Sốt xuất huyết có thể gây đau họng (dù không phải triệu chứng điển hình) do sốt cao kéo dài làm khô niêm mạc hoặc tổn thương mạch máu hầu họng. Bệnh tiến triển nhanh qua 3 giai đoạn: khởi phát, nguy hiểm và phục hồi. Khi xuất hiện dấu hiệu này, người bệnh cần được theo dõi sát sao, điều trị triệu chứng theo chỉ dẫn của bác sĩ và tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hạ sốt nhóm aspirin hoặc ibuprofen để đảm bảo an toàn.
Sốt xuất huyết có đau họng không?
Về mặt y khoa, người mắc sốt xuất huyết hoàn toàn có thể bị đau họng, mặc dù đây không phải là một triệu chứng điển hình hay mang tính chất quyết định để chẩn đoán căn bệnh này.
Tình trạng đau họng khi bị sốt xuất huyết thường xuất hiện ở mức độ nhẹ đến trung bình, biểu hiện dưới dạng cảm giác khô rát, nuốt vướng hoặc đau nhẹ khi nói chuyện. Hiện tượng này thường liên quan đến tình trạng cơ thể bị mất nước nghiêm trọng do sốt cao kéo dài làm niêm mạc họng bị khô màng, hoặc phản ứng viêm sung huyết nhẹ của hệ thống mạch máu vùng hầu họng dưới sự tấn công của virus. Do đó, khi thấy xuất hiện triệu chứng đau họng đi kèm với các cơn sốt cao, các bạn không nên chủ quan mà cần theo dõi sát sao để có hướng xử lý đúng đắn.
Sốt xuất huyết có thể gây đau họng do mất nước. (Nguồn: Sưu tầm)
Triệu chứng khi bị sốt xuất huyết
Diễn tiến lâm sàng của bệnh sốt xuất huyết thường trải qua 3 giai đoạn rõ rệt với các tổ hợp triệu chứng thay đổi nhanh chóng:
1. Giai đoạn khởi phát
Giai đoạn này thường diễn ra trong 3 ngày đầu tiên của bệnh:
- Người bệnh đột ngột bị sốt cao liên tục (từ 39°C đến 40°C), cơ thể đáp ứng rất kém hoặc chỉ hạ nhiệt rất ngắn với các loại thuốc hạ sốt thông thường.
- Đi kèm với cơn sốt là các triệu chứng toàn thân rầm rộ: nhức đầu dữ dội (đặc biệt là vùng trán), đau hốc mắt, da mặt đỏ ửng, mệt mỏi rã rời và đau mỏi các cơ khớp toàn thân.
- Triệu chứng đau họng, khô họng hoặc đau rát nhẹ khi nuốt thường xuất hiện trong chính giai đoạn này do niêm mạc hầu họng bị kích ứng và mất nước.
2. Giai đoạn toàn phát
Đây là giai đoạn nguy hiểm nhất của bệnh, thường rơi vào từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 kể từ khi khởi phát sốt:
- Người bệnh có thể bắt đầu giảm sốt hoặc đã hết sốt, nhưng đây lại là lúc hiện tượng tăng tính thấm thành mạch xảy ra mạnh mẽ, dẫn đến biến chứng rò rỉ huyết tương và cô đặc máu.
- Dấu hiệu xuất huyết xuất hiện rõ rệt: Các nốt xuất huyết đỏ li ti dạng chấm hoặc mảng bám xuất hiện dưới da (không biến mất khi căng da vùng xung quanh). Xuất hiện chảy máu cam, chảy máu chân răng. Ở thể nặng, người bệnh có thể bị xuất huyết tiêu hóa (nôn ra máu, đi ngoài phân đen) hoặc tụt huyết áp gây sốc nguy kịch.
- Người bệnh có cảm giác đau bụng, buồn nôn, đau tức vùng hạ sườn phải (vùng gan) và mệt lả đi.
3. Giai đoạn phục hồi
Giai đoạn này xảy ra sau ngày thứ 7 của bệnh và kéo dài từ 2 đến 3 ngày:
- Người bệnh hoàn toàn hết sốt, thể trạng bắt đầu có những chuyển biến tích cực rõ rệt.
