Bệnh trĩ là một nỗi ám ảnh đối với nhiều người, nhưng trong các thể bệnh trĩ, trĩ ngoại tắc mạch được xem là nỗi đau đớn khủng khiếp nhất về mặt cảm giác. Đây là tình trạng cấp tính khiến người bệnh không thể ngồi yên, gặp khó khăn trong mọi sinh hoạt hằng ngày. Việc nhận biết sớm và có phương án xử lý đúng cách sẽ giúp các bạn tránh được những biến chứng nguy hiểm cũng như nhanh chóng thoát khỏi cơn đau dai dẳng này.
Trĩ ngoại tắc mạch là bệnh gì?
Trĩ ngoại tắc mạch thực chất là một biến chứng của bệnh trĩ ngoại. Tình trạng này xảy ra khi các mạch máu bên trong búi trĩ ngoại bị vỡ hoặc bị chèn ép quá mức, dẫn đến hiện tượng máu không thể lưu thông và tích tụ lại, hình thành nên các cục máu đông (huyết khối). Những cục máu đông này tạo áp lực lớn lên lớp da nhạy cảm ở rìa hậu môn, gây ra tình trạng sưng viêm cục bộ và những cơn đau nhức dữ dội. Khác với trĩ ngoại thông thường chỉ gây cảm giác cộm nhẹ, trĩ ngoại tắc mạch thường xuất hiện đột ngột và khiến búi trĩ trở nên căng cứng, chuyển sang màu xanh tím hoặc thẫm đen do sự hiện diện của huyết khối bên trong.
Nguyên nhân gây ra trĩ ngoại tắc mạch
Có rất nhiều yếu tố tác động khiến một búi trĩ ngoại bình thường chuyển sang trạng thái tắc mạch. Hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp các bạn có biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn.
Do táo bón kéo dài và thói quen rặn mạnh
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến tình trạng này. Khi bị táo bón, phân thường khô và cứng, khiến các bạn phải dùng lực rặn rất mạnh để đẩy phân ra ngoài. Áp lực đột ngột và cực lớn này làm các tĩnh mạch trĩ ở rìa hậu môn bị căng giãn quá mức, dẫn đến nứt vỡ mạch máu và hình thành cục máu đông ngay lập tức. Việc rặn mạnh không chỉ gây tắc mạch mà còn làm tổn thương niêm mạc hậu môn, gây đau rát kéo dài.
Do tính chất công việc ngồi nhiều, ít vận động
Những người làm công việc văn phòng, lái xe hoặc thợ may thường có nguy cơ cao bị trĩ ngoại tắc mạch. Việc ngồi liên tục trong nhiều giờ khiến toàn bộ trọng lượng cơ thể dồn ép lên vùng chậu và hậu môn. Áp lực này làm cản trở quá trình lưu thông máu trở về tim, khiến máu bị ứ đọng tại các tĩnh mạch trĩ. Theo thời gian, các tĩnh mạch này yếu dần và chỉ cần một tác động nhỏ cũng có thể gây ra hiện tượng tắc mạch huyết khối.
Do chế độ ăn uống thiếu chất xơ
Một chế độ ăn quá nhiều thịt, đồ ăn nhanh, thực phẩm cay nóng nhưng lại thiếu hụt rau xanh và trái cây là “thủ phạm” gián tiếp gây bệnh. Thiếu chất xơ khiến hệ tiêu hóa làm việc kém hiệu quả, phân bị lưu lại lâu trong đại tràng và bị mất nước, trở nên khô cứng. Ngoài ra, việc uống ít nước cũng làm máu trở nên đậm đặc hơn, dễ dàng hình thành các cục máu đông bên trong các tĩnh mạch trĩ đang bị suy yếu.
Phụ nữ trong thời kỳ mang thai và sau sinh
Phụ nữ mang thai là đối tượng rất dễ gặp biến chứng trĩ ngoại tắc mạch. Nguyên nhân là do sự thay đổi nội tiết tố làm thành mạch máu giãn ra, kết hợp với áp lực từ sự phát triển của thai nhi đè lên vùng chậu. Trong quá trình sinh nở, việc rặn đẻ cũng tạo ra một áp lực khổng lồ lên vùng hậu môn, khiến các búi trĩ ngoại rất dễ bị tắc mạch ngay sau khi sinh.
Thói quen ngồi lâu và ít vận động là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến tắc mạch trĩ (Nguồn: Sưu tầm)
Triệu chứng nhận biết trĩ ngoại tắc mạch
Trĩ ngoại tắc mạch có những dấu hiệu rất đặc trưng, giúp các bạn có thể tự chẩn đoán sơ bộ ngay tại nhà để kịp thời đi thăm khám.
