Mùa mưa với sự thay đổi thất thường của nhiệt độ và độ ẩm là thời điểm các bệnh đường hô hấp dễ gia tăng. Khi cơ thể bị nhiễm lạnh hoặc dính mưa, nhiều người có thể xuất hiện các triệu chứng như hắt hơi, nghẹt mũi, đau họng và mệt mỏi. Bên cạnh việc nghỉ ngơi và bổ sung đủ nước, các loại trà ấm thường được sử dụng để giúp cơ thể cảm thấy dễ chịu hơn.
Đối tượng nào dễ bị cảm?
Bệnh cảm lạnh hay cảm cúm có thể tấn công bất kỳ ai, tuy nhiên, vào mùa mưa, một số nhóm đối tượng có hệ miễn dịch nhạy cảm hoặc cơ địa đặc thù sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn rất nhiều:
- Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ: Hệ thống miễn dịch của trẻ vẫn đang trong quá trình học hỏi và hoàn thiện, chưa có đủ hàng rào kháng thể chủ động để chống lại các chủng virus biến đổi liên tục. Đường hô hấp của trẻ lại nhỏ và ngắn nên virus dễ dàng xâm nhập sâu.
- Người cao tuổi: Quá trình lão hóa tự nhiên khiến chức năng của các tế bào miễn dịch suy giảm rõ rệt. Thêm vào đó, người lớn tuổi thường có sẵn các bệnh lý nền (như cao huyết áp, tiểu đường, hen suyễn) nên khi bị cảm rất dễ chuyển biến nặng.
- Phụ nữ mang thai: Khi mang thai, cơ thể có sự thay đổi lớn về nồng độ nội tiết tố và hệ thống miễn dịch phải tự điều chỉnh để bảo vệ thai nhi, khiến mẹ bầu trở nên nhạy cảm hơn trước các tác nhân gây bệnh từ môi trường.
- Người có lối sống thiếu khoa học hoặc căng thẳng kéo dài: Việc thức khuya liên tục, lười vận động, ăn uống thiếu chất hoặc áp lực công việc cao kéo dài sẽ sản sinh ra nhiều hormone cortisol, gây ức chế hệ miễn dịch, làm cơ thể suy nhược và dễ sụp đổ trước sự tấn công của virus.
Các triệu chứng khi bị cảm
Các triệu chứng cảm lạnh thường khởi phát từ 1 đến 3 ngày sau khi cơ thể tiếp xúc với virus gây bệnh. Mức độ biểu hiện có thể từ nhẹ đến trung bình tùy thuộc vào thể trạng của từng người:
- Biểu hiện tại đường hô hấp trên: Cảm giác ngứa ngáy, cay mũi rồi bắt đầu hắt hơi liên tục, chảy nhiều nước mũi trong. Sau vài ngày, dịch mũi đặc lại, có màu trắng đục hoặc vàng xanh gây nghẹt mũi, khó thở. Người bệnh bứt rứt do dịch mũi chảy xuống họng gây khô rát, ngứa cổ và kích thích các cơn ho khan hoặc ho có đờm.
- Biểu hiện toàn thân: Sốt nhẹ hoặc không sốt, có cảm giác sợ gió, ớn lạnh chạy dọc sống lưng, đặc biệt là khi tiếp xúc với nước hoặc luồng gió quạt. Toàn thân ê ẩm, đau nhức các cơ khớp, nhức đầu, đắng miệng, chán ăn và cơ thể rơi vào trạng thái mệt mỏi rã rời, uể oải.
Các loại trà giải cảm mùa mưa
Sử dụng các loại trà thảo mộc ấm áp trong mùa mưa không chỉ là một thú vui tao nhã giúp thư giãn tinh thần mà còn là liệu pháp y khoa tự nhiên giúp củng cố sức đề kháng. Dưới đây là các loại trà giải cảm lý tưởng mà bạn có thể dễ dàng bổ sung vào thực đơn hằng ngày:
Trà hoa cúc
Trà hoa cúc (Chrysanthemum tea) là một vị thuốc cổ truyền nổi tiếng có tính mát, vị đắng nhẹ, vào kinh phế và can. Nhiều nghiên cứu y học hiện đại cho thấy hoa cúc chứa hàm lượng lớn các chất chống oxy hóa mạnh như apigenin, luteolin và các flavonoid. Các chất này có đặc tính kháng viêm, sát khuẩn nhẹ, giúp làm dịu niêm mạc họng đang sưng đỏ, giảm các cơn ho và xoa dịu hệ thần kinh, mang lại giấc ngủ sâu – yếu tố cốt lõi để cơ thể phục hồi khi bị ốm.
