Sốt xuất huyết là bệnh lý nhiễm trùng cấp tính nguy hiểm với các biểu hiện điển hình như sốt cao, xuất huyết dưới da hay đau mỏi cơ khớp. Tuy nhiên, nhiều người bệnh lại gặp phải tình trạng ho dai dẳng trong quá trình tiến triển của bệnh. Vậy sốt xuất huyết có ho không, nguyên nhân do đâu và cách xử lý thế nào để đảm bảo an toàn? Hãy cùng Pharmacity giải đáp chi tiết các thắc mắc y khoa này qua bài viết dưới đây.
Sốt xuất huyết có ho không?
Về mặt y khoa, người mắc sốt xuất huyết hoàn toàn có thể bị ho, mặc dù đây không phải là một triệu chứng kinh điển hay xuất hiện phổ biến ở tất cả các ca bệnh. Trong giai đoạn đầu, các biểu hiện rầm rộ như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội thường che lấp đi tình trạng ho.
Cơn ho có thể xuất hiện từ thể nhẹ như ho khan, ho thoáng qua cho đến các thể nặng hơn như ho có đờm, ho rũ rượi, ho kèm theo cảm giác tức ngực và khó thở. Sự xuất hiện của triệu chứng ho đòi hỏi người bệnh và người chăm sóc phải hết sức cảnh giác, bởi nó có thể là tín hiệu cảnh báo những biến chứng nội khoa phức tạp ở hệ hô hấp.
Sốt xuất huyết có thể gây ho, cảnh báo biến chứng nguy hiểm (Nguồn: Sưu tầm)
Triệu chứng sốt xuất huyết gây ho
Tùy thuộc vào từng giai đoạn bệnh và thể trạng của mỗi người, tình trạng ho do sốt xuất huyết có thể đi kèm với các biểu hiện lâm sàng khác nhau:
- Giai đoạn đầu (Ngày 1 – Ngày 3): Ho thường xuất hiện dưới dạng ho khan, ngứa rát cổ họng nhẹ, đi kèm với các triệu chứng toàn thân như sốt cao liên tục (39°C – 40°C), đỏ mặt, đau hốc mắt và đau mỏi các cơ khớp.
- Giai đoạn nguy hiểm (Ngày 3 – Ngày 7): Cơn ho có thể tăng lên về tần suất, chuyển từ ho khan sang ho có đờm đặc. Ở những trường hợp nặng, người bệnh có thể ho kèm theo tình trạng hụt hơi, thở nhanh, tức ngực, hoặc khạc ra đờm có lẫn một ít máu tươi (do xuất huyết niêm mạc đường hô hấp).
- Giai đoạn phục hồi (Sau ngày thứ 7): Cơn ho giảm dần, người bệnh hết sốt, da dẻ hồng hào và có cảm giác thèm ăn trở lại.
Nguyên nhân sốt xuất huyết gây ho
Tình trạng ho trong bệnh cảnh sốt xuất huyết không đơn thuần là một phản ứng hô hấp thông thường mà có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân sinh lý bệnh khác nhau:
Ngứa cổ, hầu họng bị kích thích
Đây là nguyên nhân phổ biến và lành tính nhất. Khi virus xâm nhập, hệ thống miễn dịch tại chỗ ở vùng hầu họng sẽ phản ứng, gây ra tình trạng sung huyết, sưng nề nhẹ niêm mạc họng. Sự kích ứng này kết hợp với tình trạng cơ thể bị mất nước do sốt cao sẽ làm vùng cổ họng bị khô rát, sinh ra phản xạ ho khan để tự bảo vệ.
Bệnh phù phổi cấp
Đây là một biến biến chứng cực kỳ nguy hiểm, thường liên quan đến hiện tượng tăng tính thấm thành mạch hoặc do hậu quả của việc lạm dụng, tự ý truyền dịch quá nhiều tại nhà. Lượng chất lỏng thoát ra khỏi lòng mạch sẽ tràn vào các phế nang ở phổi, gây ứ huyết và phù phổi cấp. Người bệnh sẽ bị ho dữ dội, ho ra dịch bọt hồng, thở rít, khó thở thanh quản và có thể tử vong nếu không được hồi sức cấp cứu ngay lập tức.
Có thể do viêm phổi
Sốt xuất huyết làm hệ miễn dịch toàn thân suy giảm trầm trọng. Điều này tạo cơ hội thuận lợi cho các loại vi khuẩn hoặc virus khác ở đường hô hấp tấn công bám dính vào nhu mô phổi, gây ra tình trạng viêm phổi bội nhiễm. Biểu hiện đặc trưng là người bệnh ho sâu, ho có đờm vàng hoặc xanh, kèm theo đau tức ngực khi thở.
Bị tràn dịch màng phổi
Trong giai đoạn nguy hiểm, huyết tương bị rò rỉ ra ngoài lòng mạch có thể thoát vị và tích tụ bên trong khoang màng phổi (khoảng trống giữa phổi và thành ngực). Khi lượng dịch tràn vào quá nhiều sẽ ép chặt vào nhu mô phổi, kích thích các tiểu phế quản gây ra những cơn ho dai dẳng, ho tăng lên khi người bệnh thay đổi tư thế nằm, đi kèm biểu hiện thở nhanh, nông và khó thở.
