Crotamiton: Công dụng, cách dùng và lưu ý khi sử dụng

Crotamiton là hoạt chất có đặc tính diệt ghẻ và giảm ngứa mạnh mẽ, được bào chế dưới dạng thuốc dùng ngoài da. Thuốc thường được chỉ định để tiêu diệt ký sinh trùng gây bệnh ghẻ, đồng thời làm dịu nhanh chóng các cơn ngứa do kích ứng hoặc dị ứng da. Để đạt hiệu quả tối ưu, người bệnh cần làm sạch vùng da tổn thương trước khi bôi và tuân thủ liệu trình điều trị để ngăn ngừa tái nhiễm, đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

Tổng quan về Crotamiton

Tên thuốc gốc (Hoạt chất)

• Crotamiton

Loại thuốc

• Thuốc diệt ghẻ và trị ngứa, dùng ngoài.

Dạng thuốc và hàm lượng

• Kem: 10%, tuýp 15g, 20g, 30 g, 40 g, 60 g, 100 g.
• Hỗn dịch dùng ngoài 10%, lọ 100 ml.

Chỉ định Crotamiton

• Crotamiton được chỉ định để điều trị bệnh ghẻ do Sarcoptes scabiei gây ra. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc cho chỉ định này hiện nay đã giảm đi đáng kể, bởi vì có những lựa chọn điều trị khác hiệu quả hơn.
• Ngoài ra, thuốc còn được dùng để giảm các triệu chứng ngứa và kích ứng trên da.

Dược lực học

• Crotamiton hoạt động như một chất diệt ghẻ (Sarcoptes scabiei) ở người và đồng thời giúp giảm các triệu chứng ngứa trên da.
• Cơ chế chính xác của thuốc trong việc tiêu diệt ghẻ và chống ngứa vẫn chưa được làm rõ.
• Crotamiton là một loại thuốc chống ký sinh trùng có khả năng gây độc cho bọ ghẻ.
• Thuốc cũng có tác dụng làm dịu cơn ngứa bằng cách kích thích sản xuất một chất được gọi là "chất chống kích ứng". Khi crotamiton bay hơi khỏi da, nó tạo ra một cảm giác mát lạnh, giúp cơ thể phân tán sự chú ý khỏi cảm giác ngứa.
• Mặc dù crotamiton có thể tiêu diệt con ghẻ ở người, nhưng hiện tại, các loại thuốc hiệu quả hơn như permethrin, lindane hoặc diethylphthalate thường được ưu tiên sử dụng.
• Đối với các nhóm bệnh nhân đặc biệt bao gồm trẻ nhỏ dưới 2 tuổi, phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú, và những người bị viêm da trên diện rộng, các lựa chọn như permethrin 5%, crotamiton 10% và một số thuốc diệt ghẻ khác được khuyến nghị hơn lindane 1% do tiềm năng gây độc của lindane.
• Trong quá khứ, crotamiton từng được xem là thuốc diệt ghẻ ưu tiên cho các đối tượng này; tuy nhiên, hiện nay permethrin 5% được ưa dùng hơn vì khả năng hấp thu qua da thấp và hồ sơ an toàn tương đối tốt khi bôi.
• Cần lưu ý rằng các thuốc diệt ghẻ, bao gồm cả crotamiton, không có hiệu quả trong việc phòng ngừa bệnh ghẻ.
• Sự phát triển đề kháng của Sarcoptes scabiei đối với crotamiton vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ.
• Crotamiton cũng đã được sử dụng để diệt chấy rận do khả năng gây độc cho Pediculus humanus capitis (chấy) và Pediculus humanus corporis (rận), nhưng hiệu quả và độ an toàn của thuốc cho chỉ định này vẫn chưa được xác định rõ ràng.
• Để điều trị chấy rận trên đầu, crotamiton 10% được khuyến nghị bôi lên da đầu và giữ nguyên trong 24 giờ, sau đó rửa sạch hoàn toàn.
• Thuốc cũng được dùng để điều trị triệu chứng ngứa do dị ứng hoặc côn trùng đốt, tuy nhiên, hiệu quả của thuốc trong các trường hợp này chủ yếu dựa trên các nghiên cứu chưa được kiểm chứng.
• Crotamiton còn có hoạt tính kìm vi khuẩn, chống lại tụ cầu (Staphylococci) và liên cầu (Streptococci), điều này có thể mang lại lợi ích trong việc kiểm soát các nhiễm khuẩn da thứ phát trong các trường hợp bệnh ghẻ nghiêm trọng.

Dược động học

Hấp thu và phân bố

• Crotamiton nhanh chóng thấm qua da và duy trì sự hiện diện tại vị trí bôi trong vòng dưới 24 giờ.
• Nồng độ crotamiton trong huyết tương tuy thấp (chỉ khoảng 10% được hấp thu qua da) nhưng vẫn có thể định lượng được, đạt đỉnh sau 4 đến 10 giờ rồi giảm nhanh chóng.

