Sốt xuất huyết ảnh hưởng đáng kể đến hệ thống nội tiết và đông máu, khiến nhiều phụ nữ gặp phải tình trạng rối loạn kinh nguyệt khi mắc bệnh. Sự sụt giảm tiểu cầu và thay đổi trong cơ chế đông máu do virus Dengue có thể làm kỳ kinh đến sớm, muộn hoặc gây rong kinh, băng kinh nguy hiểm. Hiểu rõ sự tương quan này giúp người bệnh sớm nhận diện các dấu hiệu bất thường để can thiệp kịp thời, tránh các biến chứng mất máu nghiêm trọng.
Sốt xuất huyết là gì?
Sốt xuất huyết là bệnh nhiễm trùng cấp tính do virus Dengue gây ra. Virus này có 4 tuýp huyết thanh khác nhau bao gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Điều này đồng nghĩa với việc một người có thể mắc sốt xuất huyết tối đa 4 lần trong đời, và những lần nhiễm trùng sau thường có xu hướng nặng hơn lần trước do cơ chế tăng cường phụ thuộc kháng thể.
Sốt xuất huyết gây ra nhiều tác động tiêu cực đến chu kỳ kinh nguyệt của phái nữ (Nguồn: Sưu tầm)
Bệnh tiến triển qua 3 giai đoạn chính: giai đoạn sốt (3 ngày đầu), giai đoạn nguy hiểm (ngày thứ 3 đến ngày thứ 7) và giai đoạn hồi phục. Sự nguy hiểm của sốt xuất huyết tập trung phần lớn vào giai đoạn thứ hai – khi bệnh nhân có thể đã giảm sốt nhưng lại đối mặt với hai hiện tượng cốt lõi:
- Tăng tính thấm thành mạch: Khiến huyết tương thoát ra ngoài lòng mạch, dẫn đến cô đặc máu, tràn dịch màng phổi, màng bụng, tụt huyết áp và gây sốc Dengue đe dọa tính mạng.
- Hạ tiểu cầu và rối loạn đông máu: Số lượng tiểu cầu (tế bào chịu trách nhiệm cầm máu) sụt giảm sâu, phối hợp với tình trạng tổn thương thành mạch làm xuất hiện các biểu hiện chảy máu từ nhẹ đến nặng.
Sốt xuất huyết có gây rong kinh không?
Rong kinh là hiện tượng chu kỳ kinh nguyệt kéo dài trên 7 ngày hoặc lượng máu kinh vượt quá 80ml. Đây là một trong những biểu hiện xuất huyết niêm mạc vô cùng điển hình ở bệnh nhân nữ mắc sốt xuất huyết.
Câu trả lời là Sốt xuất huyết rất dễ gây ra tình trạng rong kinh và rong huyết. do hiện tượng giảm tiểu cầu kể trên. Điều nguy hiểm là hiện tượng rong kinh do sốt xuất huyết không đơn thuần là rối loạn kinh nguyệt sinh lý bình thường mà là một dạng xuất huyết thể tạng bệnh lý.
Nhiều trường hợp nữ bệnh nhân chưa đến kỳ kinh nhưng do tiểu cầu giảm quá sâu, máu tự động thấm qua thành mạch và thoát ra ngoài ngả âm đạo, gây ra hiện tượng chảy máu âm đạo bất thường (rong huyết) khiến người bệnh dễ lầm tưởng là mình có kinh sớm. Lượng máu này có thể chảy rỉ rả kéo dài nhiều ngày hoặc ồ ạt từng đợt, gây mất máu nghiêm trọng nếu không có sự can thiệp y tế.
Rối loạn kinh nguyệt do sốt xuất huyết có nguy hiểm không?
Mức độ nguy hiểm của rối loạn kinh nguyệt trong bối cảnh nhiễm sốt xuất huyết được đánh giá từ trung bình đến cực kỳ nghiêm trọng, phụ thuộc vào lượng máu mất đi và thời điểm xảy ra trong tiến trình bệnh.
- Nguy cơ thiếu máu cấp tính: Khi hiện tượng rong kinh, cường kinh xảy ra đồng thời với tình trạng sốt xuất huyết, cơ thể người phụ nữ sẽ bị thất thoát một lượng máu khổng lồ chỉ trong thời gian ngắn. Điều này dẫn đến thiếu máu cấp tính, giảm thể tích tuần hoàn, biểu hiện qua các triệu chứng da xanh xao, chóng mặt, hoa mắt, ngất xỉu.