- Huyết áp ổn định trở lại, mạch đập bình thường, lượng nước tiểu tăng lên rõ rệt và người bệnh bắt đầu có cảm giác thèm ăn, ăn ngon miệng trở lại.
- Các nốt xuất huyết dưới da mờ dần và xuất hiện cảm giác ngứa da nhẹ do quá trình tái tạo biểu bì. Triệu chứng đau rát họng cũng biến mất hoàn toàn.
Sốt xuất huyết gồm 3 giai đoạn: khởi phát, toàn phát, phục hồi. (Nguồn: Sưu tầm)
Cách điều trị đau họng khi bị sốt xuất huyết
Để làm dịu cơn đau họng một cách an toàn mà không gây ảnh hưởng tiêu cực đến tiến trình điều trị bệnh sốt xuất huyết tổng thể, các bạn cần áp dụng các nguyên tắc y khoa sau:
1. Uống thuốc theo kê đơn
Người bệnh tuyệt đối không được tự ý ra nhà thuốc mua các loại thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau kháng viêm mạnh (như Corticoid, Ibuprofen, Aspirin) để điều trị đau họng. Việc dùng sai thuốc, đặc biệt là nhóm NSAID, sẽ gây ức chế kết tập tiểu cầu, làm trầm trọng thêm tình trạng xuất huyết nội tạng, nguy hiểm đến tính mạng. Mọi loại thuốc giảm đau họng hoặc thuốc hạ sốt (chỉ dùng Paracetamol đơn chất đúng liều lượng) bắt buộc phải do bác sĩ chuyên khoa thăm khám và kê đơn dựa trên tình trạng cụ thể.
2. Uống thật nhiều nước ấm
Uống nước ấm là biện pháp đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả để làm dịu niêm mạc họng bị kích ứng. Nước ấm giúp giữ ẩm cho vòm họng, làm loãng các dịch tiết chất nhầy và giảm bớt cảm giác khô rát, nuốt vướng. Người bệnh nên uống từng ngụm nhỏ, đều đặn trong ngày.
3. Súc miệng bằng nước muối
Hãy khuyến khích người bệnh súc miệng và súc họng sâu từ 3 đến 4 lần mỗi ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý ($0,9%$) ấm. Nước muối có tác dụng sát khuẩn tại chỗ nhẹ nhàng, làm giảm sưng nề niêm mạc hầu họng, dọn dẹp các tế bào chết và chất nhầy tích tụ, từ đó giúp giảm thiểu cơn đau họng một cách tự nhiên và an toàn.
4. Giảm ăn đồ cay nóng, thức ăn nhiều dầu mỡ
Trong chế độ ăn hằng ngày, cần loại bỏ các loại gia vị kích ứng mạnh như ớt, tiêu, mù tạt và các món ăn chiên rán chứa nhiều dầu mỡ động vật. Những nhóm thực phẩm này khi đi qua vòm họng sẽ gây cọ xát, kích ứng các mạch máu đang tổn thương, làm tăng cảm giác đau rát và gây áp lực lên hệ tiêu hóa vốn đang suy giảm men sinh học do virus.
5. Không sử dụng chất kích thích
Người bệnh cần tuyệt đối kiêng trà đặc, cà phê, rượu bia và thuốc lá. Chất caffeine và cồn sẽ làm tăng mức độ mất nước của tế bào, khiến niêm mạc họng bị khô rát nặng nề hơn. Khói thuốc lá chứa các độc chất trực tiếp phá hủy lớp màng nhầy bảo vệ hầu họng, khiến cơn đau họng trở nên dai dẳng và tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn đường hô hấp.
6. Không được tự ý truyền dịch khi không có chỉ định bác sĩ
Nhiều người lầm tưởng truyền dịch tại nhà sẽ giúp cơ thể khỏe hơn và giảm đau họng nhanh. Tuy nhiên, tự ý truyền nước biển tại nhà khi bị sốt xuất huyết là hành vi cực kỳ nguy hiểm. Trong giai đoạn thành mạch tăng tính thấm, việc đưa một lượng dịch truyền vào cơ thể không kiểm soát có thể gây thoát dịch vào khoang màng phổi, màng tim, dẫn đến biến chứng phù phổi cấp, suy tim cấp, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người bệnh. Việc truyền dịch bắt buộc phải thực hiện tại bệnh viện dưới sự chỉ định và giám sát chặt chẽ của nhân viên y tế.
