Tofisopam – Dẫn xuất benzodiazepine: Công dụng chống lo âu, liều dùng, cách dùng

Tofisopam là một loại thuốc chống lo âu thuộc nhóm benzodiazepine, được sử dụng để điều trị các tình trạng lo âu, căng thẳng và rối loạn tâm thần. Với cơ chế tác dụng khác biệt so với các benzodiazepine cổ điển, Tofisopam không gây ra tác dụng an thần, giãn cơ hay chống co giật, mà thay vào đó có tác dụng kích thích nhẹ và cải thiện hiệu quả các triệu chứng mệt mỏi và lo lắng. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về chỉ định, liều lượng, tương tác thuốc và tác dụng phụ của Tofisopam.

Tổng quan về Tofisopam

Tên thuốc gốc

• Tofisopam

Loại thuốc

• Thuốc chống lo âu, dẫn xuất benzodiazepine.

Dạng thuốc và hàm lượng

• Viên nén: 50 mg

Chỉ định Tofisopam

• Tofisopam được chỉ định trong điều trị các tình trạng sau:
• Xử lý các rối loạn tâm thần hoặc rối loạn dạng cơ thể có nguồn gốc từ căng thẳng, lo lắng, rối loạn sinh dưỡng, thiếu năng lượng và động lực, trạng thái thờ ơ, mệt mỏi hoặc tâm trạng chán nản.
• Điều trị hội chứng đau thắt ngực giả.
• Giảm các triệu chứng kích thích thực vật trong hội chứng cai rượu, bao gồm cả tình trạng tiền mê và mê sảng.
• Có thể sử dụng trong trường hợp các thuốc giãn cơ thông thường bị chống chỉ định, ví dụ như ở bệnh nhân mắc bệnh nhược cơ năng, bệnh cơ hoặc bệnh teo cơ do thần kinh.

Dược lực học

• Tofisopam là một dẫn xuất của benzodiazepine nhưng có cơ chế tác dụng khác biệt so với các 1,4-benzodiazepine cổ điển; nó không gắn vào vị trí liên kết benzodiazepine của thụ thể gamma-aminobutyric acid.
• Về mặt dược lực học, Tofisopam hoạt động như một chất ức chế chọn lọc các isoenzyme của phosphodiesterase (PDE), thể hiện ái lực cao nhất với PDE-4A1 (0,42 μM), tiếp theo là PDE-10A1 (0,92 μM), PDE-3 (1,98 μM) và PDE-2A3 (2,11 μM).
• Tofisopam có khả năng cải thiện hiệu quả các triệu chứng mệt mỏi và lo lắng.
• Đặc biệt, không giống như các benzodiazepine khác, Tofisopam không gây ra tác dụng an thần, gây ngủ, giãn cơ hay chống co giật, cũng như không ảnh hưởng đến chức năng tâm thần vận động, nhận thức hoặc trí nhớ. Thậm chí, thuốc còn có một tác dụng kích thích nhẹ.

Dược động học

Hấp thu

• Tofisopam được hấp thu nhanh chóng qua đường tiêu hóa, với nồng độ đỉnh trong huyết tương đạt được trong khoảng thời gian từ 1 đến 1,5 giờ.

Phân bố

• Khoảng 50% lượng Tofisopam lưu thông trong máu liên kết với protein huyết tương.

Chuyển hóa

• Sau khi được hấp thu, Tofisopam trải qua quá trình khử methyl tại gan.

Thải trừ

• Khoảng 60% liều dùng được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa, trong khi 40% còn lại được thải qua phân. Thời gian bán thải của thuốc dao động từ 6 đến 8 giờ.

