do ánh nắng, hãy thông báo ngay cho bác sĩ.
- Cần thận trọng khi chỉ định thuốc cho những bệnh nhân có tiền sử hoặc nghi ngờ mắc các rối loạn liên quan đến hệ thần kinh trung ương.
Lưu ý với phụ nữ có thai
- Theo phân loại của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), cinoxacin được xếp vào loại C về mức độ an toàn cho thai kỳ.
- Mặc dù các nghiên cứu trên động vật không cho thấy độc tính phôi hoặc quái thai khi dùng cinoxacin ở liều gấp 10 lần liều thông thường ở người, nhưng chưa có nghiên cứu đầy đủ và có kiểm soát trên phụ nữ mang thai. Tuy nhiên, do thuốc gây tổn thương sụn và bệnh khớp ở động vật non, có những lo ngại về khả năng ảnh hưởng đến sự phát triển xương của thai nhi nếu sử dụng trong thai kỳ.
- Cinoxacin không khuyến cáo dùng trong thời kỳ mang thai, trừ khi lợi ích điều trị dự kiến vượt trội đáng kể so với rủi ro tiềm ẩn.
Lưu ý với phụ nữ cho con bú
- Hiện chưa có đủ nghiên cứu trên phụ nữ để đánh giá đầy đủ các rủi ro tiềm tàng đối với trẻ bú mẹ khi người mẹ dùng cinoxacin. Do đó, việc sử dụng thuốc này cho phụ nữ đang cho con bú cần được cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích điều trị và các nguy cơ có thể xảy ra.
Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc
- Do cinoxacin có thể gây chóng mặt, khả năng lái xe và vận hành máy móc của người bệnh có thể bị suy giảm.
Quá liều và cách xử lý
Quá liều
Quá liều và độc tính
- Khi dùng quá liều, các biểu hiện thường gặp bao gồm: tăng nhạy cảm với ánh sáng, phát ban, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, cảm giác chóng mặt, đau đầu, trạng thái mơ màng, kéo dài khoảng QT trên điện tâm đồ, nhiễm toan chuyển hóa, thiếu máu tán huyết, phản ứng phản vệ, đứt gân, hôn mê, bệnh lý thần kinh ngoại biên và co giật.
Xử trí khi quá liều Cinoxacin
- Để loại bỏ phần thuốc còn sót lại trong dạ dày, có thể sử dụng than hoạt tính.
- Trường hợp quên một liều thuốc, bệnh nhân nên uống ngay khi nhớ ra. Tuy nhiên, nếu thời điểm đó đã gần với liều tiếp theo, hãy bỏ qua liều đã quên và tiếp tục uống liều kế tiếp theo lịch trình đã định. Tuyệt đối không được uống gấp đôi liều để bù liều đã bỏ lỡ.
- Thực hiện các biện pháp điều trị triệu chứng và hỗ trợ.
- Nếu bệnh nhân xuất hiện co giật, cần tiêm tĩnh mạch benzodiazepine hoặc barbiturate.
- Cần theo dõi chặt chẽ bệnh nhân quá liều, bao gồm các dấu hiệu sinh tồn, nồng độ điện giải, cân bằng dịch, cùng với chức năng hô hấp và thần kinh.
Nguồn tham khảo
Drugbank: https://go.drugbank.com/drugs/DB00827
Micromedex: Cinoxacin
Drugs.com: https://www.drugs.com/cons/cinoxacin.html
Bài viết này có hữu ích không?
Có0Không0