25 
Triclosan là một chất kháng khuẩn thường được sử dụng tại chỗ, trong các sản phẩm như xà phòng tắm, để dự phòng nhiễm trùng và điều trị các tình trạng như bệnh chàm. Với khả năng chống lại nhiều loại vi khuẩn, triclosan là một lựa chọn phổ biến cho việc chăm sóc da và sức khỏe. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về công dụng, cách sử dụng, và các lưu ý quan trọng khi dùng triclosan.
Tổng quan về Triclosan
Tên thuốc gốc (Hoạt chất)
- Triclosan
Loại thuốc
- Chất kháng khuẩn
Dạng thuốc và hàm lượng
- Dung dịch để tắm parafin lỏng 52,5%, benzalkonium chloride 50%, triclosan 2%
Chỉ định Triclosan
- Thuốc được sử dụng tại chỗ, ví dụ như trong các sản phẩm xà phòng tắm.
- Triclosan cũng được chỉ định để dự phòng nhiễm trùng cho các tình trạng bệnh chàm (eczema) có nguy cơ.
Dược lực học
- Triclosan là một chất khử trùng thuộc nhóm bisphenol đã được clo hóa.
- Hoạt chất này có hiệu quả chống lại vi khuẩn Gram dương và hầu hết các chủng vi khuẩn Gram âm.
- Triclosan là một hợp chất diệt khuẩn có nhiều đích tác dụng trong tế bào chất và màng tế bào.
- Tuy nhiên, ở các nồng độ thấp hơn, triclosan hoạt động như một chất kìm khuẩn thông qua cơ chế ức chế quá trình tổng hợp axit béo.
- Triclosan gắn kết với enzyme reductase protein mang enoyl-acyl (ENR).
- Phức hợp này làm tăng ái lực với NAD+ và tạo thành một cấu trúc bậc ba.
- Cấu trúc phức hợp này không có khả năng tham gia vào quá trình tổng hợp axit béo, dẫn đến sự suy yếu màng tế bào và gây chết tế bào vi khuẩn.
- Vì cơ thể con người không có enzyme ENR, nên triclosan không gây ảnh hưởng đến con người qua cơ chế này.
Dược động học
Hấp thu
- Một lượng nhỏ triclosan có khả năng được hấp thu qua da và đi vào hệ tuần hoàn.
- Thuốc được hấp thu và phân bố nhanh chóng trong cơ thể người.
- Nồng độ tối đa trong máu đạt được trong vòng 3 giờ sau khi uống.
Phân bố
- Chưa ghi nhận dữ liệu lâm sàng về sự phân bố của thuốc.
Chuyển hóa
- Triclosan dễ dàng trải qua quá trình chuyển hóa pha II tại gan, nhờ sự tham gia của các enzyme sulfotransferase và glucuronosyltransferase.
Thải trừ
- Trong một nghiên cứu, sau khi bôi tại chỗ dung dịch cồn 64,5mM triclosan lên da chuột, sau 24 giờ, 12% hoạt độ phóng xạ được bài tiết qua phân, 8% còn lại trong thân thịt, 1% qua nước tiểu, 30% trong lớp sừng và 26% được rửa sạch khỏi bề mặt da.
- Thời gian bán thải cuối cùng của triclosan trong huyết tương là 21 giờ.
Tương tác thuốc Triclosan
- Chưa ghi nhận dữ liệu lâm sàng về tương tác của triclosan với các thuốc khác.
Chống chỉ định thuốc Triclosan
- Chống chỉ định cho bệnh nhân có tiền sử quá mẫn với hoạt chất triclosan hoặc bất kỳ thành phần nào có trong chế phẩm.
Liều lượng & cách dùng Triclosan
Cách dùng
- Thuốc chỉ được sử dụng ngoài da.
- Cần phải luôn pha loãng triclosan trong nước trước khi dùng.
- Do triclosan là một chất tẩy rửa hiệu quả, không nên dùng chung với xà phòng.
Liều dùng
Người lớn
- Cho 2 nắp (20 ml) vào bồn tắm có mực nước 8 inch (20 cm); đối với bồn tắm có mực nước 4 inch (10 cm), thêm 1 nắp (10 ml), sau đó trộn đều.
- Ngâm mình trong dung dịch từ 10-15 phút.
- Sau đó, dùng khăn sạch vỗ nhẹ để làm khô da.
Trẻ em
Trẻ sơ sinh trên 6 tháng tuổi:
- Cho 1 ml (lượng vừa đủ ngập đáy nắp) vào chậu tắm chứa khoảng 15 lít nước và trộn đều.
- Ngâm trong 10-15 phút.
- Nhẹ nhàng thấm khô da bằng khăn sạch.
Trẻ em và thanh thiếu niên:
- Cho 2 nắp (20 ml) vào bồn tắm có mực nước 8 inch (20 cm); đối với bồn tắm có mực nước 4 inch (10 cm), thêm 1 nắp (10 ml), sau đó trộn đều.
