Khi cơ thể sốt cao, tiêu chảy liên tục hay nôn mửa, chất lỏng và muối khoáng thiết yếu sẽ bị thất thoát rất nhanh. Trong y học, Oresol được xem là giải pháp bù dịch đường uống kinh điển giúp ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm do mất nước. Tuy nhiên, việc uống oresol khi nào, liều lượng ra sao và dùng thế nào để không phản tác dụng thì không phải ai cũng biết. Hãy cùng Pharmacity tìm hiểu ngay bài viết dưới đây ba mẹ nhé!
Dùng Oresol khi bị sốt, tiêu chảy, nôn mửa, mất nước nhẹ khi chơi thể thao giúp hỗ trợ bù nước và bù khoáng hiệu quả (Nguồn: Sưu tầm)
Tìm hiểu chung về oresol
Oresol (viết tắt là ORS – Oral Rehydration Salts) thực chất là một loại thuốc bổ sung, được bào chế phổ biến dưới dạng gói bột khoáng hoặc viên sủi dùng để pha thành dung dịch bù nước và chất điện giải. Thành phần cốt lõi của một gói Oresol tiêu chuẩn bao gồm Natri clorid, Kali clorid, Natri citrate và đường Glucose khô. Các thành phần này không được phối trộn ngẫu nhiên theo cảm tính mà tuân theo một tỷ lệ nồng độ thẩm thấu vô cùng nghiêm ngặt đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng các tổ chức y khoa quốc tế nghiên cứu lâm sàng kỹ lưỡng.
Khác hoàn toàn với nước lọc tinh khiết thông thường, Oresol vận hành dựa trên cơ chế đồng vận chuyển Glucose – Natri tại niêm mạc ruột non của con người. Khi đi vào cơ thể, các phân tử đường Glucose có trong dung dịch sẽ kích hoạt hệ thống protein vận chuyển đặc hiệu trên bề mặt tế bào ruột, giúp kéo các ion Natri đi qua màng ruột một cách chủ động.
Quá trình vận chuyển muối khoáng chủ động này đồng thời tạo ra một lực hút áp suất thẩm thấu mạnh mẽ, kéo theo một lượng nước lớn từ lòng ruột vào thẳng hệ tuần hoàn máu. Nhờ vào cơ chế sinh học đặc biệt này, tốc độ hấp thu chất dịch và tái cấp nước của Oresol nhanh hơn gấp nhiều lần so với việc bạn chỉ uống nước lọc để cơ thể hấp thu thụ động thông thường. Do đó, Oresol được xếp vào danh mục các thuốc thiết yếu và quan trọng bậc nhất trong điều trị mất nước tại nhà.
Công dụng của oresol là gì?
Mục tiêu lớn nhất và quan trọng nhất của dung dịch Oresol là nhanh chóng thiết lập lại trạng thái cân bằng nội môi cho cơ thể khi hệ thống dịch vị bị tổn thương hoặc thất thoát nghiêm trọng. Các công dụng sinh học chính bao gồm:
- Tái cấp nước cấp tốc cho lòng mạch: Đưa một lượng chất lỏng có nồng độ chất tan hoàn hảo vào hệ tuần hoàn, nhanh chóng phục hồi lại thể tích tuần hoàn máu bị thiếu hụt và ngăn chặn hiệu quả tình trạng sụt giảm huyết áp đột ngột do cơ thể thiếu hụt dịch cơ năng.
- Bù đắp các ion điện giải thiết yếu: Cung cấp ngay lập tức các ion khoáng chất quan trọng bao gồm Natri (Na+), Kali (K+) và Clorua (Cl-). Các ion này đóng vai trò cốt lõi trong việc điều hòa nhịp đập của cơ tim, giữ thăng bằng kiềm – toan trong máu, duy trì áp suất thẩm thấu nội bào và bảo vệ chức năng dẫn truyền xung thần kinh đến các khối cơ bắp.
- Ngăn ngừa trạng thái kiệt quệ và bảo vệ tế bào: Việc bù dịch kịp thời giúp người bệnh, đặc biệt là đối tượng trẻ nhỏ có hệ miễn dịch non nớt, tránh được trạng thái lờ đờ, co giật toàn thân hoặc các tai biến trụy tim mạch nặng nề do tình trạng mất nước sâu gây ra.
Liều lượng dùng oresol cho từng nhóm đối tượng như thế nào?
