14 
Sulfanilamide là một loại thuốc kháng sinh nhóm sulfonamide, được sử dụng để điều trị tình trạng viêm âm đạo gây ra bởi nấm Candida albicans. Với cơ chế hoạt động ức chế quá trình tổng hợp acid folic, Sulfanilamide giúp kìm hãm sự tăng trưởng của vi khuẩn. Tuy nhiên, cần lưu ý về các tương tác thuốc và chống chỉ định, đặc biệt là đối với người bệnh có tiền sử quá mẫn với sulfanilamide hoặc các thuốc sulfonamide khác.
Tổng quan về Sulfanilamide
Tên thuốc gốc (Hoạt chất)
- Sulfanilamide
Loại thuốc
- Thuốc kháng sinh nhóm sulfonamide.
Dạng thuốc và hàm lượng
- Dạng kem bôi chứa sulfanilamide 15%.
Chỉ định Sulfanilamide
- Thuốc Sulfanilamide được chỉ định để điều trị tình trạng viêm âm đạo gây ra bởi nấm Candida albicans.
Dược lực học
- Sulfanilamide thuộc nhóm kháng sinh sulfonamide.
- Các kháng sinh sulfonamide là những tác nhân tổng hợp có hoạt tính kìm khuẩn, sở hữu phổ kháng khuẩn rộng chống lại phần lớn các vi khuẩn Gram dương và nhiều loại Gram âm.
- Cơ chế hoạt động của Sulfanilamide là ức chế quá trình tổng hợp acid folic và sự phát triển của vi khuẩn bằng cách ngăn chặn chuyển hóa acid para-aminobenzoic (PABA).
- PABA đóng vai trò thiết yếu trong các phản ứng enzyme tổng hợp acid folic, hoạt động như một coenzyme quan trọng trong quá trình tạo ra purin và pyrimidin.
- Thông qua cơ chế này, thuốc có khả năng kìm hãm sự tăng trưởng của vi khuẩn.
Dược động học
- Thuốc Sulfanilamide được hấp thu vào cơ thể thông qua niêm mạc âm đạo.
- Hiện tại, chưa có thông tin chi tiết nào về các đặc tính dược động học khác của thuốc được công bố.
Tương tác thuốc Sulfanilamide
- Sulfanilamide có khả năng làm tăng các tác dụng không mong muốn hoặc độc tính của ajmaline, đặc biệt là nguy cơ ứ mật có thể tăng lên.
- Dexketoprofen có thể làm tăng nguy cơ gặp phải tác dụng phụ hoặc độc tính của nhóm sulfonamide.
- Nên tránh sử dụng Sulfanilamide đồng thời với mecamylamine, vì sự kết hợp này có thể làm gia tăng tác dụng phụ hoặc độc tính của mecamylamine.
- Việc dùng chung sulfonamide với các thuốc kháng nấm dùng đường âm đạo có thể làm giảm hiệu quả điều trị của progesterone.
Chống chỉ định thuốc Sulfanilamide
- Không sử dụng thuốc cho người bệnh có tiền sử quá mẫn với sulfanilamide, với bất kỳ loại sulfonamide nào khác hoặc với bất kỳ thành phần nào có trong thuốc.
- Tính an toàn và hiệu quả của thuốc chưa được thiết lập ở đối tượng bệnh nhân dưới 18 tuổi; do đó, không khuyến cáo sử dụng cho trẻ em dưới 18 tuổi.
Liều lượng & cách dùng Sulfanilamide
Hướng dẫn sử dụng Sulfanilamide
- Thuốc này chỉ được dùng theo đường âm đạo. Người dùng cần rửa tay kỹ lưỡng trước và sau mỗi lần sử dụng.
- Với dụng cụ đặt: Bệnh nhân nên nằm ngửa, sau đó nhẹ nhàng đưa dụng cụ bôi trơn đã chứa đầy kem thuốc vào âm đạo cho đến khi cảm thấy thoải mái. Tiếp theo, từ từ ấn hết pittong của dụng cụ bôi trơn để giải phóng thuốc. Nếu có cảm giác ngứa hoặc nóng rát ở vùng da bên ngoài âm đạo, có thể bôi một lượng nhỏ thuốc lên khu vực đó.
- Việc điều trị cần được duy trì hàng ngày cho đến khi hoàn thành toàn bộ liệu trình, ngay cả khi các triệu chứng đã thuyên giảm sau vài ngày hoặc khi kỳ kinh nguyệt bắt đầu. Ngừng thuốc sớm có thể dẫn đến tái phát bệnh.
- Trong thời gian dùng thuốc, không nên sử dụng băng vệ sinh. Có thể dùng giấy vệ sinh không mùi trong kỳ kinh nguyệt để tránh thuốc dây ra quần áo.
Liều dùng
- Người lớn: Bôi khoảng 6g thuốc vào âm đạo, 1 đến 2 lần mỗi ngày trong 30 ngày.
- Trẻ em: Hiện chưa có báo cáo nào về tính an toàn và hiệu quả điều trị của Sulfanilamide ở bệnh nhân dưới 18 tuổi.
Tác dụng phụ của Sulfanilamide
Ít gặp
- Các phản ứng quá mẫn cục bộ (bao gồm cảm giác khó chịu hoặc nóng rát tại vùng bôi thuốc).
