Mometasone Furoate là gì? Công dụng, cách dùng và lưu ý

Mometasone furoate là một loại corticosteroid dùng tại chỗ hoặc xịt qua miệng, thường được sử dụng để điều trị các bệnh về da, viêm mũi dị ứng và hen suyễn. Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá công dụng, cách sử dụng và những lưu ý quan trọng khi dùng Mometasone furoate.

Tổng quan về Mometasone furoate

Tên thuốc gốc (Hoạt chất)

• Mometasone furoate

Loại thuốc

• Corticosteroid

Dạng thuốc và hàm lượng

• Dùng tại chỗ: Kem 0,1%; thuốc xức 0,1%; thuốc mỡ 0,1% mometason furoat.
• Thuốc xịt qua miệng: Bột chỉ để xịt qua miệng 110 microgam (cung cấp 100 microgam mỗi lần xịt); 220 microgam (cung cấp 200 microgam mometason furoat mỗi lần xịt).
• Thuốc xịt vào mũi: Dịch treo xịt vào mũi 0,05% (tương đương 50 microgam mometason furoat monohydrat mỗi lần xịt).

Chỉ định Mometasone furoate

• Chỉ định để làm dịu các biểu hiện viêm và ngứa phát sinh từ các bệnh lý da đáp ứng với corticosteroid (mometason furoat là một corticosteroid dùng tại chỗ với hiệu lực trung bình) ở bệnh nhân từ 2 tuổi trở lên.
• Được dùng để điều trị các triệu chứng của bệnh viêm mũi dị ứng, cả theo mùa và quanh năm.
• Cũng được sử dụng để phòng ngừa bệnh viêm mũi dị ứng theo mùa.
• Điều trị bệnh polip mũi ở người trưởng thành.
• Là liệu pháp duy trì cho bệnh hen, nhằm dự phòng hoặc hỗ trợ cho những bệnh nhân hen cần sử dụng corticosteroid đường uống, với mục tiêu giảm thiểu hoặc loại bỏ sự phụ thuộc vào corticosteroid đường uống.

Dược lực học

• Mometason furoat là một loại glucocorticoid tổng hợp, sở hữu khả năng chống viêm mạnh mẽ.
• Các corticosteroid có tác dụng ức chế nhiều loại tế bào liên quan đến quá trình viêm và hen, bao gồm dưỡng bào, bạch cầu ưa eosin, bạch cầu trung tính, đại thực bào và tế bào lympho, cũng như các chất trung gian hóa học như histamin, eicosanoid, leucotrien và cytokin.
• Các bạch cầu và đại thực bào đóng vai trò quan trọng trong việc khởi phát các phản ứng viêm thông qua các chất trung gian đã nêu trên.
• Mometason furoat hoạt động bằng cách ngăn chặn sự gắn kết của bạch cầu vào thành mạch bị tổn thương, từ đó cản trở sự di chuyển của các tế bào viêm đến vùng bị tổn thương; đồng thời, thuốc gây co mạch và giảm tính thấm của mạch máu, dẫn đến việc các tế bào viêm không thể tiếp cận vị trí tổn thương.

Dược động học

Hấp thu

• Sau khi thuốc được xịt vào mũi, không có dấu vết nào của mometasone furoate được tìm thấy trong huyết tương.
• Đối với dạng thuốc mỡ hoặc kem bôi, sự hấp thu toàn thân của mometasone furoate chỉ ở mức 0,7%; tuy nhiên, mức độ hấp thu này có thể gia tăng khi sử dụng băng kín.
• Khi dùng dưới dạng xịt qua miệng, lượng hấp thu toàn thân của thuốc là dưới 1%.

Phân bố

• Mometasone furoate liên kết với protein huyết tương ở mức độ cao, khoảng 98-99%. Thời gian bán thải của thuốc sau khi xịt qua miệng được ước tính là 5 giờ.

Chuyển hóa

• Mometasone furoate trải qua quá trình chuyển hóa tại gan, chủ yếu thông qua enzym CYP3A4, tạo ra các chất chuyển hóa.

Thải trừ

• Cả mometasone furoate và các chất chuyển hóa của nó đều được bài tiết ra khỏi cơ thể qua phân, mật và nước tiểu.

Tương tác thuốc Mometasone furoate

Tương tác với các thuốc khác

• Các thuốc ức chế isoenzym CYP3A4: Vì mometasone furoate được chuyển hóa chủ yếu tại gan nhờ isoenzym cytochrom P450 (CYP) 3A4, việc sử dụng đồng thời với các thuốc có khả năng ức chế mạnh isoenzym này (như ketoconazol) có thể dẫn đến sự tăng nồng độ mometasone trong huyết tương.