Một vài giải pháp khắc phục giúp mau khỏi bệnh sốt xuất huyết
Bên cạnh các nguyên tắc điều trị triệu chứng, các bạn có thể áp dụng các giải pháp hỗ trợ chăm sóc tổng thể dưới đây tại nhà để giúp người bệnh nhanh chóng phục hồi thể trạng:
- Dành thời gian nghỉ ngơi tuyệt đối: Người bệnh cần nằm nghỉ ngơi hoàn toàn tại giường trong phòng thông thoáng, sạch sấy, hạn chế vận động mạnh hoặc đi lại nhiều để giảm tiêu hao năng lượng và tránh các va đập cơ học có thể gây bầm tím, xuất huyết dưới cơ.
- Uống trà thảo mộc ấm: Các bạn có thể cho người bệnh nhấp từng ngụm trà hoa cúc ấm hoặc nước hẹ hấp đường phèn. Các loại thức uống thảo mộc lành tính này có tác dụng làm dịu, chống viêm nhẹ tại chỗ vùng hầu họng, mang lại cảm giác dễ chịu và giúp người bệnh thư giãn thần kinh, ngủ ngon giấc hơn.
Uống trà thảo mộc ấm giúp làm dịu họng hỗ trợ mau khỏi bệnh (Nguồn: Sưu tầm)
- Tắm gội bằng nước ấm nhanh chóng: Người bệnh không được tắm bằng nước lạnh vì dễ gây co giãn mạch đột ngột, nguy hiểm cho huyết động. Thay vào đó, hãy dùng nước ấm (bằng nhiệt độ cơ thể) để lau người nhanh hoặc tắm nhanh dưới vòi hoa sen trong phòng kín gió, sau đó lau thật khô người và thay quần áo mềm mại, thông thoáng.
- Sử dụng đồ ăn mềm, dễ nuốt: Thực đơn của người bệnh nên ưu tiên các món ăn dạng lỏng, mềm, dễ tiêu hóa và giàu dưỡng chất như súp gà, súp bí đỏ, cháo thịt băm loãng hoặc canh hầm xương nhừ. Những món ăn này vừa dễ nuốt, không gây đau họng khi co bóp vừa giúp hệ tiêu hóa dễ dàng hấp thu năng lượng.
- Uống nhiều nước ấm và điện giải 1-2 lít/ngày: Bù nước liên tục là nguyên tắc sống còn. Bên cạnh nước lọc ấm và các loại nước ép trái cây tươi giàu vitamin C (như nước cam, nước bưởi để hỗ trợ bền thành mạch), người bệnh cần uống dung dịch Oresol (ORS) được pha đúng tỷ lệ thể tích hướng dẫn trên bao bì của nhà sản xuất để bù đắp lượng điện giải thất thoát, ngăn ngừa cô đặc máu.
Sốt xuất huyết có thể gây đau họng do tình trạng mất nước và kích ứng niêm mạc hầu họng. Để xử lý an toàn, người bệnh nên ưu tiên bù nước ấm, súc họng bằng nước muối và ăn thức ăn lỏng, mềm. Tuyệt đối không tự ý truyền dịch tại nhà hoặc sử dụng các loại thuốc giảm đau thuộc nhóm NSAID như aspirin hay ibuprofen. Đồng thời, cần theo dõi sát sao diễn tiến cơ thể để kịp thời đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.
Nguồn tham khảo
Bộ Y Tế TP.HCM:
https://trungtamytequan12.medinet.gov.vn/chuyen-muc/sot-sieu-vi-khac-sot-xuat-huyet-dengue-the-nao-cmobile14390-240733.aspx
Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tổng quan. Vui lòng tham khảo ý kiến của Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để nhận được hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.