9 
Doxazosin là một loại thuốc ức chế thụ thể alpha1-adrenergic, được sử dụng để điều trị tăng huyết áp và phì đại tuyến tiền liệt lành tính. Thuốc giúp giảm huyết áp và cải thiện các triệu chứng đường tiết niệu bằng cách giãn nở mạch máu và giảm trương lực cơ.
Tổng quan về Doxazosin
Tên thuốc gốc (Hoạt chất)
- Doxazosin
Loại thuốc
- Thuốc ức chế thụ thể alpha1-adrenergic. Thuốc kháng alpha-adrenergic.
Dạng thuốc và hàm lượng
- Viên nén 1 mg, 2 mg, 4 mg, 8 mg.
Chỉ định Doxazosin
- Thuốc được chỉ định cho bệnh tăng huyết áp, có thể dùng riêng lẻ hoặc kết hợp với các liệu pháp hạ huyết áp khác.
- Đối với phì đại tuyến tiền liệt lành tính, thuốc được dùng để điều trị tình trạng tắc nghẽn đường tiết niệu cùng với các triệu chứng do tắc nghẽn hoặc kích thích. Chỉ định này áp dụng cho cả bệnh nhân phì đại tuyến tiền liệt lành tính có hoặc không có tăng huyết áp.
Dược lực học
- Doxazosin, thường được sử dụng dưới dạng mesylat, hoạt động như một chất đối kháng chọn lọc tại thụ thể alpha1-adrenergic hậu synap và thuộc nhóm dẫn chất quinazolin.
- Hiệu quả hạ huyết áp của doxazosin đến từ việc giảm sức cản mạch máu ngoại vi thông qua sự giãn nở của cả động mạch và tĩnh mạch, đồng thời làm giảm lượng máu trở về tim. Thuốc có khả năng hạ huyết áp ở cả tư thế nằm và đứng.
- Doxazosin không gây biến đổi đáng kể về nhịp tim hay cung lượng tim khi bệnh nhân ở tư thế nằm. Tác dụng của doxazosin trên hệ tim mạch được điều khiển bởi hoạt tính của nó tại các thụ thể alpha1 nằm trên cơ trơn mạch máu. Các thụ thể alpha1-adrenergic ở các loại cơ trơn khác ngoài mạch máu (như cơ thắt đáy bàng quang, cơ vòng tiêu hóa, bao u tuyến tiền liệt, cơ tử cung) và các mô không phải cơ (ví dụ: hệ thần kinh, gan, thận) cũng chịu ảnh hưởng của thuốc.
- Bên cạnh khả năng giảm huyết áp, doxazosin còn góp phần làm tăng nhẹ mức HDL, cải thiện tỷ lệ HDL/cholesterol toàn phần, đồng thời giảm nhẹ LDL, nồng độ cholesterol tổng và triglycerid. Vì vậy, thuốc này mang lại lợi ích đặc biệt cho những bệnh nhân tăng huyết áp có kèm theo rối loạn lipid máu.
- Ngoài ra, doxazosin cũng thể hiện khả năng làm giảm nồng độ đường trong máu, khiến nó trở thành lựa chọn phù hợp cho bệnh nhân mắc đái tháo đường và tình trạng kháng insulin.
- Doxazosin mesylat cũng là một lựa chọn thích hợp cho bệnh nhân hen phế quản có kèm phì đại thất trái và cho đối tượng người cao tuổi. Việc điều trị bằng doxazosin giúp giảm phì đại thất trái thông qua cơ chế giảm hoạt tính của renin, ức chế quá trình kết tập tiểu cầu và tăng cường hoạt tính của plasminogen trong các mô.
- Khi được sử dụng để điều trị phì đại tuyến tiền liệt lành tính, doxazosin hoạt động bằng cách đối kháng chọn lọc các cơn co thắt của tuyến tiền liệt, vỏ bao tuyến tiền liệt, đáy bàng quang và niệu đạo. Vì các cơn co thắt này được điều hòa bởi các thụ thể alpha1-adrenergic, nên việc ức chế chúng sẽ dẫn đến giảm trương lực cơ ở các cơ quan này. Điều này cuối cùng làm giảm áp lực trong niệu đạo và sức cản dòng nước tiểu từ bàng quang, từ đó làm giảm tắc nghẽn đường tiểu và cải thiện các triệu chứng liên quan đến phì đại tuyến tiền liệt lành tính.