Chống chỉ định thuốc Mometasone furoate

• Mometasone furoate không được chỉ định cho bệnh nhân có tiền sử quá mẫn với hoạt chất hoặc bất kỳ thành phần nào của chế phẩm.
• Thuốc cũng không được dùng để điều trị các cơn co thắt phế quản cấp tính trong bệnh hen suyễn hoặc ở trẻ em dưới 4 tuổi (khi sử dụng dạng xịt qua miệng).
• Chống chỉ định sử dụng trong các tình trạng như bệnh rosacea ở mặt, mụn trứng cá, teo da, viêm da quanh miệng, viêm ngứa quanh hậu môn và bộ phận sinh dục, phát ban do tã lót.
• Ngoài ra, không dùng thuốc cho các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn (ví dụ chốc lở, mụn thịt), virus (ví dụ herpes simplex, herpes zoster, thủy đậu, verrucae vulgares, condylomata acuminata), ký sinh trùng và nấm.
• Thuốc cũng không được sử dụng cho bệnh nhân mắc bệnh varicella, lao, giang mai hoặc các phản ứng sau khi tiêm vắc-xin.
• Tuyệt đối không áp dụng thuốc lên vết thương hở hoặc vùng da bị loét.

Liều lượng & cách dùng Mometasone furoate

Người lớn

Mometason furoat xịt qua miệng

• Bệnh hen:
• Với người lớn và thiếu niên từ 12 tuổi trở lên, những người đang sử dụng đơn trị liệu thuốc giãn phế quản hoặc corticosteroid dạng xịt, liều khởi đầu mometason furoat được khuyến nghị là 220 microgam, dùng 1 lần mỗi ngày vào buổi tối.
• Trong trường hợp bệnh hen ở người lớn và thiếu niên không cải thiện sau 2 tuần dùng liều khởi đầu, có thể tăng liều để đạt hiệu quả kiểm soát bệnh tốt hơn; liều tối đa được khuyến cáo cho nhóm bệnh nhân này là 440 microgam mỗi ngày, có thể dùng 1 lần vào buổi tối hoặc chia thành 2 liều.
• Đối với người lớn và thiếu niên từ 12 tuổi trở lên đang điều trị bằng corticosteroid đường uống, liều khởi đầu và liều tối đa được khuyến nghị là 440 microgam, dùng 2 lần mỗi ngày.

• Chuyển sang liệu pháp xịt qua miệng ở bệnh nhân đang dùng corticosteroid toàn thân:
• Trước khi chuyển sang liệu pháp xịt qua miệng, bệnh nhân hen cần đạt trạng thái ổn định tương đối. Ban đầu, mometason furoat dạng xịt được sử dụng đồng thời với liều duy trì của corticosteroid toàn thân.
• Việc giảm liều corticosteroid toàn thân nên được tiến hành ít nhất 1 tuần sau khi bắt đầu sử dụng mometason furoat dạng xịt qua miệng, và liều hàng ngày không được giảm quá 2,5 mg prednison (hoặc thuốc tương đương) mỗi tuần.

Mometason furoat xịt vào mũi

• Viêm mũi dị ứng:
• Trong điều trị viêm mũi dị ứng theo mùa hoặc quanh năm, liều thông thường của mometason furoat cho người lớn là 100 microgam (tương đương 2 lần xịt) cho mỗi lỗ mũi, dùng 1 lần mỗi ngày (tổng liều hàng ngày là 200 microgam).
• Nhằm mục đích dự phòng viêm mũi dị ứng theo mùa ở người lớn có tiền sử dị ứng nguyên theo mùa đã xác định, liều mometason furoat là 200 microgam mỗi ngày (chia thành 2 lần xịt vào mỗi lỗ mũi mỗi ngày), và nên bắt đầu sử dụng từ 2 đến 4 tuần trước thời điểm dự kiến bắt đầu mùa phấn hoa.

• Bệnh polip mũi:
• Với bệnh nhân từ 18 tuổi trở lên mắc bệnh polip mũi, liều mometason furoat thông thường để điều trị là 100 microgam (tương đương 2 lần xịt) vào mỗi lỗ mũi, dùng 2 lần mỗi ngày (tổng liều hàng ngày là 400 microgam).
• Ở một số bệnh nhân, liều mometason furoat 100 microgam (2 lần xịt) vào mỗi lỗ mũi, dùng 1 lần mỗi ngày (tổng liều hàng ngày là 200 microgam) cũng có thể mang lại hiệu quả.