- Ngâm mình trong dung dịch từ 10-15 phút.
- Sau đó, dùng khăn sạch vỗ nhẹ để làm khô da.
Tác dụng phụ của Triclosan
Thường gặp
- Chưa ghi nhận dữ liệu lâm sàng.
Ít gặp
- Chưa ghi nhận dữ liệu lâm sàng.
Hiếm gặp
- Chưa ghi nhận dữ liệu lâm sàng.
Không xác định tần suất
- Các phản ứng tại vị trí bôi thuốc bao gồm tróc da, ban đỏ, viêm da, ngứa và cảm giác nóng.
Lưu ý khi dùng Triclosan
Lưu ý chung
- Cần để sản phẩm tránh xa tầm tay và tầm nhìn của trẻ em.
- Nếu xuất hiện kích ứng hoặc phát ban da khi sử dụng sản phẩm đã được pha loãng đúng cách, người dùng nên ngừng sử dụng ngay lập tức.
- Trong trường hợp sản phẩm đậm đặc tiếp xúc với mắt, da có thể bị đỏ. Bệnh nhân cần được hướng dẫn rửa mắt liên tục trong 15 phút. Nếu tình trạng kích ứng kéo dài, cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
- Tránh để sản phẩm chưa pha loãng tiếp xúc trực tiếp với mắt và da.
- Việc thoa trực tiếp sản phẩm đậm đặc lên da có thể gây kích ứng da tại chỗ và các phản ứng quá mẫn, bao gồm bong tróc da, đau, phồng rộp, tổn thương da và hoại tử. Bệnh nhân nên liên hệ với bác sĩ để được tư vấn.
- Bệnh nhân cần được cảnh báo để tránh nguy cơ trượt ngã trong bồn tắm khi sử dụng sản phẩm.
- Người bệnh phải được chỉ dẫn không hút thuốc hoặc tiếp cận gần nguồn lửa trần do nguy cơ bỏng nghiêm trọng. Các vật liệu vải (như quần áo, ga trải giường, băng gạc) đã tiếp xúc với sản phẩm này trở nên dễ cháy hơn, tạo ra nguy cơ hỏa hoạn đáng kể. Mặc dù việc giặt giũ có thể làm giảm lượng sản phẩm tích tụ trên vải, nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ này.
Phụ nữ có thai
- Không dự đoán được bất kỳ tác động tiêu cực nào đối với thai kỳ khi sử dụng triclosan.
Phụ nữ cho con bú
- Hiện chưa xác định được liệu triclosan có bài tiết vào sữa mẹ hay không. Tuy nhiên, nguy cơ đối với trẻ sơ sinh được đánh giá là thấp do mức độ phơi nhiễm toàn thân ở người mẹ thấp.
- Cần khuyên bệnh nhân đảm bảo rửa sạch hoàn toàn mọi vết sản phẩm còn sót lại khỏi vùng vú trước khi cho con bú.
Lái xe và vận hành máy móc
- Chưa ghi nhận thông tin về ảnh hưởng của thuốc đối với khả năng lái xe và vận hành máy móc.
Quá liều và cách xử lý
Quên liều Triclosan và cách xử trí
- Nếu người bệnh quên dùng một liều thuốc, hãy bổ sung liều đó ngay khi nhớ ra. Tuy nhiên, nếu thời điểm nhớ ra gần với liều kế tiếp, thì nên bỏ qua liều đã quên và tiếp tục dùng liều theo lịch trình thông thường.
- Tuyệt đối không được dùng gấp đôi liều quy định để bù cho liều đã bỏ lỡ.
Quá liều và biện pháp xử lý
Độc tính và tác động của quá liều
- Triclosan chỉ được sử dụng ngoài da. Nếu vô tình nuốt phải, thuốc có thể gây kích ứng đường tiêu hóa với các triệu chứng như buồn nôn, nôn và tiêu chảy. Ngoài ra, nó cũng có khả năng gây ăn mòn và hoại tử thực quản.
- Thuốc không có khả năng gây ra bất kỳ tác dụng toàn thân nào. Việc sử dụng sản phẩm thường xuyên hơn liều khuyến cáo có thể dẫn đến kích ứng da và phát ban.
Xử trí khi quá liều
- Trong trường hợp vô tình nuốt phải, cần thực hiện các biện pháp xử lý theo chỉ định lâm sàng hoặc theo khuyến nghị của trung tâm chất độc quốc gia.
Nguồn tham khảo
DailyMed: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cb122b48-a546-4fc5-900a-1c0331174505
DailyMed: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cb122b48-a546-4fc5-900a-1c0331174505
Go.drugbank.com: https://go.drugbank.com/drugs/DB08604
Go.drugbank.com: https://go.drugbank.com/drugs/DB08604
EMC: https://www.medicines.org.uk/emc/product/5457
EMC: https://www.medicines.org.uk/emc/product/5457
Bài viết này có hữu ích không?
Có0Không0