Tương tác thuốc Tofisopam

Tương tác với các thuốc khác

• Các tương tác thuốc có thể làm thay đổi hoạt động của Tofisopam hoặc gây ra các phản ứng phụ. Bệnh nhân cần thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ về tất cả các loại thuốc và thực phẩm chức năng đang sử dụng. Không tự ý bắt đầu, ngừng hoặc điều chỉnh liều lượng thuốc mà không có sự chỉ dẫn của bác sĩ.
• Sử dụng Tofisopam đồng thời có thể làm tăng nồng độ trong huyết tương của các thuốc được chuyển hóa bởi enzym CYP3A4. Vì lý do này, việc dùng Tofisopam cùng với tacrolimus, sirolimus và cyclosporin là chống chỉ định.
• Khi dùng Tofisopam cùng lúc với các thuốc ức chế hệ thần kinh trung ương (như thuốc giảm đau, thuốc gây mê tổng quát, thuốc chống trầm cảm, thuốc kháng histamine H1, thuốc ngủ-thuốc an thần, hoặc thuốc an thần kinh) có thể làm tăng cường tác dụng của chúng (bao gồm an thần và ức chế hô hấp).
• Dùng Tofisopam đồng thời với opioid làm tăng đáng kể nguy cơ an thần sâu, ức chế hô hấp, hôn mê và tử vong.
• Các chất gây cảm ứng enzym gan (ví dụ: rượu, nicotin, barbiturat, thuốc chống động kinh) có thể đẩy nhanh quá trình chuyển hóa Tofisopam, dẫn đến giảm nồng độ thuốc trong huyết tương và làm giảm hiệu quả điều trị.
• Một số loại thuốc chống nấm như ketoconazole và itraconazole có thể làm tăng nồng độ Tofisopam trong huyết tương do ức chế chuyển hóa của nó tại gan.
• Một số thuốc điều trị cao huyết áp (bao gồm clonidine và thuốc chẹn kênh canxi) có thể làm tăng tác dụng của Tofisopam. Trong khi đó, các thuốc chẹn beta có khả năng ức chế chuyển hóa của Tofisopam.
• Tofisopam có thể làm tăng nồng độ digoxin trong máu.
• Hoạt tính chống đông máu của warfarin có thể bị thay đổi khi dùng cùng Tofisopam.
• Thuốc kháng axit có thể ảnh hưởng khác nhau đến sự hấp thu của Tofisopam.
• Cimetidine và Omeprazole được biết là có tác dụng ức chế chuyển hóa của Tofisopam.
• Thuốc tránh thai đường uống có thể ức chế quá trình chuyển hóa của Tofisopam.

Tương tác với thực phẩm

• Tofisopam làm giảm tác dụng ức chế hệ thần kinh trung ương của rượu.

Chống chỉ định thuốc Tofisopam

Chống chỉ định

Tofisopam không được sử dụng trong các trường hợp sau:

• Người bệnh có tiền sử quá mẫn với Tofisopam, bất kỳ thành phần nào của thuốc hoặc với bất kỳ loại benzodiazepine nào khác.
• Bệnh nhân bị suy hô hấp mất bù.
• Người có tiền sử mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ.
• Bệnh nhân có tiền sử hôn mê.
• Chống chỉ định dùng Tofisopam đồng thời với tacrolimus, sirolimus và ciclosporin.

Liều lượng & cách dùng Tofisopam

Người lớn

• Liều dùng đề xuất là 1-2 viên, dùng 2-3 lần mỗi ngày (tổng liều 50-300 mg mỗi ngày).
• Nếu chỉ sử dụng không thường xuyên, có thể uống 1-2 viên mỗi lần.

Trẻ em

• Tính an toàn và hiệu quả của Tofisopam đối với trẻ em và thanh thiếu niên dưới 18 tuổi hiện chưa được xác định rõ ràng.

Lưu ý

• Các thông tin về liều lượng đã nêu chỉ mang tính chất tham khảo.
• Liều dùng cụ thể sẽ phụ thuộc vào thể trạng của từng người bệnh và mức độ tiến triển của bệnh.
• Để có được liều dùng phù hợp nhất, người bệnh cần tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên viên y tế.

Tác dụng phụ của Tofisopam

Trong quá trình điều trị bằng Tofisopam, người bệnh có thể trải qua một số phản ứng có hại (ADR).

Hiếm gặp

• Các phản ứng bất lợi được ghi nhận với tần suất hiếm gặp gồm: tình trạng lú lẫn, cảm giác bồn chồn, khó chịu, căng thẳng, xuất hiện cơn co giật ở những người bệnh động kinh, đau đầu, mất ngủ, và vàng da do ứ mật.

Không xác định tần suất

• Các tác dụng phụ chưa xác định được tần suất bao gồm: suy hô hấp, nôn mửa, buồn nôn, táo bón, đầy hơi, khô miệng, nổi mẩn da, phát ban tương tự bệnh ban đỏ, ngứa, căng cơ và đau cơ.

Nếu xuất hiện bất kỳ tác dụng phụ nào của thuốc, người bệnh cần ngừng dùng thuốc ngay lập tức và liên hệ với bác sĩ hoặc cơ sở y tế gần nhất để được hỗ trợ và xử lý kịp thời.

Lưu ý khi dùng Tofisopam

• Người bệnh cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và tham khảo các thông tin dưới đây trước khi dùng thuốc.

