25 
Thuốc Proparacaine là một loại thuốc tê tại chỗ được sử dụng trong nhãn khoa, có hiệu quả gây tê bề mặt nhanh chóng và kéo dài khoảng 15 phút. Thuốc này được chỉ định để gây tê trong các thủ thuật nhãn khoa như đo áp lực nội nhãn, lấy dị vật, khâu vết thương và phẫu thuật đục thủy tinh thể. Với khả năng thấm qua bề mặt niêm mạc nhanh chóng, Proparacaine mang lại hiệu quả gây tê tại chỗ mà hiếm khi gây kích ứng hoặc giãn đồng tử. Tuy nhiên, cần thận trọng khi sử dụng thuốc này, đặc biệt là với người bệnh có tiền sử dị ứng hoặc các bệnh lý khác.
Tổng quan về Proparacaine
Tên thuốc gốc (Hoạt chất)
- Proparacaine (proparacain).
Loại thuốc
- Thuốc tê tại chỗ (dùng trong nhãn khoa).
Dạng thuốc và hàm lượng
- Dung dịch thuốc nhỏ mắt vô trùng, đẳng trương: 0,5%.
Chỉ định Proparacaine
- Proparacaine được chỉ định để gây tê bề mặt trong các thủ thuật nhãn khoa, bao gồm:
- Đo áp lực nội nhãn bằng nhãn áp kế.
- Lấy dị vật và khâu vết thương.
- Nạo giác mạc hoặc kết mạc.
- Kiểm tra góc tiền phòng.
- Phẫu thuật đục thủy tinh thể.
- Các trường hợp khác yêu cầu gây tê bề mặt.
Dược lực học
- Proparacaine là một tác nhân gây tê bề mặt mạnh, tác dụng nhanh, được ứng dụng trong nhãn khoa.
- Cơ chế hoạt động của chất gây tê này là thay đổi tính thấm của màng tế bào thần kinh đối với ion natri.
- Sự thay đổi này ngăn chặn quá trình dẫn truyền tín hiệu thần kinh và ức chế sự hình thành điện thế hoạt động.
- Proparacaine dễ dàng thấm qua bề mặt niêm mạc, mang lại hiệu quả gây tê tại chỗ.
- Thuốc được sử dụng chủ yếu trong nhãn khoa và hiếm khi gây ra kích ứng hoặc giãn đồng tử.
Dược động học
Hấp thu
- Sau khi nhỏ vào mắt, thuốc nhanh chóng được hấp thu vào hệ tuần hoàn và bị phân hủy nhanh chóng trong huyết tương.
- Hiệu quả gây tê của Proparacaine bắt đầu trong vòng 30 giây và duy trì trong thời gian tương đối ngắn, khoảng 15 phút.
Phân bố
- Chưa ghi nhận dữ liệu lâm sàng về phân bố của thuốc.
Chuyển hóa và thải trừ
- Chưa ghi nhận dữ liệu lâm sàng về chuyển hóa và thải trừ của thuốc.
Tương tác thuốc Proparacaine
Tương tác với các thuốc khác
- Việc dùng đồng thời proparacaine với các thuốc gây tê tại chỗ khác, ví dụ như bupivacaine, có thể làm tăng độc tính của những thuốc này.
- Hyaluronidase có thể làm tăng khả năng hấp thu proparacaine, dẫn đến nguy cơ gia tăng độc tính toàn thân.
- Sử dụng dược liệu St John’s Wort trước khi thực hiện các thủ thuật gây tê bằng proparacaine có thể gây ra các biến chứng như hạ huyết áp. Cần ngừng sử dụng dược liệu này tối thiểu 5 ngày trước khi dùng thuốc gây tê.
Chống chỉ định thuốc Proparacaine
- Chống chỉ định cho người bệnh có tiền sử quá mẫn cảm với proparacaine hoặc bất kỳ tá dược nào của thuốc.
Liều lượng & cách dùng Proparacaine
Hướng dẫn sử dụng thuốc Proparacaine
- Thuốc này chỉ được dùng để nhỏ mắt, tuyệt đối không được dùng để tiêm.
- Để hạn chế sự hấp thu toàn thân sau khi nhỏ thuốc vào mắt, người bệnh nên áp dụng các biện pháp sau: nhắm chặt mí mắt trong 2 phút và dùng ngón tay chặn ống dẫn lệ ở sống mũi trong 2 phút.
- Cần đóng chặt nắp lọ thuốc khi không sử dụng.
Người lớn
- Đối với việc đo áp lực nội nhãn bằng nhãn áp kế hoặc các thủ thuật ngắn: nhỏ 1 hoặc 2 giọt trước khi thực hiện thủ thuật.
- Trong các tiểu phẫu như loại bỏ dị vật hoặc khâu vết thương: nhỏ 1 hoặc 2 giọt Proparacaine vào mắt mỗi 5 – 10 phút, lặp lại từ 1 đến 3 lần.
- Để gây tê kéo dài cho phẫu thuật đục thủy tinh thể: nhỏ 1 hoặc 2 giọt vào mắt mỗi 5 – 10 phút, thực hiện từ 3 – 5 lần.
- Khi cắt chỉ khâu: nhỏ 1 hoặc 2 giọt vào mắt 2 đến 3 phút trước khi tiến hành gỡ chỉ.
Trẻ em
- Đối với việc đo áp lực nội nhãn, loại bỏ dị vật hoặc khâu vết thương: nhỏ 1 hoặc 2 giọt Proparacaine vào mắt, nhỏ một lần vào mỗi mắt trước khi thực hiện phẫu thuật.
- Trong các thủ thuật ngắn liên quan đến kết mạc hoặc giác mạc: nhỏ 1 giọt vào mỗi mắt, mỗi 5 – 10 phút, với tổng số từ 5 – 7 liều.