Bị sốt xuất huyết ho nhiều có nguy hiểm không?
Mức độ nguy hiểm của tình trạng ho nhiều khi bị sốt xuất huyết phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân gây ra nó. Nếu người bệnh chỉ ho khan do kích ứng hầu họng thông thường thì bệnh không quá đáng ngại và sẽ tự thuyên giảm khi cơn sốt đi qua.
Tuy nhiên, nếu người bệnh ho nhiều, ho rũ rượi kèm theo các dấu hiệu như khó thở, tức ngực, thở khò khè, da môi tím tái hoặc ho khạc ra máu/đờm lẫn máu thì đây là tình trạng cực kỳ nguy hiểm. Đây là những hồi chuông cảnh báo cơ thể đang đối mặt với các biến chứng nặng nề như tràn dịch màng phổi diện rộng, phù phổi cấp hoặc xuất huyết đường hô hấp dưới. Khi số lượng tiểu cầu trong máu đang sụt giảm sâu, những cơn ho mạnh có thể làm rách các vi mạch màng phổi, gây xuất huyết phổi ồ ạt, đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được nhập viện can thiệp y tế kịp thời.
Cách chữa trị ho do sốt xuất huyết
Việc xử lý và điều trị triệu chứng ho ở bệnh nhân sốt xuất huyết cần được tiến hành một cách cẩn trọng, dựa trên nguyên tắc an toàn sinh học:
Sử dụng thuốc theo chỉ định bác sĩ
Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua các loại thuốc ho, thuốc kháng sinh hoặc các loại thuốc kháng viêm phổ biến ngoài thị trường. Việc dùng sai thuốc có thể làm ảnh hưởng đến chức năng đông máu hoặc tăng độc tính cho gan. Mọi loại thuốc giảm ho, long đờm hoặc kháng sinh (nếu có biểu hiện bội nhiễm vi khuẩn) bắt buộc phải do bác sĩ chuyên khoa thăm khám và kê đơn dựa trên tình trạng lâm sàng cụ thể.
Chữa trị những triệu chứng xuất hiện
Bên cạnh việc dùng thuốc, các bạn có thể áp dụng một số biện pháp hỗ trợ cơ học lành tính tại nhà để làm dịu niêm mạc họng:
- Súc miệng, súc họng đều đặn 2 – 3 lần mỗi ngày bằng nước muối sinh lý ấm để sát khuẩn, làm sạch đờm nhớt và giảm kích ứng hầu họng.
- Giữ ấm vùng cổ và ngực, đặc biệt là khi người bệnh nằm điều hòa hoặc vào ban đêm.
- Sử dụng các liệu pháp dân gian an toàn như ngậm quất hấp mật ong, nước hẹ hấp đường phèn để làm dịu các cơn ngứa rọng (lưu ý không dùng mật ong cho trẻ em dưới 1 tuổi).
Súc họng muối, giữ ấm và ngậm quất giúp dịu họng làm dịu triệu chứng (Nguồn: Sưu tầm)
Nghỉ ngơi và bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng
- Người bệnh cần nằm nghỉ ngơi hoàn toàn tại không gian phòng thông thoáng, sạch sấy, hạn chế vận động để giảm áp lực lên hệ hô hấp và hệ tuần hoàn.
- Thực hiện bù nước và chất điện giải tích cực bằng cách uống dung dịch Oresol (ORS) được pha đúng tỷ lệ thể tích hướng dẫn của nhà sản xuất, nước lọc ấm hoặc các loại nước ép trái cây giàu vitamin C (như nước cam, nước bưởi) để làm loãng đờm dịch, hỗ trợ thành mạch máu và nâng cao sức đề kháng.
- Ăn các món ăn mềm, lỏng, ấm và dễ tiêu hóa như cháo, súp để tránh gây kích ứng vòm họng khi nuốt, đồng thời giúp cơ thể dễ dàng hấp thu năng lượng.
Những điều cần lưu ý khi chữa trị bệnh sốt xuất huyết gây ho
Trong quá trình chăm sóc bệnh nhân sốt xuất huyết có triệu chứng ho, các bạn cần tuyệt đối lưu ý các nguyên tắc kiêng cữ nghiêm ngặt sau:
- Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc chứa Aspirin hoặc Ibuprofen: Khi người bệnh bị sốt kèm đau họng, ho, tuyệt đối không dùng các hoạt chất hạ sốt, giảm đau này vì chúng gây ức chế kết tập tiểu cầu, làm tăng nguy cơ xuất huyết nội tạng nghiêm trọng. Chỉ sử dụng Paracetamol khi sốt cao và tuân thủ đúng liều lượng, khoảng cách giữa các lần uống.
- Tuyệt đối không tự ý truyền dịch tại nhà: Như đã phân tích, truyền dịch sai quy trình hoặc quá liều lượng khi thành mạch đang tăng tính thấm là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến biến chứng phù phổi cấp và tràn dịch màng phổi, khiến tình trạng ho, khó thở trở nên nguy kịch. Việc truyền dịch phải được thực hiện tại bệnh viện dưới sự giám sát của nhân viên y tế.