Hiếm gặp
- Các vấn đề nghiêm trọng liên quan đến gan, hệ tạo máu và các phản ứng trên da như hội chứng Stevens-Johnson hoặc hoại tử biểu bì nhiễm độc. Các biểu hiện khác bao gồm phát ban, da bị đỏ, sưng, nổi mụn nước hoặc bong tróc; mắt đỏ hoặc bị kích ứng; vết loét xuất hiện ở cổ họng, mũi hoặc mắt; sốt, cảm giác ớn lạnh hoặc đau họng; ho mới khởi phát hoặc trở nặng; cảm giác kiệt sức hoặc suy nhược; dễ bầm tím hoặc chảy máu bất thường; nước tiểu có màu sẫm; mệt mỏi kèm chán ăn; khó chịu hoặc đau ở vùng bụng; phân có màu nhạt; nôn mửa; vàng da hoặc vàng mắt.
Lưu ý khi dùng Sulfanilamide
Lưu ý chung
- Rối loạn về máu: Sulfanilamide có liên quan đến các rối loạn huyết học nghiêm trọng, thậm chí gây tử vong, bao gồm mất bạch cầu hạt, thiếu máu bất sản và các tình trạng rối loạn máu khác.
- Phản ứng ngoài da: Các phản ứng da nghiêm trọng, như hội chứng Stevens-Johnson và hoại tử biểu bì nhiễm độc, đã được ghi nhận khi sử dụng các thuốc sulfonamid, không phụ thuộc vào đường dùng.
- Hoại tử gan: Đã có báo cáo về các trường hợp tử vong do hoại tử tế bào gan cấp tính và phản ứng quá mẫn liên quan đến việc dùng sulfanilamide.
- Dị ứng với sulfonamid: Do có cấu trúc hóa học tương tự giữa các sulfonamid, sulfonylurea, thuốc ức chế anhydrase carbonic, thiazid và thuốc lợi tiểu quai (ngoại trừ acid ethacrynic), nên chống chỉ định sử dụng sulfanilamide cho bệnh nhân có tiền sử dị ứng với sulfonamid. Nguy cơ phản ứng chéo có thể xảy ra với các thuốc trong cùng nhóm; do đó, cần tránh dùng nếu bệnh nhân từng có phản ứng nghiêm trọng với bất kỳ thuốc nào thuộc nhóm này.
Lưu ý với phụ nữ có thai
- Sulfanilamide có khả năng đi qua hàng rào nhau thai, với nồng độ trong thai nhi đạt từ 50% đến 90% so với nồng độ trong máu của người mẹ.
- Hiện chưa có đầy đủ nghiên cứu xác định tính an toàn của sulfanilamide ở phụ nữ có thai. Việc sử dụng sulfanilamide dạng bôi tại chỗ chỉ nên được xem xét sau tháng thứ 7 của thai kỳ, trong trường hợp không có phương án điều trị thay thế nào khác và khi lợi ích mang lại được đánh giá là vượt trội so với rủi ro tiềm ẩn.
Lưu ý với phụ nữ cho con bú
- Sulfanilamide được bài tiết vào sữa mẹ và có thể gây ra chứng vàng da nhân (Kernicterus) nếu trẻ sơ sinh hấp thụ. Do đó, nhà sản xuất khuyến nghị mẹ nên ngưng cho con bú hoặc ngừng dùng thuốc, sau khi đã cân nhắc kỹ lưỡng về tầm quan trọng của liệu pháp đối với sức khỏe của người mẹ.
Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc
- Hiện chưa có dữ liệu nào được ghi nhận về ảnh hưởng của thuốc đối với khả năng lái xe và vận hành máy móc.
Quá liều và cách xử lý
Xử lý khi quên liều
- Nếu một liều thuốc bị bỏ lỡ, bệnh nhân nên dùng ngay khi nhớ ra.
- Tuy nhiên, nếu thời điểm nhớ ra đã gần với liều tiếp theo, cần bỏ qua liều đã quên và tiếp tục lịch trình dùng thuốc như bình thường.
- Không được sử dụng gấp đôi lượng sulfanilamide đã được kê đơn để bù cho liều đã bỏ lỡ.
Xử lý khi quá liều Sulfanilamide
Độc tính khi quá liều
- Hiện tại, chưa có báo cáo về các trường hợp quá liều với sulfanilamide.
- Mặc dù hiếm khi xảy ra, một số bệnh nhân có thể trải qua các phản ứng phụ nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng, trong quá trình điều trị bằng thuốc này.
Hướng dẫn xử trí quá liều
- Trong trường hợp nghi ngờ có bất kỳ dấu hiệu quá liều sulfanilamide nào, người bệnh cần tìm kiếm sự hỗ trợ y tế khẩn cấp tại cơ sở y tế gần nhất.
Nguồn tham khảo
Up to date: https://www.uptodate.com/contents/sulfanilamide-drug-information?search=sulfanilamide&source=panel_search_result&selectedTitle=1~6&usage_type=panel&kp_tab=drug_general&display_rank=1
Drugbank: https://go.drugbank.com/drugs/DB00259
Drugs.com: https://www.drugs.com/ppa/sulfanilamide.html
Drugs.com: https://www.drugs.com/cdi/sulfanilamide
Bài viết này có hữu ích không?
Có0Không0