15 
Pentagastrin là một thuốc hỗ trợ chẩn đoán, được sử dụng để đánh giá chức năng tiết acid của dạ dày, kiểm tra tình trạng thiếu acid hydrochloric và xác định mức độ giảm sản xuất acid sau phẫu thuật. Thuốc này kích thích tiết acid dạ dày, pepsin và yếu tố nội tại, và được dùng qua đường tiêm dưới da hoặc truyền tĩnh mạch.
Tổng quan về Pentagastrin
Tên thuốc gốc (Hoạt chất)
- Pentagastrin
Loại thuốc
- Thuốc hỗ trợ chẩn đoán
Dạng thuốc và hàm lượng
- Dung dịch tiêm 250 mcg/ ml; lọ 1,1 ml, 5 ml
Chỉ định Pentagastrin
- Pentagastrin được chỉ định như một chất hỗ trợ chẩn đoán nhằm đánh giá chức năng tiết acid của dạ dày.
- Thuốc được sử dụng để kiểm tra tình trạng thiếu acid hydrochloric (thiếu acid dịch vị) ở những bệnh nhân có nghi ngờ mắc bệnh thiếu máu ác tính, viêm teo dạ dày hoặc ung thư biểu mô dạ dày.
- Nó cũng giúp xác định mức độ giảm sản xuất acid sau khi thực hiện các phẫu thuật điều trị loét dạ dày tá tràng, ví dụ như cắt bỏ thần kinh phế vị hoặc cắt bỏ dạ dày.
- Ngoài ra, pentagastrin còn hỗ trợ chẩn đoán trong các xét nghiệm tìm tình trạng tăng tiết dịch vị ở người nghi ngờ loét tá tràng hoặc sau khi điều trị phẫu thuật loét dạ dày, và để xác định khối u trong hội chứng Zollinger – Ellison.
Dược lực học
- Pentagastrin là một pentapeptid tổng hợp không có hoạt tính khi dùng đường uống; tuy nhiên, khi tiêm, nó hoạt động tương tự như gastrin tự nhiên trong cơ thể con người.
- Cơ chế chính xác mà Pentagastrin kích thích tiết acid dạ dày, pepsin và yếu tố nội tại vẫn chưa được làm rõ. Tuy nhiên, do cấu trúc tương tự gastrin tự nhiên, người ta cho rằng thuốc kích thích các tế bào oxyntic của dạ dày đạt mức tiết tối đa.
- Pentagastrin thúc đẩy tuyến tụy bài tiết, đặc biệt rõ rệt khi tiêm bắp với liều cao. Thuốc cũng làm tăng nhu động của đường tiêu hóa thông qua tác động trực tiếp lên cơ trơn ruột. Mặc dù vậy, nó lại làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, có thể do việc kích thích các cơn co thắt ở vùng hang vị cuối, dẫn đến tăng cường đẩy ngược các chất trở lại dạ dày.
- Bên cạnh đó, Pentagastrin còn có tác dụng tăng lưu lượng máu đến niêm mạc dạ dày, đồng thời ức chế sự hấp thu nước và chất điện giải từ hồi tràng, và thúc đẩy bài tiết natri cùng clorua qua đường tiết niệu. Khi tiêm tĩnh mạch, Pentagastrin gây co thắt cơ trơn của cơ thắt thực quản dưới. Thuốc cũng làm tăng nhu động của ruột kết và trực tràng.
- Vì Pentagastrin kích thích bài tiết enzyme tuyến tụy, nó được ứng dụng như một chất hỗ trợ trong các xét nghiệm đánh giá chức năng tuyến tụy. Ngoài ra, Pentagastrin đã từng được nghiên cứu để chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến giáp.
Dược động học
Hấp thu
- Sau khi tiêm, Pentagastrin được hấp thu nhanh chóng.
- Thuốc bắt đầu có tác dụng sau khoảng 10 phút.
- Hiệu quả tối đa của Pentagastrin đạt được trong vòng 20 đến 30 phút sau tiêm và duy trì trong khoảng 60 đến 80 phút.
Phân bố
- Khi vào cơ thể, Pentagastrin lưu thông trong hệ tuần hoàn và có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan như dạ dày tim, não, tuyến tụy, và hệ gan-mật, cùng các cơ quan khác.
Chuyển hóa
- Quá trình chuyển hóa của thuốc diễn ra chủ yếu ở gan.
Thải trừ
- Thời gian bán thải của thuốc là dưới 10 phút.
Tương tác thuốc Pentagastrin
- Các loại thuốc như kháng acid, kháng cholinergic, kháng thụ thể histamine H2 hoặc Omeprazole có khả năng tác động đến hiệu quả của Pentagastrin.
- Vì vậy, khuyến cáo không nên sử dụng đồng thời các nhóm thuốc này.
Chống chỉ định thuốc Pentagastrin
- Không được dùng Pentagastrin cho những đối tượng sau:
- Phụ nữ đang mang thai.
- Người bệnh có bệnh lý mạch vành.
- Bệnh nhân hen suyễn ở mức độ nặng.
- Những người có tiền sử xuất huyết đường tiêu hóa trong thời gian gần đây.