Chuyển hóa và thải trừ

• Hoạt chất này được giải phóng liên tục vào máu và sau đó được đào thải một cách nhanh chóng.
• Trong một nghiên cứu trên người trưởng thành khỏe mạnh, sử dụng kem dưỡng da crotamiton 10% có gắn phóng xạ, bôi ngoài da hai lần mỗi ngày (với liều 0,229 ml trên diện tích 229 cm2 của cẳng tay), đã cho thấy 4,8–8,8% liều dùng (được xác định bằng hoạt độ phóng xạ) được bài tiết qua nước tiểu.
• Thời gian bán thải hấp thu sau khi bôi ngoài da là 2,7 giờ, trong khi tốc độ thải trừ là 30,9 giờ.

Tương tác thuốc Crotamiton

• Cho đến nay, chưa có bất kỳ nghiên cứu nào được tiến hành để đánh giá các tương tác thuốc của crotamiton.

Chống chỉ định thuốc Crotamiton

• Crotamiton không được sử dụng trong các tình huống sau:
• Bệnh nhân có tiền sử quá mẫn hoặc phản ứng dị ứng với crotamiton.
• Tình trạng kích ứng da phát sinh do việc bôi thuốc.
• Bệnh viêm da cấp tính có tiết dịch.

Liều lượng & cách dùng Crotamiton

Liều dùng

Người lớn

Điều trị ghẻ:

• Trước khi bôi thuốc, bệnh nhân cần tắm rửa sạch sẽ bằng xà phòng, loại bỏ hoàn toàn các vảy da, sau đó lau khô cơ thể.
• Thoa một lớp mỏng kem hoặc hỗn dịch crotamiton 10% lên toàn bộ vùng da từ cổ đến chân, bao gồm cả lòng bàn chân đối với trẻ em chưa biết đi, đặc biệt chú ý đến các vùng nếp gấp da như nách, bẹn, kẽ ngón chân, ngón tay và nhẹ nhàng xoa đều.
• Tuyệt đối không bôi thuốc lên mặt, mắt, miệng, các vùng niêm mạc và lỗ niệu đạo.
• Đối với người lớn, một lượng khoảng 30 g kem là đủ cho mỗi lần bôi.
• Lần bôi thuốc thứ hai được thực hiện sau 24 giờ. Sau 48 giờ kể từ lần bôi cuối cùng, bệnh nhân nên tắm để loại bỏ hoàn toàn thuốc. Nên ưu tiên bôi thuốc vào buổi tối.
• Việc điều trị có thể được lặp lại sau 7 – 10 ngày nếu có dấu hiệu rõ ràng của ghẻ sống.
• Điều quan trọng cần lưu ý là sau khi điều trị bằng crotamiton, bệnh nhân có thể vẫn cảm thấy ngứa kéo dài trong một đến vài tuần, do phản ứng mẫn cảm với cái ghẻ. Triệu chứng này không cho thấy điều trị thất bại và không nên tái sử dụng thuốc. Để giảm ngứa, có thể sử dụng thuốc kháng histamin đường uống và corticosteroid bôi tại chỗ.

Điều trị ngứa:

• Thoa thuốc lên vùng da bị ảnh hưởng và xoa nhẹ nhàng cho đến khi thuốc được hấp thụ hoàn toàn. Có thể lặp lại việc bôi thuốc nếu cần thiết.

Trẻ em

Điều trị ghẻ:

• Liều lượng cho trẻ em cần ít hơn so với liều của người lớn.

Điều trị ngứa:

• Đối với trẻ em dưới 3 tuổi, thuốc được bôi 1 lần mỗi ngày.

Cách dùng

• Sản phẩm này chỉ được sử dụng ngoài da.
• Tránh bôi thuốc lên mặt, vào mắt hoặc miệng.
• Hỗn dịch crotamiton phải được lắc đều trước mỗi lần sử dụng.

Tác dụng phụ của Crotamiton

• Khi sử dụng ngoài da với liều lượng thích hợp, thuốc này cho thấy mức độ độc tính rất thấp.

Thường gặp

• Chưa ghi nhận dữ liệu lâm sàng.

Ít gặp

• Có thể xuất hiện các dấu hiệu kích ứng nhẹ ở vị trí bôi thuốc, ví dụ như cảm giác ngứa.

Hiếm gặp

• Tình trạng viêm kết mạc.
• Sử dụng thuốc trong thời gian dài có khả năng dẫn đến phản ứng dị ứng ở da nhạy cảm.
• Các phản ứng quá mẫn, bao gồm viêm da tiếp xúc (như phát ban hoặc nổi mẩn đỏ, chàm, ban đỏ, tình trạng kích ứng da, và phù mạch).