Trà hoa cúc tím
Khác với hoa cúc thông thường, trà hoa cúc tím (Echinacea) là một loại thảo dược có nguồn gốc từ Bắc Mỹ và được mệnh danh là “kháng sinh thực vật” trị cảm. Các hoạt chất sinh học trong Echinacea có khả năng kích thích sự sản sinh và tăng cường hoạt tính của các tế bào bạch cầu và tế bào lympho T. Uống trà hoa cúc tím ngay khi vừa xuất hiện các triệu chứng khởi phát của cảm lạnh giúp rút ngắn đáng kể số ngày mắc bệnh và làm giảm mức độ nghiêm trọng của các đợt ho, sổ mũi.
Trà gạo rang
Trà gạo rang (đặc biệt là trà gạo lứt rang) là một thức uống vô cùng lành tính và giàu giá trị dinh dưỡng cho người ốm. Quá trình rang vàng giúp giải phóng các phức hợp vitamin nhóm B, khoáng chất (sắt, magie) và chất xơ hòa tan. Khi bị cảm, cơ thể rất dễ mất nước do vã mồ hôi hoặc chảy nước mũi. Trà gạo rang đóng vai trò như một loại nước bù khoáng nhẹ, giúp làm ấm dạ dày, hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động êm dịu và giảm bớt cảm giác đắng miệng, mệt mỏi.
Trà gừng
Trà gừng chính là “vua giải cảm” trong những ngày mưa gió. Gừng tươi chứa hoạt chất chính là Gingerol và Shogaol, có đặc tính chống oxy hóa, kháng viêm và giảm đau mạnh mẽ. Vị cay, tính ấm của gừng tác động trực tiếp lên hệ tuần hoàn, làm giãn nở mạch máu ngoại vi, kích thích tuyến mồ hôi hoạt động để đào thải độc tố ra ngoài. Một ly trà gừng ấm nóng giúp làm ấm phổi, cắt cơn ho do lạnh, làm loãng dịch nhầy ở mũi và giảm đau nhức cơ khớp hiệu quả.
Trà gừng ấm nóng là phương thuốc kinh điển giúp giữ ấm cơ thể và giảm ho do lạnh (Nguồn: Sưu tầm)
Trà xanh
Trà xanh tươi hoặc trà xanh sấy khô chứa một lượng khổng lồ Polyphenol, đặc biệt là hợp chất Epigallocatechin Gallate (EGCG). Đây là chất chống oxy hóa có khả năng bảo vệ tế bào cơ thể khỏi các tổn thương do gốc tự do, đồng thời có đặc tính kháng khuẩn và ngăn chặn sự nhân lên của một số loại virus đường hô hấp. Súc miệng và uống trà xanh ấm hằng ngày giúp sát trùng vùng hầu họng, làm sạch vi khuẩn và giảm nguy cơ biến chứng nhiễm trùng thứ phát.
Trà ổi
Trà ổi (được chế biến từ lá ổi non sấy khô) là một thức uống giải cảm độc đáo nhưng vô cùng hiệu quả. Lá ổi chứa hàm lượng lớn các chất tannin, flavonoid và đặc biệt là lượng vitamin C tự nhiên rất cao. Vitamin C là chất xúc tác không thể thiếu giúp củng cố hệ miễn dịch, kích thích sản sinh kháng thể tự nhiên. Hoạt chất tannin trong lá ổi còn có đặc tính kháng khuẩn, làm săn se niêm mạc họng, giúp giảm tiết dịch nhầy ở mũi và ngăn ngừa tình trạng tiêu chảy nhẹ thường đi kèm khi trẻ bị nhiễm lạnh.