- Che lấp dấu hiệu cảnh báo nặng: Giai đoạn nguy hiểm của sốt xuất huyết (ngày thứ 3 – 7) thường trùng với thời điểm tiểu cầu giảm sâu và xuất huyết nội tạng. Nếu tình trạng ra máu âm đạo ồ ạt xảy ra, bác sĩ sẽ phải rất vất vả để chẩn đoán phân biệt giữa một đợt hành kinh cường kinh thông thường bị khuếch đại do giảm tiểu cầu hay đây là dấu hiệu của xuất huyết tử cung/xuất huyết nội tạng thể nặng. Sự nhập nhằng này có thể làm chậm trễ quá trình chỉ định truyền tiểu cầu hoặc khối hồng cầu cấp cứu.
Sốt xuất huyết gây ra nhiều tác động tiêu cực đến chu kỳ kinh nguyệt của phái nữ (Nguồn: Sưu tầm)
Các biến chứng thường gặp của sốt xuất huyết
Theo các tài liệu y tế hướng dẫn lâm sàng, tiêu biểu như thông tin từ Trạm Y tế phường Phước Long B, sốt xuất huyết nếu không được nhận biết và điều trị đúng cách có thể dẫn đến nhiều biến chứng nặng nề tàn phá cơ thể, bao gồm:
- Sốc Dengue do thoát huyết tương: Biến chứng phổ biến và nguy hiểm nhất, huyết tương thoát khỏi lòng mạch gây giảm thể tích máu tuần hoàn, tụt huyết áp, suy mạch và tử vong nhanh chóng.
- Xuất huyết nội tạng nghiêm trọng: Xuất huyết đường tiêu hóa (nôn ra máu, đi ngoài phân đen), xuất huyết não (gây đột quỵ, hôn mê), và xuất huyết tử cung ở phụ nữ.
- Suy đa tạng cấp tính: Virus Dengue và tình trạng sốc kéo dài có thể gây tổn thương gan nặng (suy gan cấp, men gan tăng vọt), suy thận cấp do thiếu máu nuôi dưỡng lòng mạch, viêm cơ tim hoặc suy tim cấp.
- Tràn dịch màng phổi, màng bụng: Huyết tương thoát ra tích tụ tại các khoang màng phổi và màng bụng gây chèn ép hệ hô hấp, dẫn đến tình trạng khó thở, suy hô hấp cấp.
Sốt xuất huyết có ảnh hưởng đến kinh nguyệt không?
Để trả lời ngắn gọn và trực diện: Có, sốt xuất huyết ảnh hưởng rất lớn đến kinh nguyệt của phụ nữ.
Khi một người phụ nữ mắc sốt xuất huyết, căn bệnh này có thể can thiệp sâu sắc vào chu kỳ kinh nguyệt theo hai khía cạnh độc lập nhưng lại bổ trợ cho nhau: tác động về mặt cơ học (rối loạn đông máu gây chảy máu nhiều) và tác động về mặt sinh lý thần kinh (stress làm thay đổi nội tiết tố).
Bệnh có thể khiến một chu kỳ kinh nguyệt đang bình thường đột ngột trở nên hỗn loạn với các biểu hiện như: hành kinh sớm hơn dự kiến, kỳ kinh kéo dài bất thường, lượng máu kinh ra ồ ạt, hoặc ngược lại là gây chậm kinh, mất kinh tạm thời do cơ thể suy kiệt.
Tác động gây ảnh hưởng kinh nguyệt do sốt xuất huyết đến cơ thể
Hiểu rõ cơ chế vì sao virus Dengue có thể can thiệp và làm biến đổi hiện tượng hành kinh sẽ giúp nữ giới chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe. Các tác động cụ thể bao gồm:
Suy giảm nghiêm trọng số lượng tiểu cầu
Tiểu cầu đóng vai trò hình thành cục máu đông để bịt kín các tổn thương ở thành mạch, giúp cầm máu. Trong bệnh sốt xuất huyết, virus Dengue tấn công tủy xương (nơi sản sinh tiểu cầu) và kích hoạt hệ miễn dịch phá hủy các tiểu cầu trong máu ngoại vi. Khi lượng tiểu cầu giảm thấp, cơ chế cầm máu tự nhiên của cơ thể bị suy yếu nghiêm trọng. Đối với tử cung, khi các lớp niêm mạc bong tróc trong kỳ kinh, cơ thể không thể kiểm soát và giới hạn lượng máu chảy như bình thường, dẫn đến tình trạng máu kinh ra nhiều và khó cầm.
