Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, thường khiến người bệnh sốt cao, mệt mỏi và suy nhược kéo dài. Trong quá trình chăm sóc tại nhà, nhiều người băn khoăn liệu bị sốt xuất huyết có được gội đầu hay không. Thực tế, người bệnh vẫn có thể gội đầu nếu thực hiện đúng cách, giữ ấm cơ thể và tránh nhiễm lạnh.
Vì sao cần chăm sóc đúng cách khi bị sốt xuất huyết?
Sốt xuất huyết không giống như các đợt cảm sốt thông thường. Bệnh lý này tác động toàn thân, gây tổn thương hệ thống mao mạch, làm tăng tính thấm thành mạch và dẫn đến tình trạng suy giảm số lượng tiểu cầu nghiêm trọng trong máu. Hệ miễn dịch của người bệnh trong thời gian nhiễm virus Dengue phải hoạt động hết công suất, khiến cơ thể trở nên cực kỳ nhạy cảm với các yếu tố thay đổi từ môi trường bên ngoài, đặc biệt là nhiệt độ và gió lạnh.
Nếu người bệnh không được chăm sóc đúng cách – chẳng hạn như áp dụng các biện pháp hạ sốt dân gian phản khoa học (cạo gió, giác hơi), tự ý truyền dịch tại nhà, hoặc có chế độ sinh hoạt, vệ sinh không phù hợp – bệnh có thể lập tức chuyển biến xấu. Việc thay đổi nhiệt độ đột ngột khi tắm gội sai cách có thể làm mạch máu co giãn bất thường, kích hoạt các phản ứng tiêu cực của cơ thể, đẩy người bệnh vào giai đoạn nguy hiểm nhanh hơn. Do đó, hiểu rõ từng nguyên tắc chăm sóc, dù là nhỏ nhất như việc gội đầu, là điều vô cùng cần thiết để bảo vệ sức khỏe người bệnh.
Người bị sốt xuất huyết hoàn toàn có thể gội đầu để giữ vệ sinh nhưng cần tuân thủ các nguyên tắc an toàn. (Nguồn: Sưu tầm)
Sốt xuất huyết có được gội đầu không?
Câu trả lời từ các chuyên gia y tế là: Người bị sốt xuất huyết hoàn toàn có thể gội đầu được, nhưng phải gội đầu đúng cách và đúng thời điểm.
Quan niệm dân gian cho rằng người bị sốt xuất huyết phải tuyệt đối kiêng nước, kiêng tắm, kiêng gội đầu trong suốt thời gian mắc bệnh là chưa hoàn toàn chính xác dưới góc độ y học hiện đại. Việc kiêng cữ tắm gội quá mức, nằm một chỗ trong nhiều ngày liền khi cơ thể liên tục tiết mồ hôi do sốt cao sẽ tạo điều kiện cho các loại vi khuẩn, vi nấm phát triển trên da và da đầu. Điều này không chỉ gây ra cảm giác ngứa ngáy, bứt rứt, khó chịu, làm giảm chất lượng giấc ngủ của người bệnh mà còn có thể dẫn đến nguy cơ nhiễm trùng da thứ phát.
Tuy nhiên, do thành mạch của bệnh nhân sốt xuất huyết đang bị yếu và lượng tiểu cầu giảm, việc gội đầu cần phải được thực hiện hết sức cẩn thận. Người bệnh tuyệt đối không được gội đầu bằng nước lạnh, không gội đầu ở những nơi có gió lùa và không gội đầu khi cơ thể đang ở trạng thái suy nhược, sốt cao hoặc mệt mỏi quá mức. Vận động mạnh hoặc ngồi gội đầu quá lâu có thể dẫn đến tình trạng hạ huyết áp tư thế, hoa mắt, chóng mặt và ngất xỉu.
Cách gội đầu an toàn khi bị sốt xuất huyết
Để đảm bảo việc gội đầu mang lại sự thoải mái mà không gây ảnh hưởng tiêu cực đến tiến triển của bệnh, người chăm sóc và người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình an toàn dưới đây.
Thời điểm gội đầu phù hợp
- Không gội khi sốt cao: Tuyệt đối không gội đầu khi người bệnh đang có thân nhiệt trên 38,5°C hoặc vừa mới uống thuốc hạ sốt chưa đầy 1 tiếng. Thời điểm này cơ thể đang cần giải nhiệt và rất nhạy cảm với nước.