Trà Atiso đỏ
Trà Atiso đỏ (hay trà hoa bụp giấm – Hibiscus) thu hút người bệnh bởi màu đỏ tự nhiên đẹp mắt và vị chua thanh mát đặc trưng. Màu đỏ của hoa biểu thị hàm lượng anthocyanin và vitamin C cực kỳ dồi dào. Uống một ly trà Atiso đỏ ấm giúp cơ thể tăng cường thể lực, chống oxy hóa, giải nhiệt, hạ sốt nhẹ và kích thích vị giác, giúp người bệnh cảm thấy ngon miệng hơn sau những ngày ốm mệt mỏi, đắng miệng.
Trà bạc hà
Trà bạc hà là cứu tinh cho những ai đang phải chịu đựng tình trạng nghẹt mũi, sưng nề xoang dẫn đến khó thở. Lá bạc hà chứa hàm lượng tinh dầu chất lượng cao, tiêu biểu là hoạt chất Menthol. Menthol hoạt động như một chất làm thông mũi và long đờm tự nhiên, giúp làm giãn các cơ trơn đường hô hấp, làm loãng chất nhầy đặc quánh để người bệnh dễ dàng xì mũi hoặc khạc đờm ra ngoài. Hơi nóng tỏa ra từ ly trà bạc hà cũng giúp làm dịu các cơn đau rát cổ họng và đau đầu hiệu quả.
Hoạt chất Menthol trong trà bạc hà giúp thông mũi, giảm ngạt và xoa dịu cơn ho (Nguồn: Sưu tầm)
Trà bụi đỏ
Trà bụi đỏ (Rooibos tea) là loại trà thảo mộc có nguồn gốc từ Nam Phi, hoàn toàn không chứa caffeine tự nhiên. Rooibos chứa các chất chống oxy hóa hiếm có như aspalathin và nothofagin, cùng hàm lượng khoáng chất dồi dào. Trà bụi đỏ có đặc tính kháng viêm hệ thống mạnh mẽ, giúp cơ thể giảm bớt các phản ứng viêm sưng tại đường hô hấp. Vì không chứa caffeine, trà bụi đỏ cực kỳ an toàn cho trẻ em, phụ nữ mang thai sử dụng vào buổi tối để thư giãn cơ thể và tìm kiếm giấc ngủ ngon mà không lo mất ngủ.
Không sử dụng thức uống gì khi bị cảm
Bên cạnh việc bổ sung các loại trà giải cảm mùa mưa, người bệnh cần chủ động gạch tên các nhóm thức uống dưới đây ra khỏi thực đơn vì chúng có thể cản trở quá trình phục hồi hoặc khiến triệu chứng nặng hơn:
Cà phê
Cà phê chứa hàm lượng cao caffeine – một chất kích thích hệ thần kinh trung ương hoạt động mạnh. Caffeine có đặc tính lợi tiểu, thúc đẩy thận đào thải nước và các chất điện giải ra ngoài nhiều hơn qua đường nước tiểu. Khi bị cảm, cơ thể đang rất cần nước để làm loãng đờm nhầy và điều hòa thân nhiệt, việc uống cà phê sẽ làm tăng nguy cơ mất nước tế bào, khiến niêm mạc họng bị khô rát hơn. Ngoài ra, caffeine gây rối loạn giấc ngủ, làm tiêu hao năng lượng dự trữ mà cơ thể cần dành cho hệ miễn dịch.
Rượu
Rượu, bia và các đồ uống có cồn nói chung là những chất độc hại đối với cơ thể, đặc biệt là khi đang bị bệnh. Cồn làm suy yếu trực tiếp khả năng thực bào của các tế bào bạch cầu, khiến hệ miễn dịch bị tê liệt tạm thời và kéo dài thời gian virus lưu trú trong cơ thể. Tương tự như caffeine, rượu gây mất nước nghiêm trọng và có thể làm tăng phản ứng viêm hệ thống, khiến các cơn đau nhức cơ bắp, đau đầu do cảm lạnh trở nên quằn quại, dữ dội hơn. Uống rượu khi đang dùng các thuốc cảm (như Paracetamol) còn làm tăng nguy cơ ngộ độc tế bào gan cấp tính.