Lưu ý chung

• Tofisopam nên được dùng cẩn trọng cho người bệnh suy hô hấp mãn tính mất bù hoặc có tiền sử suy hô hấp cấp.
• Cần thận trọng khi chỉ định thuốc này cho người cao tuổi, bệnh nhân tâm thần, hoặc những người có bệnh lý về gan hoặc thận.
• Khi Tofisopam được dùng cùng lúc với các thuốc ức chế hệ thần kinh trung ương (như rượu, thuốc chống trầm cảm, thuốc kháng histamine, thuốc ngủ/an thần, thuốc an thần kinh, thuốc giảm đau opioid, hoặc thuốc gây mê tổng quát), có thể làm tăng cường tác dụng của các chất và sản phẩm thuốc đó.
• Không khuyến cáo sử dụng Tofisopam cho các tình trạng rối loạn tâm thần mãn tính, chứng sợ hãi hoặc rối loạn ám ảnh cưỡng chế.
• Việc điều trị bằng Tofisopam có thể làm tăng nguy cơ tự tử và hành vi gây hấn. Vì vậy, không nên dùng Tofisopam đơn độc để trị trầm cảm hoặc trầm cảm kèm lo âu. Cần đặc biệt lưu ý đến các bệnh nhân có rối loạn nhân cách.
• Khuyến cáo thận trọng đặc biệt khi dùng Tofisopam cho người bệnh xơ vữa động mạch.
• Tofisopam có khả năng gây ra cơn co giật ở những bệnh nhân mắc bệnh động kinh.
• Không khuyến nghị dùng Tofisopam cho bệnh nhân bị tăng nhãn áp góc đóng.
• Dùng chung Tofisopam với opioid có thể dẫn đến tình trạng an thần sâu, suy hô hấp, hôn mê hoặc tử vong. Việc phối hợp này chỉ nên thực hiện với liều lượng opioid thấp nhất và trong thời gian ngắn nhất, chỉ khi không có phương pháp điều trị thay thế nào khác.
• Người bệnh cần được giám sát kỹ lưỡng các dấu hiệu và triệu chứng tiềm ẩn của suy hô hấp.

Lưu ý với phụ nữ có thai

• Tofisopam có khả năng đi qua hàng rào nhau thai, do đó cần tránh sử dụng trong ba tháng đầu của thai kỳ. Cần thận trọng khi dùng Tofisopam trong các giai đoạn thai kỳ tiếp theo.

Lưu ý với phụ nữ cho con bú

• Vì Tofisopam được bài tiết vào sữa mẹ, không nên dùng thuốc này trong giai đoạn cho con bú.

Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc

• Mặc dù Tofisopam không gây buồn ngủ hoặc an thần, nhưng vào giai đoạn đầu điều trị, bệnh nhân không được phép lái xe hoặc thực hiện các công việc có nguy cơ chấn thương. Sau đó, mức độ hạn chế này cần được đánh giá và điều chỉnh dựa trên tình trạng cá nhân của từng bệnh nhân.

Quá liều và cách xử lý

Quá liều Tofisopam và cách xử trí

Quá liều và độc tính

• Khi dùng Tofisopam vượt quá liều khuyến cáo (50-120 mg/kg thể trọng), có thể xuất hiện tình trạng suy nhược hệ thần kinh trung ương.
• Mức liều này tiềm ẩn nguy cơ gây ra các triệu chứng như nôn mửa, trạng thái lú lẫn, hôn mê, ức chế hô hấp và co giật.

Cách xử lý khi quá liều

• Đối với các trường hợp quá liều gây suy nhược thần kinh trung ương, việc rửa dạ dày có thể được xem xét.
• Than hoạt tính và thuốc nhuận tràng có thể được dùng để hạn chế sự hấp thu của Tofisopam, nhưng không nên cố gắng gây nôn vì có thể làm trầm trọng thêm tình trạng ức chế hoặc giảm hấp thu thuốc.
• Khuyến cáo theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn và tiến hành điều trị triệu chứng phù hợp với tình trạng lâm sàng của bệnh nhân.
• Trong trường hợp suy hô hấp nghiêm trọng, có thể cần đến biện pháp thông khí hỗ trợ.
• Không nên sử dụng các chất kích thích hệ thần kinh trung ương.
• Tình trạng hạ huyết áp có thể được xử lý bằng cách truyền dịch tĩnh mạch hoặc bằng cách dùng dopamine hay noradrenaline.
• Tofisopam không có khả năng thẩm thấu qua màng lọc, do đó, các biện pháp lợi niệu cưỡng bức không mang lại hiệu quả.

Quên liều và xử trí

• Nếu một liều Tofisopam bị bỏ lỡ, người bệnh nên uống ngay khi nhớ ra, càng sớm càng tốt.
• Tuy nhiên, nếu thời điểm nhớ ra đã gần với liều tiếp theo, hãy bỏ qua liều đã quên và tiếp tục dùng liều kế tiếp theo đúng lịch trình.
• Tuyệt đối không được uống gấp đôi liều đã được chỉ định để bù cho liều đã quên.

Nguồn tham khảo

Tên thuốc: Tofisopam

3) Uptodate: https://www.uptodate.com/contents/tofisopam-international-drug-information-concise?search=tofisopam&source=panel_search_result&selectedTitle=1~1&usage_type=panel&kp_tab=drug_international&display_rank=1

2) Go.drugbank: https://go.drugbank.com/drugs/DB08811

1) Tờ thông tin sản phẩm SPC: https://www.sukl.eu/modules/medication/detail.php?code=0187864&tab=texts&lang=2

Ngày cập nhật: 24/7/2021