Dược động học
Hấp thu
- Sau khi uống, doxazosin được hấp thu tốt, với nồng độ đỉnh trong huyết tương đạt được trong khoảng 2 – 3 giờ. Sinh khả dụng của thuốc là khoảng 65%.
Phân bố
- Doxazosin liên kết mạnh với protein huyết tương, chiếm xấp xỉ 98% tổng lượng thuốc.
Chuyển hóa
- Phần lớn doxazosin trải qua quá trình chuyển hóa tại gan.
Thải trừ
- Doxazosin được đào thải chủ yếu qua phân dưới dạng các chất chuyển hóa, với một lượng nhỏ được bài tiết dưới dạng không đổi. Quá trình thải trừ khỏi huyết tương diễn ra theo hai giai đoạn, với thời gian bán thải cuối cùng xấp xỉ 22 giờ.
- Thuốc không bị loại bỏ khỏi cơ thể bằng phương pháp thẩm tách máu.
Tương tác thuốc Doxazosin
Tương tác với các thuốc khác
- Doxazosin có thể làm giảm hiệu quả hạ huyết áp của clonidin.
- Các thuốc chống viêm không steroid có khả năng đối kháng với tác dụng giảm huyết áp của doxazosin, do chúng có thể ức chế tổng hợp prostaglandin và/hoặc gây giữ nước và natri.
- Việc sử dụng đồng thời với cimetidin có thể dẫn đến tăng nhẹ nồng độ doxazosin trong huyết tương, do đó cần xem xét điều chỉnh liều.
- Estrogen tương tác đối kháng với doxazosin, bởi vì tác dụng giữ nước của estrogen thường có thể làm tăng huyết áp.
- Tác dụng hạ huyết áp của doxazosin bị suy giảm khi dùng chung với các thuốc kích thích thần kinh giao cảm; do đó, bệnh nhân cần được theo dõi kỹ lưỡng để đảm bảo đạt được hiệu quả điều trị mong muốn.
- Dùng phối hợp doxazosin với các thuốc ức chế phosphodiesterase-5 (như sildenafil, tadalafil, vardenafil) có thể gây hạ huyết áp có triệu chứng, vì cả hai nhóm thuốc này đều có tác dụng giãn mạch.
Chống chỉ định thuốc Doxazosin
Chống chỉ định
Không nên sử dụng thuốc Doxazosin cho các đối tượng hoặc trong các tình huống sau:
- Bệnh nhân có tiền sử quá mẫn nghiêm trọng với doxazosin hoặc các dẫn chất quinazolin khác (ví dụ: prazosin, tetrazosin).
- Người bệnh có tiền sử hạ huyết áp thế đứng.
- Bệnh nhân bị phì đại tuyến tiền liệt lành tính kèm theo một trong các tình trạng sau: tắc nghẽn đường tiểu, nhiễm trùng đường tiểu kéo dài, hoặc sỏi bàng quang.
- Bệnh nhân bị phì đại tuyến tiền liệt lành tính mà đồng thời có hạ huyết áp.
- Phụ nữ đang cho con bú và mắc bệnh tăng huyết áp.
- Sử dụng đơn trị liệu ở bệnh nhân bị tràn bàng quang hoặc vô niệu, có hoặc không kèm theo suy thận tiến triển.
Liều lượng & cách dùng Doxazosin
Người lớn
Bệnh tăng huyết áp:
- Liều khởi đầu: 1,2 mg doxazosin mesylat (tương ứng 1 mg doxazosin), dùng 1 lần/ngày.
- Nếu huyết áp chưa được kiểm soát đầy đủ với liều 1 mg/ngày, có thể tăng lên 2 mg, 1 lần/ngày sau 1 hoặc 2 tuần điều trị. Sau đó, cứ mỗi 2 tuần, liều tiếp theo có thể được tăng gấp đôi so với liều trước đó cho đến khi đạt được mức kiểm soát huyết áp mong muốn.
- Liều tối đa hàng ngày không được vượt quá 16 mg.
Phì đại lành tính tuyến tiền liệt:
- Liều khởi đầu: 1 mg/ngày, uống trước khi ngủ.
- Tùy thuộc vào đáp ứng của tình trạng tiết niệu và các triệu chứng phì đại tuyến tiền liệt lành tính, liều có thể tăng dần lên 2, 4 và 8 mg/ngày nếu cần.