Mặc dù là loại dung dịch bù dịch phổ biến và dễ mua, việc sử dụng Oresol bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt liều lượng y khoa dựa trên độ tuổi, cân nặng và mức độ mất dịch của người bệnh nhằm đạt hiệu quả tối ưu, tuyệt đối không được cho uống quá liều hoặc quá ít:
Đối với người lớn
- Liều dùng sau mỗi lần mất dịch: Thông thường, người lớn cần uống từ 200 – 400ml dung dịch Oresol ngay sau mỗi lần đi ngoài phân lỏng hoặc sau mỗi đợt nôn mửa dữ dội để bù đắp lập tức lượng dịch vừa mất.
- Tổng lượng dung dịch trong ngày: Người lớn có thể dung nạp từ 1000 – 2000ml dung dịch Oresol mỗi ngày tùy thuộc vào mức độ mất nước thực tế và tần suất đi tiêu. Dung dịch này nên được nhấm nháp rải rác từng ngụm nhỏ suốt cả ngày chứ không nên uống cạn một lượng lớn cùng một lúc để tránh làm giãn dạ dày.
Đối với trẻ em
- Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 2 tuổi: Cho trẻ uống từ 50 – 100ml dung dịch Oresol sau mỗi đợt nôn hoặc đi ngoài. Ba mẹ nên dùng thìa nhỏ (khoảng 5ml) hoặc ống nhỏ giọt để bón từng chút một cho trẻ, mỗi muỗng cách nhau từ 2 – 3 phút để niêm mạc ruột của bé kịp hấp thu mà không gây kích ứng dạ dày.
- Trẻ em từ 2 đến 10 tuổi: Sử dụng từ 100 – 200ml dung dịch Oresol cho mỗi lần trẻ bị mất dịch do tiêu chảy hoặc nôn trớ.
- Trẻ em trên 10 tuổi: Áp dụng liều lượng tương đương với người lớn. Cho trẻ uống theo nhu cầu thực tế của cơ thể, chia nhỏ lượng uống rải rác trong ngày cho đến khi các dấu hiệu mất nước lâm sàng biến mất hoàn toàn.
Nên uống oresol khi nào?
Ba mẹ cần chủ động chuẩn bị và cho người bệnh sử dụng Oresol ngay khi cơ thể xuất hiện các tình trạng làm sụt giảm chất lỏng và khoáng chất dưới đây để phòng ngừa biến chứng sớm:
- Khi bị tiêu chảy cấp tính: Ba mẹ cần cho người bệnh uống Oresol ngay từ đợt đi ngoài lỏng đầu tiên. Việc can thiệp sớm này là nguyên tắc “vàng” giúp ngăn chặn từ đầu nguy cơ kiệt quệ dịch, không nên đợi đến khi người bệnh có biểu hiện hốc hác, kiệt sức mới bắt đầu tìm mua thuốc.
- Khi bị nôn mửa liên tục: Các đợt nôn trớ vắt kiệt lượng dịch dạ dày của người bệnh. Tuy nhiên, không nên cho uống ngay lập tức khi vừa nôn xong. Hãy để dạ dày nghỉ ngơi từ 30 – 60 phút, sau đó bắt đầu cho uống Oresol từng thìa nhỏ.
- Khi bị sốt cao dai dẳng: Khi thân nhiệt tăng cao (trên 38.5°C), cơ thể sẽ thất thoát một lượng nước lớn một cách âm thầm qua bề mặt da (vã mồ hôi) và qua nhịp thở nhanh. Uống Oresol lúc này vừa giúp bù đắp lượng dịch thiếu hụt, vừa hỗ trợ quá trình thải nhiệt và làm dịu cơn mệt mỏi cho người bệnh.
- Khi lao động hoặc chơi thể thao cường độ cao: Những người làm việc ngoài trời nắng nóng hoặc vận động viên chạy bộ, đạp xe, đá bóng ra rất nhiều mồ hôi. Việc uống Oresol giúp bù đắp lượng muối khoáng thất thoát qua mồ hôi, duy trì sức bền cơ bắp và chống lại các cơn chuột rút đột ngột.
Cần chủ động uống Oresol ngay khi bị sốt cao, tiêu chảy hoặc nôn mửa (Nguồn: Sưu tầm)
Tác hại khi sử dụng oresol sai cách
Nhiều người thường có quan niệm chủ quan rằng Oresol chỉ là nước bù khoáng lành tính nên pha đậm hay nhạt một chút cũng không sao. Đây là một sai lầm y khoa cực kỳ nguy hiểm có thể đẩy người bệnh vào tình trạng nguy kịch:
- Gây ngộ độc muối (Hội chứng tăng natri máu): Tác hại này thường xảy ra khi ba mẹ pha Oresol quá đặc (cho ít nước hơn tỷ lệ chỉ định của nhà sản xuất). Khi dung dịch quá đậm đặc đi vào lòng mạch, nó biến thành môi trường ưu trương mạnh, rút nước ngược từ trong các tế bào (đặc biệt là tế bào não) ra ngoài để cân bằng áp suất. Hậu quả là làm tế bào não bị teo cấp tính, khiến người bệnh (nhất là trẻ nhỏ) bị sốt cao co giật, lờ đờ, ngủ lịm và tổn thương hệ thần kinh trung ương vĩnh viễn.
