13 
Sulfapyridine là một loại kháng sinh nhóm sulfonamide, được sử dụng để điều trị các bệnh lý như viêm da dạng herpes, pemphigoid màng nhầy lành tính và viêm da mủ hoại thư. Với cơ chế hoạt động tương đồng với các kháng sinh nhóm sulfonamide khác, sulfapyridine giúp giảm độ đặc của mô và hạn chế tình trạng sưng phù. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc này cần được cân nhắc kỹ lưỡng do nguy cơ độc tính cao và các tương tác thuốc có thể xảy ra.
Tổng quan về Sulfapyridine
Tên thuốc gốc (Hoạt chất)
- Sulfapyridine
Loại thuốc
- Kháng sinh nhóm sulfonamide
Dạng thuốc và hàm lượng
- Viên nén đường uống: 500 mg
Chỉ định Sulfapyridine
- Thuốc được chỉ định để điều trị các bệnh lý như viêm da dạng herpes, pemphigoid màng nhầy lành tính và viêm da mủ hoại thư.
Dược lực học
- Sulfapyridine có cơ chế hoạt động tương đồng với các kháng sinh nhóm sulfonamide khác.
- Các loại thuốc này thường được sử dụng trong điều trị các rối loạn liên quan đến tình trạng viêm do bạch cầu hạt hoặc sự hình thành mụn nước.
- Thông qua việc biến đổi phần protein trong phân tử glycosaminoglycans, thuốc có khả năng giảm độ đặc của mô, từ đó hạn chế tình trạng sưng phù thường xuất hiện trước khi mụn nước hình thành.
- Sulfapyridine cho thấy hiệu quả tối ưu trong điều trị viêm da dạng herpes; tuy nhiên, việc sử dụng thuốc cho các tình trạng khác thường bị hạn chế do nguy cơ độc tính cao hơn.
Dược động học
Hấp thu
- Sulfapyridine có tốc độ hấp thu chậm, không ổn định và không hoàn toàn, với tỷ lệ thuốc được hấp thu dao động từ 60% đến 80%.
Phân bố
- Khả năng liên kết của sulfapyridine với protein huyết tương nằm trong khoảng 10% đến 50%.
- Thuốc có khả năng vượt qua hàng rào máu não để đi vào dịch não tủy.
- Ngoài ra, sulfapyridine cũng có thể đi qua nhau thai và xâm nhập vào hệ tuần hoàn của thai nhi.
- Thể tích phân bố của sulfapyridine ước tính từ 0,4 đến 1,2 l/kg.
Chuyển hóa
- Sulfapyridine được chuyển hóa tại gan thành các chất không còn hoạt tính dược lý, nhưng vẫn giữ nguyên mức độ độc tính tương tự như dạng thuốc ban đầu.
Thải trừ
- Sulfapyridine cùng với các chất chuyển hóa của nó chủ yếu được đào thải qua đường tiểu.
- Một lượng đáng kể sulfapyridine, lên đến 80%, có thể được tái hấp thu tại ống thận.
- Thời gian bán thải của thuốc dao động từ 6,5 đến 14,8 giờ.
Tương tác thuốc Sulfapyridine
- Việc dùng chung sulfapyridine với các dẫn chất của acid para-aminobenzoic có thể làm giảm hiệu lực của sulfapyridine.
- Khi kết hợp sulfapyridine với acid aminolevulinic hoặc porfimer, có thể xảy ra tình trạng tăng nhạy cảm của da với ánh sáng.
- Bệnh nhân đái tháo đường đang dùng thuốc điều trị đái tháo đường có thể trải qua tình trạng hạ đường huyết nghiêm trọng hơn khi dùng đồng thời với sulfapyridine.
- Sulfapyridine có khả năng tương tác với methotrexate, làm ức chế quá trình chuyển hóa của methotrexate và tăng nguy cơ độc tính của thuốc này.
Chống chỉ định thuốc Sulfapyridine
- Không sử dụng cho phụ nữ đang trong thai kỳ.
- Chống chỉ định với người có tiền sử mẫn cảm với sulfapyridine, các kháng sinh nhóm sulfonamide, hoặc các dẫn chất sulfa khác như furosemide, thuốc lợi tiểu thiazide, thuốc điều trị đái tháo đường nhóm sulfonylurea, và thuốc ức chế men carbonic anhydrase.
- Không dùng cho bệnh nhân có tiền sử dị ứng với bất kỳ thành phần tá dược nào khác có trong thuốc.
Liều lượng & cách dùng Sulfapyridine
Cách dùng Sulfapyridine
- Bệnh nhân nên uống thuốc cùng với một lượng lớn nước.
- Đồng thời, việc tăng cường lượng nước uống hàng ngày là cần thiết nhằm giảm thiểu khả năng hình thành sỏi thận, một rủi ro liên quan đến các thuốc nhóm sulfa.
- Việc điều trị bằng sulfapyridine có thể kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm trước khi cân nhắc việc giảm liều hoặc ngừng thuốc.
Người lớn
- Đối với bệnh viêm da dạng herpes: Liều dùng thông thường là 250 – 1000 mg, sử dụng 4 lần/ngày. Sau đó, khuyến nghị giảm liều hàng ngày xuống 250 – 500 mg cho đến khi đạt được liều duy trì hiệu quả thấp nhất. Liều tối đa của sulfapyridine không được vượt quá 6 g mỗi ngày.
- Trong điều trị bệnh pemphigoid: Liều khuyến cáo là 1000 mg, được chia thành 2 hoặc 3 lần uống mỗi ngày.