- Tránh các thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ hoặc đồ lạnh: Không cho người bệnh uống nước đá, ăn kem hoặc ăn đồ cay nóng vì chúng kích ứng mạch máu hầu họng co thắt, gây ho nhiều hơn và làm tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa.
Phân biệt bệnh sốt xuất huyết với các bệnh lý sốt thông thường
Do có nhiều điểm tương đồng ở giai đoạn khởi phát, các bạn cần lưu ý các tiêu chí lâm sàng sau để tránh nhầm lẫn sốt xuất huyết với sốt siêu vi hay sốt cảm cúm thông thường:
| Tiêu chí | Sốt xuất huyết | Sốt siêu vi / Sốt thông thường |
|---|---|---|
| Đường lây truyền | Qua trung gian muỗi vằn đốt, không lây trực tiếp từ người sang người. | Lây rất nhanh qua đường hô hấp (giọt bắn) hoặc tiếp xúc trực tiếp. |
| Tính chất sốt | Sốt cao đột ngột, kéo dài liên tục từ 2 – 7 ngày, rất khó hạ sốt bằng các thuốc thông thường. | Sốt thành từng cơn, có xu hướng giảm nhanh sau 3 – 5 ngày và đáp ứng tốt với thuốc hạ sốt. |
| Triệu chứng hô hấp | Ho, sổ mũi, nghẹt mũi không phải là triệu chứng điển hình (nếu có thường xuất hiện muộn hoặc do biến chứng). | Ho, hắt hơi, sổ mũi, chảy nước mũi trong và đau rát họng là các triệu chứng chiếm ưu thế ngay từ đầu. |
| Dấu hiệu xuất huyết | Xuất hiện các nốt xuất huyết đỏ li ti dưới da (không biến mất khi căng da), chảy máu cam, chảy máu chân răng. | Có thể phát ban đỏ mịn ngoài da nhưng ban sẽ biến mất hoàn toàn khi thực hiện căng da xung quanh. |
Những câu hỏi thường gặp về bệnh sốt xuất huyết
Sốt xuất huyết có ho, sổ mũi không?
Sốt xuất huyết có thể đi kèm triệu chứng ho và sổ mũi, tuy nhiên tần suất xuất hiện thường thấp và không đặc trưng như các bệnh lý đường hô hấp. Nếu các dấu hiệu này xuất hiện ngay từ ngày đầu tiên với mức độ rầm rộ (hắt hơi, chảy nước mũi liên tục), khả năng cao người bệnh đang mắc sốt siêu vi hoặc cảm cúm. Nếu xuất hiện muộn vào ngày thứ 3 – 5, đó có thể là dấu hiệu của tình trạng kích ứng niêm mạc hoặc các biến chứng ứ dịch.
Sốt siêu vi có ho không?
Có. Ho, hắt hơi, sổ mũi và đau rát họng là tổ hợp triệu chứng kinh điển và chiếm chủ đạo của bệnh lý sốt siêu vi. Cơn ho ở sốt siêu vi thường đi kèm với tình trạng tăng tiết dịch mũi họng rõ rệt nhưng diễn tiến lành tính và thuyên giảm nhanh khi virus bị đào thải.
Sốt xuất huyết có nghẹt mũi không?
Người bệnh sốt xuất huyết có thể bị nghẹt mũi do hiện tượng sung huyết nhẹ mạch máu niêm mạc mũi trong bối cảnh nhiễm trùng toàn thân, hoặc do người bệnh có tiền sử viêm xoang, viêm mũi dị ứng gặp điều kiện thuận lợi bùng phát. Khi bị nghẹt mũi, người bệnh cần nhỏ mũi bằng nước muối sinh lý ấm, tuyệt đối không dùng tay ngoáy mũi mạnh vì dễ làm vỡ các vi mạch, gây chảy máu cam nghiêm trọng do tiểu cầu giảm.
Ho sốt xuất huyết cảnh báo biến chứng nguy hiểm không được chủ quan (Nguồn: Sưu tầm)
Dù không điển hình, ho ở bệnh nhân sốt xuất huyết là dấu hiệu lâm sàng quan trọng không được chủ quan. Triệu chứng này có thể cảnh báo các biến chứng nguy hiểm như phù phổi cấp, viêm phổi bội nhiễm hoặc tràn dịch màng phổi. Người chăm sóc cần theo dõi sát sao, bù nước đúng cách và tuyệt đối không tự ý truyền dịch. Nếu người bệnh ho nhiều kèm khó thở, phải đưa đến cơ sở y tế cấp cứu kịp thời.
Nguồn tham khảo:
Bộ Y Tế TP.HCM:
https://tytphuonglinhchieu.medinet.gov.vn/chuyen-muc/ho-do-sot-xuat-huyet-cho-chu-quan-cmobile8143-103386.aspx
Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tổng quan. Vui lòng tham khảo ý kiến của Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để nhận được hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.