Lưu ý khi dùng Crotamiton

Lưu ý chung

• Tránh thoa thuốc vào các khu vực nhạy cảm như gần mắt, miệng, âm đạo, lỗ niệu đạo, các màng nhầy khác hoặc trên vùng da bị tổn thương, trầy xước. Trong trường hợp thuốc tiếp xúc với mắt hoặc vùng quanh miệng, cần rửa kỹ bằng nhiều nước sạch.
• Chỉ nên thoa thuốc lên da khi tình trạng viêm đã giảm bớt, tránh các vùng da đang bị viêm nhiễm, có vết trầy xước, chảy máu hoặc tiết dịch.
• Trong trường hợp bệnh nhân xuất hiện dấu hiệu kích ứng hoặc phản ứng quá mẫn sau khi bôi thuốc, phải ngưng sử dụng ngay lập tức và áp dụng các biện pháp điều trị phù hợp.
• Tính hiệu quả và mức độ an toàn của thuốc khi dùng cho đối tượng trẻ em vẫn chưa được thiết lập rõ ràng.
• Để ngăn ngừa khả năng tái nhiễm, cần đảm bảo vệ sinh sạch sẽ quần áo, chăn màn và giường của bệnh nhân. Những vật dụng như quần áo và khăn trải giường có thể đã bị nhiễm tác nhân gây bệnh trong vòng 3 ngày trước khi bắt đầu điều trị cần được khử trùng bằng cách giặt máy ở nhiệt độ cao và sấy khô trong máy sấy nóng, hoặc giặt khô. Không bắt buộc phải tiến hành khử trùng toàn bộ không gian sống của bệnh nhân.
• Cần khuyến cáo bệnh nhân tránh xa nguồn lửa và không hút thuốc do nguy cơ bỏng nghiêm trọng. Các loại vải như quần áo, ga trải giường, băng gạc khi tiếp xúc với thuốc sẽ trở nên dễ cháy hơn.
• Đối với trường hợp ghẻ kèm theo chàm, ưu tiên điều trị tình trạng chàm trước khi tiến hành điều trị ghẻ.
• Những đồ vật không thể giặt hoặc giặt khô cần được giữ cách xa cơ thể trong ít nhất 72 giờ.

Lưu ý với phụ nữ có thai

• Hiện chưa có đủ dữ liệu từ các nghiên cứu trên người và động vật mang thai để xác định mức độ an toàn của thuốc đối với thai nhi. Do đó, crotamiton chỉ nên được sử dụng cho phụ nữ có thai khi lợi ích điều trị vượt trội nguy cơ tiềm ẩn, đặc biệt trong giai đoạn ba tháng đầu của thai kỳ.

Lưu ý với phụ nữ cho con bú

• Các tài liệu hiện hành chưa ghi nhận bất kỳ tác hại nào của crotamiton khi dùng cho phụ nữ đang cho con bú. Tuy nhiên, cần thận trọng khi kê đơn cho đối tượng này và đặc biệt không thoa thuốc lên núm vú hoặc vùng da quanh vú.

Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc

• Việc sử dụng crotamiton không gây tác động đến khả năng điều khiển phương tiện giao thông hoặc vận hành máy móc.

Quá liều và cách xử lý

Quá liều và xử trí

Quá liều và độc tính

• Hiện chưa có thông tin đầy đủ về tình trạng quá liều crotamiton khi dùng đường bôi ngoài da; tuy nhiên, đã có một trường hợp ghi nhận xanh tím sau khi thoa lượng lớn kem crotamiton.
• Nếu crotamiton được uống, thuốc có thể gây cảm giác nóng rát như bỏng, kích ứng ở miệng, thực quản và niêm mạc dạ dày, kèm theo các triệu chứng như nôn, buồn nôn và đau bụng.
• Các trường hợp mất ý thức và co giật đã được báo cáo, dù rất hiếm gặp.
• Nguy cơ methaemoglobin huyết, mặc dù cực kỳ hiếm, có thể xảy ra khi vô tình nuốt phải hoặc do hấp thu qua da quá mức.

Xử lý khi quá liều

• Cần loại bỏ phần thuốc chưa được hấp thu khỏi đường tiêu hóa thông qua các biện pháp như rửa dạ dày hoặc uống than hoạt tính. Đồng thời, tiến hành điều trị hỗ trợ và điều trị triệu chứng.
• Các triệu chứng thường biến mất sau khi ngưng thuốc; tuy nhiên, đối với những trường hợp nghiêm trọng, có thể xem xét điều trị bằng xanh methylene.

Quên liều Crotamiton và xử trí

• Bạn cần sử dụng đủ hai liều thuốc bôi crotamiton, với khoảng cách giữa hai liều là 24 giờ.
• Nếu bạn bỏ lỡ liều thứ hai, có thể bạn sẽ phải bắt đầu lại toàn bộ liệu trình điều trị.
• Hãy liên hệ với bác sĩ để nhận được hướng dẫn cụ thể nếu bạn quên một liều thuốc.

Nguồn tham khảo

Tên thuốc: Crotamiton

5. Go.drugbank: https://go.drugbank.com/drugs/DB00265

https://www.drugs.com/mtm/crotamiton-topical.html

https://www.drugs.com/monograph/crotamiton.html

4. Drugs.com:

3. EMC: https://www.medicines.org.uk/emc/product/2255/smpc

https://drugbank.vn/thuoc/Moz-Bite&VN-13180-11

https://drugbank.vn/thuoc/Eurax&VN-17764-14

2. Drugbank.vn:

1. Dược thư Quốc gia Việt Nam 2015

Ngày cập nhật: 29/7/2021