- Liều tối đa không quá 8 mg/ngày, và mỗi lần tăng gấp đôi liều phải cách nhau ít nhất 1–2 tuần.
Trẻ em
- An toàn và hiệu quả của doxazosin đối với đối tượng này chưa được thiết lập.
Đối tượng khác
- Người cao tuổi: Liều dùng tương tự như người lớn bình thường.
- Suy thận: Liều dùng tương tự như người lớn bình thường.
- Suy gan: Doxazosin có ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa tại gan; cần thận trọng khi chỉ định cho bệnh nhân suy gan.
Tác dụng phụ của Doxazosin
Thường gặp
- Cảm giác choáng váng, chóng mặt, đau đầu.
- Hạ huyết áp, phù ở chân, mắt cá chân hoặc ngón tay.
- Cảm giác lạnh ở ngực, ho, nhiễm trùng đường hô hấp (ảnh hưởng đến mũi, họng, phổi).
- Nghẹt mũi, hắt hơi và/hoặc sổ mũi do viêm niêm mạc mũi, các triệu chứng tương tự cúm.
- Đau dạ dày, đau bụng, buồn nôn, nôn mửa.
- Nhiễm trùng đường tiểu, tiểu tiện không tự chủ, viêm bàng quang.
- Buồn ngủ, cảm giác suy nhược toàn thân.
- Khó tiêu, ợ nóng, khô miệng.
- Ngứa, đau lưng, đau cơ.
- Đánh trống ngực, nhịp tim nhanh.
Ít gặp
- Táo bón, đầy hơi, viêm dạ dày – ruột có thể gây tiêu chảy và nôn.
- Đau hoặc khó chịu khi đi tiểu, đi tiểu thường xuyên, tiểu ra máu.
- Viêm các khớp (bệnh gout), đau khớp, đau toàn thân.
- Kích động, trầm cảm, lo lắng, mất ngủ, căng thẳng.
- Giảm hoặc thay đổi cảm giác ở các chi (tay hoặc chân).
- Tăng cảm giác thèm ăn hoặc chán ăn, tăng cân.
- Phù mặt, chảy máu cam, ban da, ù tai, run rẩy, liệt dương.
- Kết quả xét nghiệm chức năng gan bất thường.
- Nhồi máu cơ tim.
Hiếm gặp
- Ngất xỉu hoặc cảm giác choáng váng do hạ huyết áp tư thế, mệt mỏi.
- Viêm gan hoặc các rối loạn liên quan đến mật.
- Nổi mày đay, rụng tóc, xuất hiện các nốt đỏ hoặc tím trên da, chảy máu dưới da.
- Khó chịu hoặc phì đại tuyến vú ở nam giới, xuất tinh ngược.
- Hội chứng mống mắt nhẽo trong quá trình phẫu thuật nội nhãn.
- Chuột rút, yếu cơ, dị cảm, nóng bừng, rối loạn tiểu tiện.
Lưu ý khi dùng Doxazosin
Lưu ý chung
- Thuốc có khả năng gây ra tình trạng hạ huyết áp tư thế đứng hoặc ngất xỉu, đặc biệt rõ rệt sau liều dùng ban đầu.
- Những phản ứng tương tự cũng có thể xuất hiện nếu ngưng điều trị trong vài ngày, khi liều lượng được tăng quá nhanh, hoặc khi dùng đồng thời với các loại thuốc hạ huyết áp khác, đặc biệt là các chất giãn mạch.
- Cần ngưng sử dụng thuốc ngay lập tức nếu bệnh nhân trải qua cơn đau thắt ngực hoặc nếu tình trạng bệnh lý trở nên tồi tệ hơn.
- Để giảm thiểu nguy cơ ngất sau liều khởi đầu, nên bắt đầu với liều thấp, hạn chế lượng muối ăn, và tránh sử dụng thuốc lợi tiểu trước khi dùng doxazosin.
- Vì doxazosin chủ yếu được loại bỏ khỏi cơ thể thông qua quá trình chuyển hóa tại gan, do đó, cần thận trọng khi chỉ định cho bệnh nhân có tổn thương gan.
- Bệnh nhân với chức năng thận bị suy giảm vẫn có thể sử dụng doxazosin ở liều lượng thông thường.