Tổn thương thành mạch và tăng tính thấm
Virus gây viêm và làm tổn thương các tế bào nội mạc mạch máu, khiến mạch máu trở nên mỏng manh, dễ vỡ hơn. Áp lực máu phối hợp với thành mạch yếu tại vùng niêm mạc tử cung làm tăng lưu lượng máu đổ về cơ quan này, khiến hiện tượng hành kinh diễn ra dữ dội hơn.
Stress sinh lý và rối loạn trục nội tiết
Sốt cao liên tục, đau nhức cơ thể rã rời và tâm lý lo lắng khi mắc bệnh tạo ra một cú sốc lớn (stress sinh lý) lên hệ thần kinh trung ương. Vùng dưới đồi và tuyến yên – nơi chỉ huy sản sinh các hormone kích thích buồng trứng (Estrogen và Progesterone) – sẽ bị ức chế. Sự sụt giảm hoặc rối loạn các hormone này khiến niêm mạc tử cung không phát triển hoặc bong tróc không đều, dẫn đến chậm kinh, mất kinh hoặc vô kinh tạm thời sau khi hết sốt.
Cách hạn chế rối loạn kinh nguyệt khi bị sốt xuất huyết
Để bảo vệ cơ thể, giảm thiểu tối đa nguy cơ rối loạn kinh nguyệt cũng như hạn chế các biến chứng mất máu khi mắc sốt xuất huyết, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc chăm sóc và điều trị khoa học sau đây:
Uống đủ nước
Sốt cao và hiện tượng thoát huyết tương khiến cơ thể mất nước trầm trọng, làm máu bị cô đặc, gián tiếp khiến tình trạng rối loạn các cơ quan nặng nề hơn. Bệnh nhân cần uống nhiều nước, ưu tiên nước điện giải Oresol (pha đúng tỷ lệ hướng dẫn), nước trái cây chứa nhiều vitamin C như nước cam, nước chanh, nước dừa để bù lại lượng dịch đã mất, giúp làm loãng máu và hỗ trợ hệ tuần hoàn ổn định.
Uống đủ nước điện giải và nghỉ ngơi giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi và ổn định hệ tuần hoàn (Nguồn: Sưu tầm)
Nghỉ ngơi đầy đủ
Khi bị sốt xuất huyết, người bệnh cần nằm nghỉ ngơi tuyệt đối tại giường, tránh vận động mạnh hay đi lại nhiều. Việc vận động khi tiểu cầu đang giảm thấp làm tăng nguy cơ va chạm gây xuất huyết dưới da hoặc xuất huyết nội tạng, đồng thời khiến lưu lượng máu kinh chảy ra nhiều hơn do áp lực thành mạch tăng.
Xây dựng chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng
Nên ăn các thức ăn lỏng, mềm, dễ tiêu hóa như cháo, súp, canh. Đặc biệt, bổ sung các thực phẩm giàu sắt và vitamin K, vitamin B12 (như thịt bò, gan, các loại rau có màu xanh đậm) để hỗ trợ tủy xương nhanh chóng tái tạo lại lượng hồng cầu và tiểu cầu đã mất, từ đó giúp rút ngắn thời gian bị rong kinh.
Sử dụng thuốc giảm đau theo chỉ định
Đây là nguyên tắc tối quan trọng. Khi bị đau đầu, đau mỏi cơ do sốt xuất huyết, bệnh nhân tuyệt đối không được tự ý uống các loại thuốc giảm đau hạ sốt như Aspirin, Ibuprofen, Diclofenac… Các hoạt chất này có đặc tính chống kết tập tiểu cầu và kháng đông, nếu uống vào sẽ khiến tình trạng chảy máu tử cung và rong kinh trở nên cực kỳ dữ dội, không thể kiểm soát, dễ dẫn đến xuất huyết ồ ạt nguy hiểm đến tính mạng. Chỉ được sử dụng thuốc hạ sốt chứa Paracetamol đơn chất với liều lượng đúng theo chỉ định của bác sĩ.