- Bệnh nhân có phản ứng dị ứng với bất kỳ thành phần nào của thuốc.
Liều lượng & cách dùng Pentagastrin
Liều dùng
- Liều Pentagastrin khi truyền tĩnh mạch nằm trong khoảng từ 0,1 đến 12 mcg (0,0001 đến 0,012 mg) trên mỗi kg trọng lượng cơ thể mỗi giờ.
- Để khảo sát chức năng dạ dày, Pentagastrin cũng có thể được dùng bằng cách tiêm dưới da với liều 6 mcg (0,006 mg) cho mỗi kg trọng lượng cơ thể.
Cách dùng
- Pentagastrin được dùng bằng đường tiêm dưới da hoặc truyền tĩnh mạch.
- Trước khi truyền, dung dịch tiêm Pentagastrin phải được pha loãng với dung dịch natri clorid 0,9%.
Tác dụng phụ của Pentagastrin
Hiếm gặp
- Phản ứng quá mẫn cảm.
Không xác định tần suất
- Buồn nôn, đau bụng, đỏ bừng mặt hoặc da, rối loạn nhịp tim (nhịp nhanh hoặc chậm), huyết áp thấp, đau đầu, cảm giác buồn ngủ, chóng mặt và dị cảm ở các chi.
- Ngoài ra, một số báo cáo đã chỉ ra rằng Pentagastrin có khả năng gây ra các triệu chứng như lo âu, tình trạng bồn chồn và những cơn hoảng loạn.
Lưu ý khi dùng Pentagastrin
Lưu ý chung
- Hiệu quả của Pentagastrin có thể bị ảnh hưởng bởi các tình trạng bệnh lý như loét dạ dày tá tràng cấp tính, tắc nghẽn, các vết loét sâu hoặc tình trạng chảy máu.
- Cần thận trọng khi sử dụng Pentagastrin ở những bệnh nhân đang mắc loét dạ dày – tá tràng cấp tính hoặc có các bệnh lý đang hoạt động liên quan đến tụy, gan hoặc đường mật.
Lưu ý với phụ nữ có thai
- Việc sử dụng thuốc này bị chống chỉ định đối với phụ nữ đang trong thai kỳ.
Lưu ý với phụ nữ cho con bú
- Hiện tại không có khuyến cáo nào cho phép sử dụng thuốc này cho phụ nữ đang nuôi con bằng sữa mẹ.
Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc
- Chưa có báo cáo về tác động của thuốc đối với khả năng lái xe hay vận hành máy móc.
Quá liều và cách xử lý
Quá liều và xử trí
Quá liều và độc tính
- Dựa trên các thông tin hiện có, độc tính của Pentagastrin có thể biểu hiện khi tiêm dưới da ở liều từ 5 µg/kg trở lên (liều gây độc thấp nhất – TDLO).
Cách xử lý khi quá liều Pentagastrin
- Trong trường hợp quá liều với các triệu chứng nghiêm trọng, cần tìm kiếm sự hỗ trợ y tế khẩn cấp ngay lập tức.
- Khi Pentagastrin bị hít phải, cần nhanh chóng di chuyển bệnh nhân đến khu vực có không khí trong lành; nếu bệnh nhân ngừng thở, tiến hành hô hấp nhân tạo và đồng thời gọi cấp cứu y tế.
- Nếu da tiếp xúc với Pentagastrin gây phản ứng, hãy rửa kỹ vùng da đó bằng xà phòng và nước chảy liên tục trong ít nhất 15 phút. Cần cởi bỏ quần áo dính thuốc và liên hệ nhân viên y tế để được hỗ trợ.
- Trường hợp Pentagastrin bắn vào mắt, cần rửa sạch mắt bằng dung dịch nước muối sinh lý trong tối thiểu 15 phút, sau đó nhanh chóng đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt để được thăm khám.
- Đối với việc nuốt phải Pentagastrin gây ra phản ứng đường tiêu hóa, hãy súc miệng ngay lập tức và tránh gây nôn. Cần liên hệ hỗ trợ y tế càng sớm càng tốt.
Quên liều và xử trí
- Vì Pentagastrin được dùng dưới sự giám sát chặt chẽ của nhân viên y tế cho mục đích chẩn đoán, khả năng người bệnh quên liều khi dùng thuốc này là không thể xảy ra.
- Trong trường hợp có bất kỳ nghi ngờ nào về việc dùng sai liều lượng, cần thông báo ngay cho đội ngũ y tế để nhận được sự hỗ trợ cần thiết.
Nguồn tham khảo
Tên thuốc: Pentagastrin
5) Eurofins-biomnis: https://www.eurofins-biomnis.com/en/services/dynamic-tests/Pentagastrin-test/#
4) Go drugbank: https://go.drugbank.com/drugs/DB00183
3) Martindale
2) Drugs.com: https://www.drugs.com/pro/Pentagastrin.html
1) Dailymed: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=abc92ef1-f9c3-4eac-a273-9b8705b36c29
Ngày cập nhật: 25/06/2021
Bài viết này có hữu ích không?
Có0Không0