20 
Selenium sulfide là một loại thuốc chống bã nhờn và chống nấm, được chỉ định để điều trị các tình trạng như lang ben, viêm da tiết bã nhờn trên da đầu, và gàu. Thuốc hoạt động bằng cách ức chế tăng sinh tế bào biểu bì và biểu mô nang lông, dẫn đến giảm sản xuất tế bào sừng. Với khả năng kháng khuẩn và kháng nấm, selenium sulfide giúp kiểm soát sự phát triển của nấm gây bệnh. Tuy nhiên, cần sử dụng thuốc đúng cách và theo hướng dẫn của bác sĩ để tránh các tác dụng phụ và tương tác thuốc.
Tổng quan về Selenium Sulfide
Tên thuốc gốc (Hoạt chất)
- Selenium sulfide (Selen sulfid)
Loại thuốc
- Thuốc chống bã nhờn và chống nấm.
Dạng thuốc và hàm lượng
- Lotion 1%, 2,5%. Ngoài ra có thể có thể có dạng kem hỗn dịch dầu gội.
Chỉ định Selenium Sulfide
- Thuốc được chỉ định để điều trị các tình trạng như lang ben, viêm da tiết bã nhờn trên da đầu, và gàu.
Dược lực học
- Selenium sulfide thể hiện khả năng ức chế tăng sinh đối với các tế bào biểu bì và biểu mô nang lông, dẫn đến sự suy giảm sản xuất tế bào sừng.
- Hoạt chất này cũng sở hữu hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm nhẹ trên một số chủng nấm da, bao gồm Pityrosporum orbiculare, loại nấm gây ra bệnh lang ben.
- Cơ chế hoạt động của selenium sulfide trong việc điều trị gàu và viêm da tiết bã nhờn hiện vẫn chưa được làm rõ.
- Hoạt chất này cho thấy tác dụng kháng nấm đối với Pityrosporum ovale, một loại nấm men thường trú trên da đầu.
- Mặc dù có giả thuyết cho rằng P. ovale có thể đóng vai trò trong việc hình thành gàu và viêm da tiết bã nhờn, mối quan hệ nhân quả giữa nấm này và các tình trạng bệnh lý đó vẫn chưa được thiết lập chắc chắn.
- Sau khi hấp thu vào mô biểu bì, selenium sulfide được chuyển hóa thành các ion selenium và sulfide.
- Ion selenium có khả năng ức chế các hệ thống enzyme tham gia vào quá trình phát triển của mô biểu bì.
- Selenium sulfide còn có tác dụng kìm tế bào (chống phân bào), giúp làm chậm quá trình chuyển hóa của tế bào.
- Các chế phẩm chứa selenium sulfide được sử dụng ngoài da để kiểm soát sự tiết bã nhờn và kháng nấm.
- Thuốc có thể gây kích ứng cục bộ tại vùng da được bôi.
Dược động học
Hấp thu
- Khi sử dụng ngoài da, chỉ một lượng rất nhỏ selenium sulfide được hấp thu qua da lành. Tuy nhiên, nếu áp dụng kéo dài trên vùng da bị tổn thương, niêm mạc, da bị viêm, hoặc trên diện tích bề mặt lớn, mức độ hấp thu vào cơ thể sẽ tăng lên, có khả năng dẫn đến các tác dụng độc hại.
Phân bố
- Chưa ghi nhận dữ liệu lâm sàng.
Chuyển hóa
- Chưa ghi nhận dữ liệu lâm sàng.
Thải trừ
- Chưa ghi nhận dữ liệu lâm sàng.
Tương tác thuốc Selenium Sulfide
- Tóc có thể bị biến đổi màu sắc nếu đã bị hư hại do hóa chất (ví dụ như thuốc nhuộm, thuốc tẩy tóc, hoặc liệu pháp uốn tóc) hoặc nếu tóc có màu xám hoặc trắng. Để phòng ngừa hiện tượng đổi màu, cần xả sạch tóc ngay lập tức sau khi dùng sản phẩm.