- Chọn lúc cơ thể tỉnh táo: Chỉ tiến hành gội đầu khi người bệnh cảm thấy tỉnh táo nhất trong ngày, cơ thể không có các cơn đau đầu dữ dội, không bị chóng mặt hay buồn nôn.
- Khoảng thời gian trong ngày: Nên gội đầu vào thời điểm ấm áp nhất trong ngày, thường là vào cuối buổi trưa hoặc đầu buổi chiều (khoảng từ 11h sáng đến 2h chiều). Tuyệt đối không gội đầu vào sáng sớm hoặc buổi tối muộn vì nhiệt độ môi trường giảm thấp dễ khiến người bệnh bị nhiễm lạnh.
Cách gội đúng để tránh nhiễm lạnh
- Sử dụng nước ấm: Luôn luôn gội đầu bằng nước ấm có nhiệt độ vừa phải (khoảng 37 – 38°C), tương đương với nhiệt độ cơ thể. Nước ấm giúp làm sạch da đầu nhẹ nhàng và kích thích lưu thông máu mà không gây co mạch đột ngột.
- Gội nhanh chóng: Thao tác gội đầu cần diễn ra thật nhanh gọn, tối giản các bước, chỉ nên kéo dài trong khoảng từ 3 đến 5 phút. Không nên ngâm tóc hoặc gội đầu quá lâu.
- Phòng gội kín gió: Gội đầu trong phòng tắm kín, đóng chặt tất cả các cửa sổ và cửa ra vào để tránh gió lùa. Nếu người bệnh quá mệt, nên cho người bệnh ngồi ghế có tựa để gội, tránh tư thế cúi đầu quá thấp trong thời gian dài vì dễ gây thiếu máu não lâm thời.
- Thao tác nhẹ nhàng: Khi gội, dùng phần thịt của đầu ngón tay massage nhẹ nhàng da đầu. Tuyệt đối không dùng móng tay gãi mạnh, cào xước da đầu vì có thể gây vỡ các mao mạch dưới da, dẫn đến chảy máu khó cầm do tình trạng giảm tiểu cầu.
Lau khô ráo sau khi gội
- Thấm khô ngay lập tức: Ngay sau khi xả sạch dầu gội bằng nước ấm, cần dùng một chiếc khăn bông khô, mềm quấn quanh đầu và thấm hút nước trên tóc ngay lập tức.
- Sử dụng máy sấy tóc: Dùng máy sấy tóc bật ở chế độ sấy ấm (tránh chế độ sấy lạnh hoặc sấy quá nóng) để sấy khô tóc và da đầu hoàn toàn. Không được để tóc ẩm ướt tự khô hoặc ngồi trước quạt gió khi tóc còn ướt vì hơi nước bốc hơi nhanh sẽ lấy đi nhiệt lượng của cơ thể, khiến người bệnh bị cảm lạnh, đau đầu dữ dội hơn.
Cách chăm sóc người bệnh sốt xuất huyết
Bên cạnh việc giữ gìn vệ sinh cá nhân và gội đầu đúng cách, một chế độ chăm sóc y khoa toàn diện tại nhà đóng vai trò cốt lõi giúp người bệnh nhanh chóng vượt qua giai đoạn nguy hiểm.
Cho người bệnh nghỉ ngơi đầy đủ
Người bệnh sốt xuất huyết cần được nghỉ ngơi tuyệt đối tại giường trong không gian phòng ngủ thoáng mát, sạch sẽ và yên tĩnh. Hạn chế tối đa các hoạt động thể chất, đi lại nhiều hay vận động mạnh vì cơ thể đang trong trạng thái suy nhược, thành mạch yếu rất dễ bị chấn thương hoặc gây xuất huyết nội tạng.
Bù nước và điện giải đúng cách
Sốt cao liên tục khiến cơ thể mất nước và khoáng chất trầm trọng. Việc bù nước cần được thực hiện liên tục và đúng cách:
- Dung dịch Oresol: Pha oresol theo đúng tỷ lệ hướng dẫn của nhà sản xuất ghi trên bao bì, uống từng ngụm nhỏ rải rác trong ngày. Không pha quá đặc hoặc quá loãng vì sẽ làm mất tác dụng cân bằng điện giải.