Mometason furoat dùng tại chỗ

• Các chế phẩm kem và thuốc mỡ dùng tại chỗ được thoa một lớp mỏng, xoa nhẹ nhàng lên vùng da bị ảnh hưởng, thường là 1 lần mỗi ngày. Ngoài ra, việc bôi kem và thuốc mỡ cũng có thể thực hiện 2 lần mỗi ngày.
• Đối với dạng thuốc xức, nhỏ vài giọt mometason furoat lên vùng bị bệnh 1 lần mỗi ngày bằng cách đặt miệng lọ sát vùng đó và bóp nhẹ nhàng. Cần lưu ý không băng kín vùng da sau khi sử dụng các chế phẩm mometason furoat.

Trẻ em

Mometason furoat xịt qua miệng

• Bệnh hen:
• Đối với trẻ em từ 4 đến 11 tuổi, liều khởi đầu và liều tối đa của mometason furoat là 110 microgam, dùng 1 lần mỗi ngày vào buổi tối, bất kể các phương pháp điều trị trước đó.

Mometason furoat xịt vào mũi

• Viêm mũi dị ứng:
• Trẻ em từ 12 tuổi trở lên được khuyến nghị dùng 100 microgam (tương đương 2 lần xịt) vào mỗi lỗ mũi, 1 lần mỗi ngày (tổng liều hàng ngày là 200 microgam). Đối với trẻ em từ 2 đến 11 tuổi, liều mometason furoat thông thường là 50 microgam (tương đương 1 lần xịt) vào mỗi lỗ mũi, 1 lần mỗi ngày (tổng liều hàng ngày là 100 microgam).
• Nhằm mục đích dự phòng viêm mũi dị ứng theo mùa ở trẻ em từ 12 tuổi trở lên có tiền sử dị ứng nguyên theo mùa đã xác định, liều mometason furoat là 200 microgam mỗi ngày (chia thành 2 lần xịt vào mỗi lỗ mũi mỗi ngày), và nên bắt đầu sử dụng từ 2 đến 4 tuần trước thời điểm dự kiến bắt đầu mùa phấn hoa.

Tác dụng phụ của Mometasone furoate

Thường gặp

• Đau đầu, cảm giác mệt mỏi, trầm cảm, đau nhức.
• Đau ở hệ cơ xương, đau khớp, đau lưng, đau cơ.
• Viêm mũi, nhiễm khuẩn đường hô hấp trên, viêm họng, ho, chảy máu cam.
• Đau tức ngực.
• Đau bụng, chán ăn, khô họng, tiêu chảy, khó tiêu, đầy hơi, viêm dạ dày-ruột, buồn nôn, nôn.
• Đau bụng kinh.
• Viêm kết mạc.
• Đau tai, viêm tai giữa.
• Nhiễm siêu vi, nấm Candida ở miệng, các triệu chứng giống cúm.
• Nhiễm khuẩn da, cảm giác bỏng rát, nhọt, ngứa, teo da, đau nhói, buốt.

Ít gặp

• Phản ứng phản vệ, phù mạch, chậm phát triển ở trẻ em, nấm Candida ở mũi, cảm giác nóng rát và kích ứng trong mũi, thủng vách ngăn mũi, loét mũi, các bệnh nấm.
• Nấm Candida miệng.
• Viêm nang lông, ức chế trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận (ở bệnh nhi), nhiễm nấm, dị cảm, trứng cá đỏ, mất sắc tố da, teo da.

Hiếm gặp

• Rối loạn chức năng khứu giác, rối loạn vị giác.