- Cần lưu ý đặc biệt khi dùng doxazosin cho những bệnh nhân đang sử dụng các loại thuốc khác có khả năng tác động đến quá trình thanh thải doxazosin tại gan, ví dụ như cimetidin.
- Thuốc này có thể dẫn đến các biến chứng trong quá trình phẫu thuật đục thủy tinh thể; do đó, bệnh nhân cần thông báo cho bác sĩ về tất cả các loại thuốc đang sử dụng trước khi phẫu thuật.
- Cần thực hiện các xét nghiệm để loại trừ khả năng ung thư tuyến tiền liệt, một bệnh lý có triệu chứng tương tự như phì đại tuyến tiền liệt lành tính.
- Tình trạng cương cứng dương vật kéo dài và gây đau đã được báo cáo ở những bệnh nhân sử dụng các thuốc ức chế thụ thể alpha1-adrenergic, bao gồm doxazosin; cần tìm kiếm sự trợ giúp y tế khẩn cấp nếu triệu chứng này xảy ra.
- Cần đặc biệt thận trọng khi chỉ định doxazosin cho bệnh nhân mắc các bệnh lý tim cấp tính, ví dụ như phù phổi xuất phát từ hẹp van động mạch chủ hoặc van hai lá, suy tim cung lượng cao, suy tim phải do thuyên tắc phổi hoặc tràn dịch màng ngoài tim, hoặc suy tim trái với áp lực đổ đầy tâm thất bị giảm.
Lưu ý với phụ nữ có thai
- Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng doxazosin có thể gây chết phôi thai và đã có báo cáo về việc thuốc làm chậm sự phát triển ở trẻ sơ sinh.
- Vì chưa có đủ các nghiên cứu đối chứng trên phụ nữ mang thai, mức độ an toàn của doxazosin trong giai đoạn này vẫn chưa được xác định rõ ràng.
- Do đó, thuốc chỉ nên được sử dụng khi lợi ích điều trị vượt trội so với rủi ro tiềm ẩn.
Lưu ý với phụ nữ cho con bú
- Mặc dù lượng doxazosin bài tiết vào sữa mẹ được ghi nhận là rất thấp, nhưng do dữ liệu nghiên cứu trên người còn hạn chế, thuốc chỉ nên dùng cho phụ nữ đang cho con bú khi lợi ích điều trị được đánh giá là cao hơn đáng kể so với mọi nguy cơ tiềm tàng.
Lái xe và vận hành máy móc
- Doxazosin có khả năng gây ra cảm giác chóng mặt và buồn ngủ, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng điều khiển phương tiện giao thông hoặc vận hành máy móc, đặc biệt trong giai đoạn khởi đầu điều trị.
Quá liều và cách xử lý
Quá liều Doxazosin và biện pháp xử trí
Quá liều và độc tính
- Việc sử dụng Doxazosin vượt quá liều khuyến cáo có thể dẫn đến tình trạng hạ huyết áp nghiêm trọng.
Cách xử lý khi quá liều
- Bệnh nhân cần được đặt ngay vào tư thế nằm ngửa, đầu thấp, và tiến hành các biện pháp xử lý sốc bổ sung nếu có.
- Để điều trị sốc, có thể sử dụng các chất làm tăng thể tích huyết tương, sau đó cân nhắc dùng thuốc tăng huyết áp nếu cần thiết.
- Đồng thời, cần thực hiện các biện pháp hỗ trợ và điều trị triệu chứng, cùng với việc theo dõi chặt chẽ tình trạng dịch và điện giải.
Quên liều và xử trí
- Nếu bệnh nhân quên một liều thuốc, hãy uống ngay khi nhớ ra.
- Tuy nhiên, nếu thời điểm nhớ ra gần với liều tiếp theo, hãy bỏ qua liều đã quên và tiếp tục uống liều kế tiếp theo đúng lịch trình.
- Tuyệt đối không được uống gấp đôi liều đã quy định để bù cho liều đã quên.
Nguồn tham khảo
Tên thuốc: Doxazosin
3. EMC: https://www.medicines.org.uk/emc/product/6957/smpc
2. Drugbank: https://drugbank.vn/thuoc/Schaaf&VD-30348-18
1. Dược thư Quốc gia Việt Nam 2015: chuyên luận Doxazosin – trang 567
Ngày cập nhật: 24/7/2021
Bài viết này có hữu ích không?
Có0Không0