Điều trị và kiểm soát bệnh sốt xuất huyết đúng cách
Khi có các dấu hiệu nghi ngờ sốt xuất huyết, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để thực hiện xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu nhằm theo dõi sát sao số lượng tiểu cầu và chỉ số dung tích hồng cầu (Hct) hằng ngày. Việc phát hiện sớm xu hướng tụt tiểu cầu sẽ giúp các bác sĩ có phương án can thiệp kịp thời, chẳng hạn như chỉ định nhập viện theo dõi nội trú hoặc truyền tiểu cầu chủ động trước khi tình trạng rong kinh nặng xảy ra.
Sốt xuất huyết trong kỳ kinh nguyệt có nguy hiểm không?
Mắc sốt xuất huyết đúng vào những ngày đang hành kinh được các bác sĩ lâm sàng đánh giá là một tình huống “tiến thoái lưỡng nan” và đòi hỏi sự giám sát y tế vô cùng chặt chẽ.
Cơ chế sốt xuất huyết xảy ra trong kỳ kinh nguyệt
Bình thường, khi hành kinh, cơ thể phụ nữ đã có sự thay đổi nhẹ về hệ thống huyết động và giảm nhẹ các yếu tố đông máu tại chỗ để giúp niêm mạc tử cung bong tróc thoát ra ngoài. Khi virus Dengue xuất hiện cùng lúc, chúng cộng hưởng và đẩy nhanh tốc độ tiêu hủy tiểu cầu.
Hệ quả là cục máu đông không thể hình thành tại các mạch máu bị hở ở nội mạc tử cung. Máu kinh không chỉ ra nhiều hơn mà còn thay đổi tính chất (máu đỏ tươi, nhiều máu cục lớn), thời gian ra máu kéo dài gấp đôi, gấp ba bình thường. Cơ thể người phụ nữ lúc này phải chịu áp lực kép: vừa suy kiệt do virus hành sốt, vừa mất máu liên tục qua đường sinh dục.
Dấu hiệu cảnh báo và thời điểm cần đi khám bác sĩ
Bệnh nhân nữ đang điều trị sốt xuất huyết tại nhà nếu đang trong kỳ kinh nguyệt hoặc có ra máu âm đạo cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm sau để đến bệnh viện ngay lập tức:
- Máu kinh chảy ra ồ ạt, phải thay băng vệ sinh liên tục (dưới 1 tiếng/miếng) và kéo dài trên 7 ngày.
- Máu âm đạo có màu đỏ tươi kèm theo nhiều cục máu đông kích thước lớn.
- Xuất hiện kèm theo các dấu hiệu xuất huyết khác như: chảy máu cam không cầm được, chảy máu chân răng tự nhiên, đi ngoài ra phân đen hoặc có lẫn máu đỏ, xuất hiện dày đặc các mảng bầm tím dưới da.
- Cảm thấy chóng mặt, hoa mắt, đặc biệt là khi thay đổi tư thế từ nằm sang ngồi hoặc đứng, vã mồ hôi lạnh, mạch nhanh, chân tay lạnh ngắt.
- Đau bụng dữ dội vùng hạ vị (vùng bụng dưới).
Sốt xuất huyết có thể gây rối loạn kinh nguyệt do ảnh hưởng đến nội tiết và cơ chế đông máu, dẫn đến tình trạng chậm kinh hoặc rong kinh nguy hiểm. Đặc biệt, nếu kỳ kinh rơi vào giai đoạn bệnh, người bệnh cần được theo dõi y tế chặt chẽ để tránh mất máu quá mức. Hãy đến Pharmacity để trang bị các sản phẩm thiết yếu như xịt chống muỗi, Oresol, viên uống sắt, vitamin và băng vệ sinh dịu nhẹ, đảm bảo sức khỏe và sự an tâm trong mùa dịch.
Nguồn tham khảo:
Trạm Y tế phường Phước Long B
http://tytphuongphuoclongb.medinet.gov.vn/chuyen-muc/9-bien-chung-sot-xuat-huyet-nguy-hiem-nguoi-benh-can-luu-y-cmobile8159-217461.aspx
Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tổng quan. Vui lòng tham khảo ý kiến của Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để nhận được hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.