- Trước khi tiến hành nhuộm, nhuộm màu hoặc uốn tóc, cần xả sạch hoàn toàn selenium sulfide khỏi tóc. Không nên sử dụng thuốc trong khoảng thời gian hai ngày trước hoặc sau các quy trình hóa học trên tóc.
- Các loại trang sức làm từ vàng, bạc hoặc kim loại khác cần được tháo bỏ trước khi sử dụng selenium sulfide, do có nguy cơ kim loại bị đổi màu.
Chống chỉ định thuốc Selenium Sulfide
- Không sử dụng cho những người có tiền sử dị ứng với bất kỳ thành phần nào của thuốc (tình trạng này rất hiếm gặp).
- Chống chỉ định trong trường hợp da bị viêm hoặc có dịch tiết, bởi vì khả năng hấp thu thuốc vào cơ thể có thể tăng lên.
Liều lượng & cách dùng Selenium Sulfide
Liều lượng và cách dùng của Selenium Sulfide
Người lớn
- Điều trị lang ben:
- Thoa lotion 2,5% lên vùng da bị lang ben và xoa nhẹ với một ít nước để tạo thành một lớp mỏng. Giữ nguyên trong 10 phút, sau đó rửa sạch. Thực hiện quy trình này một lần mỗi ngày trong 7 ngày.
- Điều trị viêm da dầu nhờn và gàu ở da đầu:
- Xoa khoảng 5 – 10 ml chế phẩm (lotion 2,5%) vào da đầu đã được làm ẩm. Để trong 2 – 3 phút. Gội đầu thật sạch. Sau đó, lặp lại việc xoa thuốc và gội sạch lần nữa. Sau khi hoàn tất điều trị, cần rửa tay thật kỹ. Tiếp tục liệu trình theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Thông thường, sử dụng 2 lần mỗi tuần trong 2 tuần sẽ giúp kiểm soát bệnh. Sau giai đoạn này, tần suất sử dụng có thể giảm xuống, cụ thể là 1 lần mỗi tuần, hoặc 1 lần mỗi 2 tuần, hoặc trong một số trường hợp là 1 lần mỗi 3 tuần hoặc 4 tuần, không nên dùng số lần quá mức cần thiết.
Trẻ em
- Điều trị lang ben:
- Trẻ em ≥ 2 tuổi: Bôi lotion 2,5% lên vùng bị ảnh hưởng một lần mỗi ngày trong 7 ngày.
- Điều trị viêm da dầu nhờn và gàu ở da đầu:
- Trẻ em ≥ 2 tuổi: Ban đầu, thoa khoảng 5–10 mL lotion 2,5% (dùng như dầu gội đầu) hai lần mỗi tuần trong 2 tuần. Để duy trì, áp dụng một lần mỗi 1 – 4 tuần.
- Trẻ em ≥ 2 tuổi (tự dùng thuốc): Thoa một lượng nhỏ lotion 1% như dầu gội, một hoặc hai lần mỗi tuần. Để kiểm soát tối đa, sử dụng mỗi khi bệnh nhân thường dùng dầu gội cho tóc và da đầu.
Cách dùng
- Thuốc chỉ được dùng ngoài da.
- Cần lắc kỹ thuốc trước mỗi lần sử dụng.
- Thuốc có khả năng làm hỏng đồ trang sức, do đó cần tháo chúng ra trước khi áp dụng thuốc.
Tác dụng phụ của Selenium Sulfide
Tác dụng phụ
Thường gặp
- Tình trạng tóc hoặc da đầu trở nên khô hoặc nhờn bất thường.
Ít gặp
- Gia tăng tình trạng rụng tóc.
Hiếm gặp
- Chưa ghi nhận dữ liệu lâm sàng.
Không xác định tần suất
- Phản ứng quá mẫn, phát ban và nổi mề đay.