- Để điều trị bệnh viêm da mủ hoại thư: Liều dùng là 1 – 2 g, uống 3 – 4 lần mỗi ngày.
Trẻ em
- Việc dùng sulfapyridine không được khuyến nghị cho đối tượng trẻ em.
Đối tượng khác
- Suy gan, suy thận: Đối với bệnh nhân bị suy giảm chức năng gan hoặc thận, cần xem xét điều chỉnh giảm liều sulfapyridine.
Tác dụng phụ của Sulfapyridine
Thường gặp
- Sốt, đau đầu, cảm giác ngứa, ban đỏ trên da, tăng độ nhạy cảm với ánh sáng, tiêu chảy, vị giác bị ảnh hưởng, cảm thấy buồn nôn, nôn.
Ít gặp
- Đau nhức ở cơ hoặc khớp, khó khăn khi nuốt, da có màu nhợt nhạt, xuất hiện bọng nước trên bề mặt da, da bị bong tróc, đau rát họng, tình trạng chảy máu hoặc bầm tím bất thường, vàng mắt hoặc vàng da, cảm giác mệt mỏi, suy nhược toàn thân.
Hiếm gặp
- Đi tiểu ra máu, đau ở vùng lưng dưới, cảm giác đau hoặc nóng rát khi đi tiểu, sưng ở phía trước cổ.
Lưu ý khi dùng Sulfapyridine
Lưu ý chung
- Sulfapyridine có khả năng gây ra các vấn đề về huyết học, biểu hiện như chảy máu nướu răng, quá trình lành vết thương bị kéo dài, và gia tăng nguy cơ nhiễm trùng.
- Vì vậy, người bệnh cần dùng bàn chải, chỉ nha khoa và tăm xỉa răng một cách thận trọng. Các thủ thuật nha khoa nên được trì hoãn cho đến khi số lượng tế bào máu trở về mức bình thường.
- Thuốc này có thể khiến da trở nên nhạy cảm hơn với ánh sáng, dẫn đến ban đỏ, ngứa, thay đổi sắc tố da hoặc bỏng nắng khi tiếp xúc trực tiếp với tia mặt trời.
- Hiệu ứng này có thể tiếp tục trong nhiều tháng ngay cả sau khi bệnh nhân đã ngừng sử dụng sulfapyridine.
- Trong quá trình điều trị với sulfapyridine, cần tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời (nhất là từ 10 giờ sáng đến 3 giờ chiều), mặc trang phục bảo hộ gồm mũ và kính râm, sử dụng kem chống nắng có chỉ số SPF tối thiểu 15, dùng son dưỡng môi chống nắng với SPF ít nhất 15, và không dùng đèn hoặc buồng tắm nắng.
- Bệnh nhân nên thông báo cho bác sĩ về việc đang dùng sulfapyridine trước khi tiến hành bất kỳ xét nghiệm nào, vì sulfapyridine có thể tác động đến kết quả xét nghiệm bentiromide (chymex) đánh giá chức năng tuyến tụy.
Lưu ý với phụ nữ có thai
- Hiện chưa có đủ dữ liệu để đánh giá mức độ rủi ro cho thai nhi khi sử dụng thuốc này ở phụ nữ mang thai hoặc những người đang có kế hoạch mang thai.
- Việc cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích điều trị và rủi ro tiềm ẩn là cần thiết trước khi chỉ định thuốc cho nhóm đối tượng này.
Lưu ý với phụ nữ cho con bú
- Sulfapyridine hiếm khi gây ra các phản ứng bất lợi ở trẻ sơ sinh khi người mẹ đang trong thời kỳ cho con bú.
- Vì vậy, việc sử dụng sulfapyridine cho các bà mẹ đang cho con bú là chấp nhận được.
- Tuy nhiên, việc giám sát chặt chẽ các tác dụng phụ tiềm ẩn ở trẻ bú mẹ vẫn cần được thực hiện.
Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc
- Hiện tại, chưa có báo cáo nào về tác động của sulfapyridine đến khả năng điều khiển phương tiện giao thông hoặc vận hành máy móc của người bệnh.
Quá liều và cách xử lý
Quên liều và xử trí
- Nếu một liều thuốc bị bỏ lỡ và các triệu chứng bệnh trở nên rõ rệt hoặc nghiêm trọng hơn, hãy dùng liều đã quên ngay lập tức và tuân thủ lịch trình dùng thuốc tiếp theo như bình thường.
- Ngược lại, nếu không có triệu chứng bệnh nào xuất hiện, người bệnh có thể bỏ qua liều đã quên và tiếp tục dùng các liều tiếp theo theo đúng kế hoạch.
Quá liều và độc tính
- Sulfasalazine, một tiền chất của sulfapyridine, hiếm khi gây ra độc tính cấp tính qua đường uống, ngoại trừ các trường hợp quá mẫn cảm hoặc phản ứng dị ứng.
- Từ đó, có thể suy luận rằng sulfapyridine cũng ít có khả năng gây ra các trường hợp ngộ độc cấp tính do dùng quá liều.
Cách xử lý khi quá liều
- Hiện chưa có thuốc giải độc chuyên biệt nào được biết đến để điều trị tình trạng quá liều thuốc này.
- Việc quản lý quá liều chủ yếu tập trung vào các biện pháp hỗ trợ và điều trị triệu chứng.
Nguồn tham khảo
Micromedex: Sulfapyridine.
Go.drugbank: https://go.drugbank.com/drugs/DB00891
emc: https://www.medicines.org.uk/emc/product/3838/smpc
Drugs.com: https://www.drugs.com/cons/sulfapyridine.html
Bài viết này có hữu ích không?
Có0Không0