Tác dụng phụ của Proparacaine
Tác dụng phụ
Thường gặp
- Kích ứng nhẹ, tăng tần suất nháy mắt.
Hiếm gặp
- Nhìn mờ, mắt đỏ, tăng nhạy cảm với ánh sáng, chảy nước mắt, cảm giác châm chích ở mắt.
Không xác định tần suất
- Phản ứng quá mẫn; ngất xỉu; bào mòn giác mạc, giác mạc bị đục, viêm giác mạc, giảm thị lực, chứng sợ ánh sáng, đồng tử giãn, đau nhức mắt, ngứa mắt, sưng mí mắt, cảm giác khó chịu ở mắt, sung huyết kết mạc, tăng tiết dịch nước mắt.
Lưu ý khi dùng Proparacaine
Lưu ý chung
- Hiệu quả gây tê cục bộ của Proparacaine thường xuất hiện trong khoảng 30 giây và có thể kéo dài tới 15 phút. Tuy nhiên, việc dùng thuốc nhỏ mắt gây tê trong thời gian dài có thể làm giảm thời gian duy trì tác dụng này.
- Các dung dịch nhỏ mắt chứa benzalkonium chloride có khả năng gây kích ứng và làm biến đổi màu của kính áp tròng mềm. Người bệnh không nên đeo kính áp tròng cho đến khi tác dụng gây tê của thuốc đã hết hoàn toàn.
- Thuốc này chỉ dành cho việc sử dụng trong nhãn khoa và tuyệt đối không được dùng để tiêm.
- Việc dùng thuốc gây tê cục bộ cho mắt trong thời gian dài có thể dẫn đến tình trạng đục giác mạc vĩnh viễn và mất thị lực.
- Cần thận trọng và hạn chế khi dùng proparacaine cho bệnh nhân có tiền sử dị ứng, người mắc bệnh tim hoặc cường giáp. Bệnh nhân với nồng độ acetylcholinesterase trong huyết tương thấp, hoặc những người đang sử dụng thuốc ức chế cholinesterase, có nguy cơ cao hơn gặp phải các tác dụng phụ toàn thân khi dùng thuốc gây tê tại chỗ thuộc nhóm ester.
- Dùng thuốc trong khoảng thời gian kéo dài có thể làm chậm quá trình phục hồi vết thương.
- Độc tính toàn thân ít khi xuất hiện, thường biểu hiện ban đầu là kích thích hệ thần kinh trung ương, sau đó chuyển sang giai đoạn trầm cảm.
- Trong suốt thời gian thuốc có tác dụng gây tê, cần bảo vệ mắt khỏi các hóa chất, vật thể lạ gây kích ứng, đồng thời tránh chạm hoặc dụi mắt cho đến khi hiệu quả gây tê hoàn toàn biến mất.
- Để ngăn ngừa nhiễm khuẩn dung dịch thuốc, không được để đầu ống nhỏ giọt tiếp xúc với bất kỳ bề mặt nào.
- Proparacaine có khả năng gây viêm da dị ứng do tiếp xúc; vì vậy, cần tránh để dung dịch nhỏ mắt tiếp xúc trực tiếp với da.
Lưu ý với phụ nữ có thai
- Mức độ an toàn của thuốc cho phụ nữ mang thai được xếp vào Loại C theo phân loại của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA).
- Hiện chưa có nghiên cứu về khả năng sinh sản trên động vật với proparacaine. Dữ liệu không đủ để khẳng định proparacaine gây hại cho thai nhi hoặc ảnh hưởng đến khả năng sinh sản khi dùng ở phụ nữ mang thai.
- Thuốc chỉ nên được sử dụng cho phụ nữ có thai trong trường hợp thật sự cần thiết.
Lưu ý với phụ nữ cho con bú
- Việc proparacaine và các chất chuyển hóa của nó có bài tiết vào sữa mẹ hay không hiện chưa được xác định, tuy nhiên không thể loại trừ hoàn toàn nguy cơ đối với trẻ bú mẹ. Cần phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích điều trị cho mẹ và nguy cơ tiềm ẩn cho trẻ để đưa ra quyết định phù hợp về việc ngừng cho con bú hay ngừng sử dụng dung dịch nhỏ mắt proparacaine.
Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc
- Tình trạng nhìn mờ tạm thời hoặc các rối loạn thị giác khác có thể tác động đến khả năng lái xe và vận hành máy móc. Bệnh nhân nên đợi cho đến khi thị lực hoàn toàn trở lại bình thường trước khi tham gia giao thông hoặc sử dụng máy móc sau khi nhỏ thuốc.
Quá liều và cách xử lý
Quên liều Proparacaine và xử trí
- Do việc sử dụng thuốc này thường được thực hiện bởi nhân viên y tế, khả năng bỏ lỡ liều là rất thấp.
Quá liều và xử trí
Quá liều và độc tính
- Các biểu hiện toàn thân có thể bao gồm kích thích hệ thần kinh trung ương, với các triệu chứng như lo âu, run rẩy và co giật; sau đó có thể chuyển sang suy nhược hệ thần kinh trung ương, dẫn đến mất ý thức và ngừng thở.
Cách xử lý khi quá liều
- Việc điều trị các tác dụng toàn thân cần tập trung vào điều trị triệu chứng và hỗ trợ. Có thể loại bỏ lượng proparacaine dư thừa bằng cách rửa mắt với nước ấm.
Nguồn tham khảo
Cục Quản lý Dược Việt Nam: https://drugbank.vn/thuoc/Alcaine-0-5%25&VN-21093-18
Micromedex: Proparacaine.
Drug.com: www.drugs.com/pro/proparacaine.html
Bài viết này có hữu ích không?
Có0Không0