Cảm giác đau nhức hậu môn dữ dội
Dấu hiệu điển hình nhất chính là cơn đau xuất hiện đột ngột và dữ dội. Không giống như cảm giác đau âm ỉ của trĩ nội, trĩ ngoại tắc mạch gây đau nhói, đau căng tức như có vật gì đó chèn ép mạnh ở hậu môn. Cơn đau tăng lên khi các bạn đi bộ, ngồi xuống hoặc thậm chí chỉ là ho hay hắt hơi. Nhiều bệnh nhân mô tả rằng họ cảm thấy như có một “viên đá” nằm ngay ở rìa hậu môn.
Xuất hiện khối sưng cứng, màu sẫm ở rìa hậu môn
Khi quan sát hoặc chạm vào vùng hậu môn, các bạn sẽ thấy một hoặc nhiều khối tròn nhỏ sưng to lên. Khối này rất cứng so với búi trĩ thông thường và có màu tím sẫm hoặc xanh đen (đó chính là cục máu đông nằm dưới da). Vùng da xung quanh khối này thường bị phù nề, đỏ mọng và cực kỳ nhạy cảm khi chạm vào.
Đại tiện ra máu
Dù không phổ biến bằng trĩ nội, nhưng trĩ ngoại tắc mạch vẫn có thể gây chảy máu. Nếu áp lực bên trong búi trĩ quá lớn, lớp da bao bọc bên ngoài có thể bị nứt vỡ, khiến máu đông và máu tươi thoát ra ngoài. Thông thường, máu sẽ dính trên giấy vệ sinh hoặc bám ngoài mặt phân. Tuy nhiên, nếu vết nứt vỡ lớn, máu có thể chảy thành tia hoặc giọt.
Cảm giác cộm, vướng víu khó chịu khi ngồi
Do khối tắc mạch có kích thước nhất định và nằm ngay ở rìa hậu môn nên người bệnh luôn cảm thấy vướng víu. Cảm giác này khiến các bạn không thể ngồi ngay ngắn trên ghế mà thường phải ngồi nghiêng sang một bên để giảm bớt áp lực. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất công việc và sự thoải mái trong giao tiếp hằng ngày.
Bệnh trĩ ngoại tắc mạch có nguy hiểm không?
Nhiều người lo lắng không biết trĩ ngoại tắc mạch có đe dọa tính mạng hay không. Câu trả lời là bệnh không gây tử vong trực tiếp, nhưng lại mang đến những rủi ro sức khỏe nghiêm trọng nếu bị ngó lơ. Cơn đau tột độ có thể gây ra tình trạng sốc đau hoặc làm rối loạn tâm lý, khiến người bệnh sợ đi đại tiện, dẫn đến táo bón nặng hơn và tạo thành một vòng xoắn bệnh lý. Nguy hiểm hơn, nếu cục máu đông không được xử lý, nó có thể gây hoại tử da tại búi trĩ. Khi mô bị hoại tử, vi khuẩn dễ dàng xâm nhập gây nhiễm trùng cục bộ, hình thành các ổ áp xe hậu môn, thậm chí là nhiễm trùng máu vô cùng nguy hiểm. Do đó, việc can thiệp y khoa sớm là điều vô cùng cần thiết.
Khối sưng tím ở rìa hậu môn báo hiệu sự hình thành của cục máu đông (Nguồn: Sưu tầm)
Các phương pháp điều trị trĩ ngoại tắc mạch hiệu quả
Tùy vào mức độ nghiêm trọng và thời gian khởi phát của cơn tắc mạch, các bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp nhất để giảm đau và triệt tiêu huyết khối.
Chăm sóc và giảm đau trĩ ngoại tắc mạch tại nhà
Đối với những trường hợp nhẹ hoặc mới chớm đau, các bạn có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ để làm dịu triệu chứng. Ngâm hậu môn trong nước ấm (khoảng 15-20 phút, mỗi ngày 2-3 lần) là cách hiệu quả nhất để giãn cơ vòng hậu môn và tăng cường lưu thông máu, giúp cục máu đông nhanh tan hơn. Ngoài ra, việc chườm lạnh vào vùng sưng đau trong những giờ đầu cũng giúp giảm bớt tình trạng phù nề đáng kể. Lưu ý rằng khi lau chùi hậu môn, các bạn nên dùng khăn mềm thấm nước thay vì dùng giấy khô để tránh làm trầy xước búi trĩ.
Điều trị trĩ ngoại tắc mạch bằng thuốc Tây y
Sử dụng thuốc là phương pháp phổ biến để kiểm soát tình trạng viêm và đau. Các nhóm thuốc thường được bác sĩ kê đơn bao gồm thuốc giảm đau giảm viêm đường uống để cắt đứt cơn đau nhanh chóng. Bên cạnh đó, các loại kem bôi hoặc gel chuyên dụng cho người bị trĩ có chứa các thành phần giúp co mạch, giảm sưng và làm mát niêm mạc rất được ưa chuộng. Một nhóm thuốc quan trọng khác là thuốc trợ tĩnh mạch (chứa các hoạt chất như Diosmin và Hesperidin), giúp làm bền thành mạch, tăng trương lực tĩnh mạch và hỗ trợ quá trình tiêu tan huyết khối từ bên trong. Các bạn nên tìm mua các nhóm sản phẩm này tại các hiệu thuốc uy tín để đảm bảo chất lượng.