- Rối loạn về da và các mô dưới da.
- Kích ứng và cảm giác nhạy cảm, đôi khi được mô tả là nóng rát, phồng rộp có thể xảy ra, đặc biệt nếu dầu gội được giữ tiếp xúc với tóc hoặc da lâu hơn thời gian khuyến cáo.
- Thay đổi màu tóc (có thể tránh hoặc giảm thiểu bằng cách gội đầu thật kỹ sau khi điều trị).
Lưu ý khi dùng Selenium Sulfide
Lưu ý chung
- Không được sử dụng sản phẩm này trên các vùng da bị trầy xước, hoặc các khu vực đang bị viêm cấp tính hay có dịch tiết.
- Cần tránh dùng thuốc trong khoảng thời gian hai ngày trước và sau khi thực hiện các quy trình nhuộm hoặc uốn tóc.
- Vì gàu thường xuất phát từ nấm *Pityrosporum ovale*, nếu thuốc không mang lại hiệu quả mong muốn, nên cân nhắc thử điều trị bằng ketoconazole tại chỗ.
Lưu ý với phụ nữ có thai
- Hiện tại, vẫn chưa có thông tin xác định liệu selenium sulfide bôi ngoài da có gây hại cho thai nhi hay ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ở phụ nữ mang thai hay không.
- Tuy nhiên, khuyến cáo không nên dùng thuốc này trong ba tháng đầu của thai kỳ.
Lưu ý với phụ nữ cho con bú
- Thuốc được bài tiết vào sữa mẹ.
- Mức độ ảnh hưởng của thuốc đối với trẻ bú mẹ vẫn chưa được làm rõ.
Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc
- Chưa có bất kỳ báo cáo nào về tác động của thuốc đối với khả năng lái xe hay vận hành thiết bị.
Quá liều và cách xử lý
Quá liều và độc tính
Bôi tại chỗ
- Một trường hợp nhiễm độc đã được ghi nhận ở một phụ nữ do sử dụng thuốc kéo dài trên da đầu có tổn thương hở. Các triệu chứng bao gồm run rẩy, đổ mồ hôi nhiều, hơi thở có mùi tỏi, đau vùng bụng dưới, yếu cơ, buồn ngủ, chán ăn và đôi khi có nôn mửa. Các biểu hiện này tự khỏi sau 10 ngày ngừng thuốc.
Triệu chứng khi lỡ uống thuốc
- Có thể xuất hiện buồn nôn và nôn.
Cách xử lý khi quá liều
Bôi tại chỗ
- Các triệu chứng thường sẽ tự hết trong vòng 10 ngày sau khi ngưng sử dụng thuốc.
Lỡ uống thuốc
- Nên gây nôn hoặc thực hiện rửa dạ dày. Áp dụng các biện pháp hỗ trợ tổng quát. Có thể dùng thuốc tẩy để đẩy nhanh quá trình loại bỏ thuốc ra khỏi cơ thể.
Quên liều và xử trí
- Nếu quên một liều, hãy dùng ngay khi nhớ ra.
- Tuy nhiên, nếu thời điểm đó gần với liều kế tiếp, hãy bỏ qua liều đã quên và tiếp tục dùng liều tiếp theo theo đúng lịch trình.
- Tuyệt đối không được dùng gấp đôi liều đã quy định để bù cho liều đã quên.
Nguồn tham khảo
Tên thuốc: Selenium sulfide (Selen sulfid)
EMC: https://www.medicines.org.uk/emc/product/4323
Drugs.com: https://www.drugs.com/monograph/selenium-sulfide.html
Drugs.com: https://www.drugs.com/monograph/selenium-sulfide.html
Dược thư Quốc gia Việt Nam 2015
Dược thư Quốc gia Việt Nam 2015
Ngày cập nhật: 17/7/2021
Bài viết này có hữu ích không?
Có0Không0