- Các loại nước khác: Bổ sung thêm nước lọc, nước trái cây giàu vitamin C (nước cam, nước chanh, nước bưởi) để hỗ trợ tăng cường sức bền thành mạch, hoặc uống nước dừa, nước cháo loãng.
Theo dõi dấu hiệu nguy hiểm của bệnh sốt xuất huyết
Giai đoạn nguy hiểm của bệnh thường rơi vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 tính từ khi khởi phát sốt. Đây là lúc người bệnh có thể giảm sốt nhưng lại dễ xuất hiện các biến chứng nặng. Người chăm sóc cần theo dõi sát sao để phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.
Uống thuốc hạ sốt và điều trị đúng phác đồ chỉ định
- Thuốc hạ sốt an toàn: Chỉ sử dụng thuốc hạ sốt chứa thành phần Paracetamol đơn chất với liều 10 – 15mg/kg/lần, cách mỗi 4 – 6 giờ nếu sốt từ 38,5°C trở lên.
- Tuyệt đối không dùng Ibuprofen và Aspirin: Hai loại thuốc hạ sốt này chống chỉ định tuyệt đối trong sốt xuất huyết vì chúng có tác dụng phụ ngăn kết tập tiểu cầu, làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa ồ ạt, gây nguy hiểm đến tính mạng.
Duy trì sinh hoạt và vệ sinh cá nhân phù hợp
Người bệnh không nên tắm ngâm mình trong bồn nước, thay vào đó nên lau người bằng nước ấm hoặc tắm nhanh dưới vòi hoa sen nước ấm trong phòng kín gió. Thay quần áo rộng rãi, thấm hút mồ hôi tốt hàng ngày để giữ cho da luôn khô thoáng.
Chăm sóc người bệnh sốt xuất huyết tại nhà cần chú trọng bù nước điện giải và theo dõi sát sao thân nhiệt. (Nguồn: Sưu tầm)
Khi nào người bệnh cần đi khám ngay?
Sốt xuất huyết có thể diễn tiến đảo chiều rất nhanh chóng. Người chăm sóc cần đưa người bệnh đến ngay các cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm sau:
- Người bệnh trở nên lờ đờ, ngủ gà, mệt lả, hoặc ở trạng thái bứt rứt, vật vã, kích thích quấy khóc (ở trẻ nhỏ).
- Đau bụng dữ dội, liên tục, đặc biệt là đau tức ở vùng hạ sườn phải (vùng gan).
- Nôn ói nhiều và liên tục (nôn trên 3 lần trong vòng 1 giờ hoặc trên 4 lần trong vòng 6 giờ).
- Xuất hiện tình trạng chảy máu rõ rệt: Chảy máu mũi (chảy máu cam) không tự cầm, chảy máu chân răng, đi tiểu ra máu, đi ngoài phân đen hoặc có máu tươi, phụ nữ bị xuất huyết âm đạo bất thường ngoài chu kỳ kinh nguyệt.
- Chân tay lạnh ngắt, ẩm ướt, da tái nhợt hoặc có vân tím ngoại vi, mạch đập nhanh nhưng nhỏ, khó bắt.
- Không đi tiểu hoặc tiểu rất ít trong vòng 6 giờ liên tục (dấu hiệu của suy thận hoặc thiếu thể tích tuần hoàn trầm trọng).
Một số lưu ý khi chăm sóc người bệnh sốt xuất huyết
Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người bệnh trong suốt quá trình điều trị tại nhà, người chăm sóc cần lưu ý tránh những sai lầm phổ biến sau:
- Không tự ý truyền dịch tại nhà: Việc tự ý thuê người về truyền nước biển, truyền dịch đạm hay đường tại nhà khi chưa có chỉ định và xét nghiệm máu của bác sĩ là cực kỳ nguy hiểm. Trong giai đoạn bệnh diễn tiến, truyền dịch không đúng liều lượng và tốc độ có thể gây quá tải tuần hoàn, dẫn đến biến chứng phù phổi cấp hoặc suy tim cấp đe dọa mạng sống.
- Không cạo gió, giác hơi: Tuyệt đối không dùng các vật cứng để cạo gió hoặc dùng ống giác hơi trên da người bệnh. Lực tác động cơ học này sẽ làm vỡ hàng loạt mao mạch dưới da, gây ra những mảng bầm máu lớn nghiêm trọng, đồng thời làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.