Can thiệp ngoại khoa
Nếu các biện pháp nội khoa không đem lại kết quả hoặc cơn đau quá dữ dội, can thiệp ngoại khoa sẽ được thực hiện. Một tiểu phẫu nhỏ được gọi là “lấy cục máu đông” thường được tiến hành dưới gây tê tại chỗ. Bác sĩ sẽ rạch một đường nhỏ trên búi trĩ và lấy cục máu đông ra ngoài, sau đó áp lực bên trong búi trĩ sẽ giảm xuống ngay lập tức và cơn đau biến mất gần như tức thì. Trong trường hợp búi trĩ đã có dấu hiệu hoại tử hoặc người bệnh bị trĩ lâu năm, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn búi trĩ để ngăn ngừa tái phát.
Việc thăm khám sớm giúp các bạn lựa chọn được phương pháp điều trị ít đau đớn nhất (Nguồn: Sưu tầm)
Cách phòng ngừa trĩ ngoại tắc mạch tái phát
Bệnh trĩ rất dễ tái phát nếu các bạn không thay đổi các thói quen xấu trong sinh hoạt hằng ngày.
- Thay đổi chế độ ăn uống: Hãy đảm bảo thực đơn hằng ngày có ít nhất 25-30g chất xơ. Tăng cường ăn các loại rau xanh (mồng tơi, rau dền, đậu bắp), trái cây (đu đủ, chuối, cam) và ngũ cốc nguyên hạt.
- Uống đủ nước: Nước giúp làm mềm phân và hỗ trợ lưu thông máu. Hãy uống ít nhất 2 lít nước mỗi ngày, có thể bổ sung thêm nước ép trái cây tươi.
- Vận động đều đặn: Nếu công việc bắt buộc phải ngồi lâu, hãy tự đặt quy tắc cứ sau 1 tiếng sẽ đứng dậy đi lại khoảng 5 phút. Các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, bơi lội hoặc bài tập Kegel giúp tăng cường sức mạnh cơ vùng chậu rất tốt cho người bệnh trĩ.
- Tập thói quen đi vệ sinh đúng giờ: Hãy cố gắng đi đại tiện vào một khung giờ cố định trong ngày (tốt nhất là buổi sáng). Tuyệt đối không nhịn đi vệ sinh và không nên ngồi quá lâu trong bồn cầu (tránh dùng điện thoại khi đi vệ sinh).
Câu hỏi thường gặp (FAQ) về bệnh trĩ ngoại tắc mạch
Dưới đây là giải đáp cho những thắc mắc phổ biến mà nhiều người gặp phải khi bị tắc mạch trĩ.
Trĩ ngoại tắc mạch có tự hết không?
Trong một số trường hợp nhẹ, cục máu đông có thể tự tan dần sau khoảng 7 đến 10 ngày nhờ cơ chế tự chữa lành của cơ thể và sự hỗ trợ của việc ngâm nước ấm. Tuy nhiên, lớp da bao bọc búi trĩ sau khi hết sưng có thể trở thành một mẩu da thừa gây mất thẩm mỹ và khó vệ sinh. Với những trường hợp tắc mạch nặng, bệnh không thể tự hết mà cần có sự can thiệp của y tế để tránh hoại tử.
Trĩ tắc mạch uống thuốc gì?
Thông thường, bác sĩ sẽ kê đơn phối hợp giữa thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm và thuốc trợ tĩnh mạch. Thuốc trợ tĩnh mạch liều cao thường được dùng trong những ngày đầu để tăng tốc độ tiêu huyết khối. Tuy nhiên, các bạn tuyệt đối không nên tự ý mua thuốc về uống mà cần có sự thăm khám của bác sĩ để đảm bảo dùng đúng liều lượng và tránh các tác dụng phụ không mong muốn.
Trĩ tắc mạch có nguy hiểm không?
Như đã chia sẻ, bệnh không đe dọa mạng sống ngay lập tức nhưng gây suy giảm chất lượng sống trầm trọng. Biến chứng nguy hiểm nhất là hoại tử và nhiễm trùng. Khi có dấu hiệu búi trĩ chảy dịch hôi, sốt hoặc đau rát dữ dội không giảm, đó là tình trạng cấp cứu cần được xử lý ngay tại bệnh viện.
Trĩ ngoại tắc mạch tuy đau đớn nhưng hoàn toàn có thể điều trị và phòng ngừa hiệu quả nếu các bạn có đủ kiến thức. Đừng ngần ngại thăm khám sớm để bảo vệ sức khỏe và chất lượng cuộc sống của chính mình. Hy vọng bài viết đã giúp các bạn hiểu rõ hơn về tình trạng trĩ ngoại tắc mạch và tìm được giải pháp phù hợp để vượt qua căn bệnh này một cách nhẹ nhàng nhất.