Soda gừng
Nhiều người thường lầm tưởng rằng các loại nước ngọt, soda có hương vị gừng (Ginger ale) sẽ mang lại hiệu quả giải cảm giống như trà gừng tươi. Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng khẳng định đây là một quan niệm sai lầm. Soda gừng công nghiệp thực chất chứa rất ít hoặc hoàn toàn không có chiết xuất gừng tươi mà chủ yếu là hương liệu nhân tạo kết hợp với một lượng đường tinh luyện khổng lồ và khí gas (CO2). Hàm lượng đường trong máu tăng cao đột ngột sẽ ức chế hoạt động của hệ miễn dịch, trong khi khí gas dễ gây chướng bụng, đầy hơi, cản trở hệ tiêu hóa vốn đang yếu ớt của người bệnh.
Trà giải cảm mùa mưa cách pha như thế nào?
Để các loại trà giải cảm phát huy tối đa dược tính sinh học, quy trình pha chế cần tuân thủ các bước khoa học dưới đây:
- Pha trà gừng mật ong tiêu chuẩn:
- Chuẩn bị: 1 củ gừng tươi nhỏ (khoảng 15g – 20g), 1 – 2 thìa cà phê mật ong nguyên chất, 250ml nước lọc.
- Thực hiện: Rửa thật sạch củ gừng dưới vòi nước để loại bỏ bùn đất, giữ nguyên lớp vỏ gừng. Tiến hành thái lát mỏng hoặc giã nát để các tế bào gừng dễ dàng giải phóng tinh dầu. Cho gừng vào cốc, rót nước sôi (khoảng 90°C – 95°C) vào và đậy kín nắp lại trong vòng 10 đến 15 phút để hãm trà. Khi nước trà nguội bớt, còn ấm khoảng 40°C – 50°C, mới tiến hành hòa thêm mật ong vào (không cho mật ong vào nước quá nóng vì nhiệt độ cao sẽ phá hủy các vitamin và enzyme quý giá trong mật ong). Người bệnh nên uống từng ngụm nhỏ khi trà còn bốc hơi ấm.
- Pha trà thảo mộc (Hoa cúc, bạc hà, trà xanh):
- Chuẩn bị: 3 – 5g hoa cúc sấy khô hoặc một nắm lá bạc hà tươi rửa sạch, ấm trà bằng sứ hoặc thủy tinh.
- Thực hiện: Cho thảo mộc vào ấm. Rót một chút nước sôi vào và lắc nhẹ rồi đổ bỏ nước đó đi (bước tráng trà giúp loại bỏ bụi bẩn và đánh thức hương vị trà). Tiếp theo, rót đầy nước sôi vào ấm, đậy nắp và hãm trà trong khoảng 7 – 10 phút. Bạn có thể kết hợp thêm một lát chanh tươi hoặc một chút đường phèn nhỏ để tăng vị thanh mát và bổ sung vitamin C.
Hãm trà thảo mộc bằng nước sôi từ 10 – 15 phút và uống khi còn ấm để phát huy tác dụng tối đa (Nguồn: Sưu tầm)
Một số lưu ý quan trọng khi dùng trà giải cảm:
- Nên uống trà khi còn ấm nóng, tốt nhất là vào buổi sáng hoặc buổi chiều sau khi ăn no khoảng 30 – 60 phút.
- Tránh uống các loại trà có chứa caffeine hoặc có tính kích ứng tiêu hóa mạnh vào ban đêm trước khi đi ngủ để không làm ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.
- Nếu các triệu chứng cảm lạnh không thuyên giảm sau 7 – 10 ngày, hoặc xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, ho ra máu, mệt lả lơ mơ, người bệnh cần dừng việc dùng trà tại nhà và đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để được bác sĩ thăm khám và điều trị kịp thời.
Tóm lại, việc thấu hiểu các loại trà giải cảm mùa mưa và nắm vững cách pha chế khoa học chính là giải pháp tự nhiên tuyệt vời giúp bạn chủ động chăm sóc sức khỏe bản thân và gia đình khi mùa mưa tới. Hãy lắng nghe cơ thể, nuôi dưỡng hệ miễn dịch bằng lối sống lành mạnh để luôn căng tràn năng lượng, tự tin tận hưởng cuộc sống một cách trọn vẹn nhất.
Nguồn tham khảo:
PubMed Central
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10220542/