- Kiêng thực phẩm có màu sẫm: Không cho người bệnh ăn hoặc uống các thực phẩm có màu đỏ, đen hoặc nâu (như tiết canh, súp huyết, coca, nước củ dền…) vì nếu người bệnh có nôn mửa hoặc đi ngoài, màu sắc thực phẩm sẽ gây nhầm lẫn với máu, cản trở việc chẩn đoán biến chứng xuất huyết tiêu hóa của bác sĩ.
Gội đầu có tác dụng gì với người bệnh sốt xuất huyết
Khi được thực hiện đúng cách và an toàn, việc gội đầu mang lại nhiều lợi ích thiết thực cả về thể chất lẫn tinh thần cho người bệnh sốt xuất huyết:
- Giải tỏa căng thẳng, thư giãn tinh thần: Cảm giác da đầu sạch sẽ, thơm tho sau khi gội giúp người bệnh xua tan đi sự mệt mỏi, uể oải do nằm lâu một chỗ. Tinh thần thoải mái là liều thuốc tự nhiên giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn.
- Cải thiện chất lượng giấc ngủ: Gội đầu bằng nước ấm kết hợp massage nhẹ nhàng giúp kích thích các huyệt đạo và lưu thông các mạch máu vùng đầu, từ đó xoa dịu các cơn đau đầu âm ỉ, giúp người bệnh dễ đi vào giấc ngủ và ngủ sâu giấc hơn để tái tạo năng lượng.
- Giữ vệ sinh, ngăn ngừa bệnh lý da đầu: Loại bỏ triệt để lượng mồ hôi, bã nhờn tích tụ trên da đầu, giúp lỗ chân lông thông thoáng, ngăn ngừa các tình trạng viêm da tuyến bã, ngứa ngáy hay nhiễm nấm da đầu.
Loại dầu gội nào phù hợp với người bệnh sốt xuất huyết
Trong thời gian cơ thể đang nhạy cảm và hệ miễn dịch bị suy yếu do nhiễm virus, việc lựa chọn loại dầu gội đầu phù hợp cũng cần được lưu ý:
- Ưu tiên dầu gội thảo dược thiên nhiên: Nên chọn các loại dầu gội có nguồn gốc từ thảo mộc tự nhiên lành tính như bồ kết, hương nhu, vỏ bưởi, sả chanh hoặc mần trầu. Những loại dầu gội này vừa có mùi thơm dịu nhẹ giúp thư giãn, vừa làm sạch da đầu một cách ôn hòa mà không gây kích ứng.
- Sử dụng dầu gội dịu nhẹ cho trẻ em: Có thể sử dụng các dòng dầu gội dành riêng cho trẻ em (Baby Shampoo) vì chúng có độ pH trung tính, chứa rất ít hóa chất tẩy rửa mạnh, không gây cay mắt và an toàn tuyệt đối cho làn da nhạy cảm của người bệnh lúc này.
- Tránh dầu gội có tính chất bạc hà quá mạnh: Hạn chế dùng các loại dầu gội có chứa hàm lượng menthol (bạc hà) cao tạo cảm giác mát lạnh buốt, vì cảm giác lạnh đột ngột này có thể gây kích ứng các đầu dây thần kinh trên da đầu, khiến người bệnh dễ có cảm giác bị rùng mình hoặc nhiễm lạnh.
Nên ưu tiên lựa chọn các loại dầu gội thảo dược tự nhiên dịu nhẹ cho người bệnh sốt xuất huyết. (Nguồn: Sưu tầm)
Tóm lại, người bệnh sốt xuất huyết hoàn toàn không cần phải kiêng gội đầu một cách cực đoan. Việc hiểu đúng và thực hiện đúng quy trình gội đầu an toàn bằng nước ấm, sấy khô nhanh chóng trong phòng kín gió không chỉ giúp người bệnh giữ gìn vệ sinh sạch sẽ mà còn hỗ trợ tinh thần thư thái, góp phần đẩy nhanh quá trình hồi phục sức khỏe.
Nguồn tham khảo
Trạm Y Tế TP.HCM:
https://tytphuonghiepphu.medinet.gov.vn/phong-chong-dich-sot-xuat-huyet/sot-xuat-huyet-co-duoc-tam-khong-c17135-106126.aspx
Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tổng quan. Vui lòng tham khảo ý kiến của Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để nhận được hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.