- Làm trầm trọng hơn tình trạng tiêu chảy: Nếu pha Oresol quá loãng hoặc tự ý cho thêm đường, sữa, nước trái cây vào dung dịch với mục đích cho dễ uống, bạn đã làm thay đổi hoàn toàn áp suất thẩm thấu tiêu chuẩn của thuốc. Lượng đường dư thừa sẽ không được hấp thu hết, đọng lại trong lòng ruột và kéo nước từ cơ thể vào ruột, gây ra một đợt tiêu chảy thẩm thấu nặng nề hơn.
- Gây gánh nặng tuần hoàn cấp tính: Việc ép người bệnh uống quá nhanh một lượng lớn dung dịch Oresol ưu trương hoặc đẳng trương trong thời gian ngắn có thể làm thể tích máu tăng vọt đột ngột. Điều này gây áp lực cực lớn lên hệ thống tim mạch và chức năng lọc của thận, đặc biệt nguy hiểm đối với những bệnh nhân có tiền sử suy tim hoặc suy thận mãn tính.
Các lưu ý quan trọng khi sử dụng
Để Oresol phát huy tối đa công năng điều trị và phòng ngừa tuyệt đối các tai biến y khoa nguy hiểm, bạn cần nằm lòng các lưu ý cốt lõi sau đây:
- Pha đúng và đủ tỷ lệ bắt buộc: Đây là nguyên tắc tối cao. Bạn cần đọc thật kỹ hướng dẫn sử dụng in trên bao bì gói Oresol đang sở hữu. Nếu hướng dẫn yêu cầu pha gói thuốc với đúng 200ml hoặc đúng 1 lít nước, bạn phải dùng dụng cụ đo thể tích chính xác để đong lượng nước lọc tương ứng. Tuyệt đối không ước lượng cảm tính bằng mắt, không chia nhỏ gói bột thuốc ra thành nhiều phần để pha lẻ.
- Chỉ sử dụng nước lọc thông thường: Chỉ được dùng nước lọc đun sôi để nguội để pha Oresol. Tuyệt đối không dùng nước khoáng (vì trong nước khoáng đã có sẵn các ion khoáng chất sẽ làm sai lệch tỷ lệ của thuốc), không pha chung với sữa, nước trái cây, không thêm đường, thêm đá và tuyệt đối không đun sôi dung dịch sau khi đã pha xong.
- Tuân thủ thời hạn sử dụng trong 24 giờ: Dung dịch Oresol sau khi đã pha chỉ có giá trị sử dụng và giữ được độ an toàn sinh học trong vòng 24 giờ. Qua mốc thời gian này, dù lượng nước trong bình còn nhiều hay ít, bạn bắt buộc phải đổ bỏ hoàn toàn và tiến hành pha gói mới để tránh nguy cơ dung dịch bị nhiễm khuẩn từ môi trường ngoài.
- Luôn uống từng ngụm nhỏ, từ tốn: Chia nhỏ lượng dung dịch Oresol ra để uống từng ngụm một, tuyệt đối không cho người bệnh tu một hơi hết cả cốc nước lớn. Việc dung nạp chất lỏng quá nhanh sẽ làm giãn căng dạ dày đột ngột, kích thích phản xạ nôn mửa tái diễn khiến cơ thể càng mất nước nặng hơn.
Luôn luôn pha Oresol với đúng thể tích nước đun sôi để nguội chỉ định (Nguồn: Sưu tầm)
Tóm lại, uống Oresol đúng cách giúp tránh kiệt quệ điện giải và bảo vệ tính mạng an toàn. Hãy luôn pha chế chuẩn tỷ lệ, uống từng ngụm nhỏ và theo dõi sát sao biểu hiện cơ thể. Nếu tình trạng nôn mửa, tiêu chảy kéo dài kèm sốt cao hoặc mất nước nặng, các bạn cần đến ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.
Nguồn tham khảo:
Trạm y tế phường Tân Sơn Nhì
https://tytphuongtansonnhi.medinet.gov.vn/chuyen-muc/oresol-la-thuoc-gi-va-cach-su-dung-an-toan-hieu-qua-cmobile8179-230942.aspx
📝Nguồn tài liệu: Chọn lọc từ nhiều nguồn y tế uy tín
🔎Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tổng quan. Vui lòng tham khảo ý kiến của Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để nhận được hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.