Lưu ý khi dùng Mometasone furoate

Lưu ý chung

• Việc sử dụng mometason furoat dạng xịt miệng có thể dẫn đến nhiễm nấm Candida albicans tại khoang miệng và họng. Người bệnh cần thực hiện súc miệng sau mỗi lần xịt.
• Corticosteroid có khả năng dẫn đến tình trạng cường vỏ tuyến thượng thận hoặc làm suy giảm chức năng của trục dưới đồi – tuyến yên – tuyến thượng thận (HPA), đặc biệt đáng lưu ý ở trẻ em hoặc những bệnh nhân sử dụng liều lượng cao trong thời gian dài.
• Quá trình ngưng sử dụng bất kỳ corticosteroid nào cần được tiến hành từ từ và thận trọng. Cần hết sức cẩn trọng khi chuyển đổi từ liệu pháp corticosteroid toàn thân sang dạng xịt, bởi vì có thể xuất hiện tình trạng suy vỏ tuyến thượng thận hoặc hội chứng cai corticosteroid, bao gồm cả sự trầm trọng thêm của các triệu chứng dị ứng.
• Sau khi chuyển sang sử dụng dạng thuốc xịt miệng, các tình trạng dị ứng từng được kiểm soát ổn định trước đó (như viêm mũi, viêm kết mạc, chàm) có thể tái phát. Nếu xuất hiện tiếng thở khò khè sau khi xịt, có thể là dấu hiệu của co thắt phế quản; trong trường hợp này, cần ngưng dùng corticosteroid và sử dụng ngay một thuốc giãn phế quản có tác dụng nhanh. Trong các tình huống căng thẳng hoặc cơn hen suyễn nghiêm trọng, việc bổ sung corticosteroid qua đường uống hoặc tiêm là cần thiết. Cần thận trọng khi dùng corticosteroid cho bệnh nhân có suy giảm chức năng gan hoặc thận.
• Mometason furoat dạng xịt có thể làm trầm trọng thêm các tình trạng bệnh lý sẵn có, chẳng hạn như bệnh lao, các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn, virus, nấm hoặc ký sinh trùng, hay nhiễm herpes ở mắt. Các bệnh như thủy đậu hoặc sởi có khả năng diễn tiến nặng hơn, thậm chí gây tử vong ở những bệnh nhân dễ bị tổn thương.
• Không nên sử dụng corticosteroid dạng xịt mũi cho những người bệnh vừa trải qua tình trạng loét vách mũi, hoặc mới phẫu thuật hay chấn thương mũi.
• Việc sử dụng corticosteroid dạng xịt miệng và xịt mũi trong thời gian dài có thể dẫn đến giảm mật độ khoáng xương và làm chậm tốc độ tăng trưởng ở trẻ em. Ngoài ra, các liệu pháp này cũng có thể gây ra tăng áp lực nội nhãn và/hoặc đục thủy tinh thể dưới bao.

Lưu ý với phụ nữ có thai

• Nên tránh sử dụng thuốc với liều lượng lớn và kéo dài trong suốt thai kỳ. Có nguy cơ trẻ sơ sinh mắc chứng suy tuyến thượng thận nếu mẹ đã dùng corticosteroid khi mang thai. Việc sử dụng mometason furoat dạng xịt trong thai kỳ chỉ được xem xét khi lợi ích điều trị đối với mẹ vượt trội so với rủi ro tiềm ẩn đối với thai nhi.

Lưu ý với phụ nữ cho con bú

• Hiện chưa có dữ liệu xác định liệu mometason furoat có được bài tiết vào sữa mẹ hay không, mặc dù các corticosteroid khác đã được ghi nhận có trong sữa mẹ. Do đó, cần thận trọng khi sử dụng mometason furoat cho phụ nữ đang trong giai đoạn cho con bú.

Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc

• Mometason furoat được cho là không gây ảnh hưởng hoặc chỉ ảnh hưởng rất ít đến khả năng điều khiển phương tiện giao thông và vận hành máy móc.

Quá liều và cách xử lý

Xử trí khi dùng quá liều hoặc quên liều Mometasone furoate

Quá liều và các tác động độc hại

• Vì thuốc có mức độ hấp thu toàn thân thấp, việc theo dõi lâm sàng là đủ khi xảy ra quá liều, sau đó nên quay lại liều lượng phù hợp đã được chỉ định.
• Việc dùng corticosteroid tại chỗ vượt quá liều khuyến cáo hoặc trong thời gian dài có thể gây ra sự suy giảm chức năng của trục hạ đồi-tuyến yên-thượng thận (HPA), dẫn đến tình trạng suy thượng thận thứ phát, thường có khả năng hồi phục.

Biện pháp xử lý khi quá liều

• Trong trường hợp phát hiện sự ức chế trục HPA, cần xem xét việc ngừng thuốc, giảm tần suất dùng, hoặc chuyển sang một loại corticosteroid có hoạt tính yếu hơn.

Xử trí khi quên liều

• Nếu bỏ lỡ một liều thuốc, người bệnh nên dùng ngay khi nhận ra.
• Tuy nhiên, nếu thời điểm đó đã gần với liều tiếp theo, cần bỏ qua liều đã quên và tiếp tục dùng liều kế tiếp theo đúng lịch trình đã định.
• Tuyệt đối không sử dụng gấp đôi liều lượng đã được chỉ định để bù cho liều đã quên.

Nguồn tham khảo

Tên thuốc: Mometasone furoate

3) Drugs.com: https://www.drugs.com/pro/mometasone-cream.html

https://www.medicines.org.uk/emc/product/78/smpc

2) EMC: https://www.medicines.org.uk/emc/product/4506/smpc

1) Dược thư Quốc gia Việt Nam 2015

Ngày cập nhật: 01/08/2021