Nhịp tim nhanh phải làm sao? Biện pháp phòng tránh nhịp tim nhanh
Cảm giác tim đập liên hồi trong lồng ngực kèm theo sự lo lắng là trải nghiệm không mấy dễ chịu mà nhiều người gặp phải. Tình trạng này có thể chỉ là một phản ứng tạm thời của cơ thể trước áp lực, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo hệ thống tim mạch đang gặp trục trặc.
Nhịp tim nhanh là bao nhiêu?
Trước khi tìm hiểu nhịp tim nhanh phải làm sao, chúng ta cần xác định rõ ngưỡng chỉ số nhịp tim như thế nào được coi là nhanh. Ở một người trưởng thành khỏe mạnh và đang trong trạng thái nghỉ ngơi hoàn toàn, nhịp tim bình thường thường dao động trong khoảng từ 60 đến 100 nhịp mỗi phút. Khi nhịp tim vượt quá mốc 100 nhịp/phút lúc bạn không vận động hay căng thẳng, đó được gọi là tình trạng nhịp tim nhanh. Tuy nhiên, ranh giới này có thể thay đổi tùy thuộc vào độ tuổi, giới tính và nền tảng thể lực của từng cá nhân.
Chẳng hạn, các vận động viên chuyên nghiệp thường có nhịp tim nghỉ ngơi rất thấp, chỉ khoảng 40-50 nhịp/phút, nên đối với họ, một nhịp tim lên tới 90 cũng có thể là dấu hiệu nhanh bất thường. Ngược lại, ở trẻ em, nhịp tim tự nhiên vốn đã cao hơn người lớn. Việc theo dõi chỉ số cá nhân thường xuyên sẽ giúp bạn nhận diện được đâu là điểm bất thường của chính mình.
Minh hoạ về nhịp tim trên điện tâm đồ (Nguồn: Sưu tầm)
Xử lý nhịp tinh nhanh như thế nào?
Khi cơn nhịp nhanh ập đến bất ngờ, việc thực hiện đúng các thao tác sơ cứu tại chỗ là cực kỳ quan trọng để bảo vệ trái tim và hệ thần kinh.
Ngừng hoạt động thể chất
Hành động đầu tiên và quan trọng nhất khi cảm thấy tim đập nhanh là dừng ngay mọi công việc hoặc vận động đang làm. Bạn hãy tìm một không gian yên tĩnh, thoáng mát để ngồi xuống hoặc nằm nghỉ. Việc ngừng vận động giúp giảm bớt nhu cầu cung cấp oxy cho các cơ bắp, từ đó giúp tim không phải chịu áp lực bơm máu quá mức. Nếu có thể, hãy nới lỏng quần áo, cà vạt hoặc các phụ kiện gây gò bó vùng ngực và cổ để việc hô hấp trở nên dễ dàng hơn. Sự nghỉ ngơi tức thì này đóng vai trò như một tín hiệu yêu cầu hệ thống tuần hoàn tự điều chỉnh về trạng thái cân bằng.
Ngừng vận động, tìm điểm tựa và hít thở đều đặn (Nguồn: Sưu tầm)
Bổ sung nước
Đôi khi, tim đập nhanh chỉ đơn giản là dấu hiệu của việc cơ thể đang bị thiếu nước hoặc rối loạn điện giải. Khi lượng nước trong cơ thể sụt giảm, thể tích máu lưu thông cũng giảm theo, buộc tim phải đập nhanh hơn để duy trì áp lực máu. Hãy uống một ly nước lọc một cách chậm rãi. Nước giúp làm mát cơ thể từ bên trong và hỗ trợ ổn định nhịp đập. Tránh các loại nước có gas hoặc chứa đường hóa học trong lúc này vì chúng có thể làm tình trạng hồi hộp trở nên tồi tệ hơn.
Nghiệm pháp Valsalva
Đây là một kỹ thuật đơn giản nhưng hiệu quả thường được các bác sĩ khuyên dùng để cắt cơn nhịp nhanh kịch phát. Cách thực hiện là bạn hít một hơi thật sâu, sau đó ngậm miệng, bịt mũi và cố gắng đẩy hơi ra ngoài giống như động tác rặn khi đi đại tiện trong khoảng 10-15 giây. Hành động này làm tăng áp lực trong khoang ngực, kích thích dây thần kinh phế vị (dây thần kinh lang thang) gửi tín hiệu điều khiển tim đập chậm lại. Sau khi thực hiện, hãy thở ra nhẹ nhàng và cảm nhận nhịp tim dần ổn định.
Vỗ nước lạnh lên mặt
Việc sử dụng nhiệt độ lạnh tác động trực tiếp lên da vùng mặt có thể kích hoạt “phản xạ lặn” của con người. Khi mặt tiếp xúc với nước lạnh, hệ thần kinh tự chủ sẽ tự động ra lệnh làm chậm nhịp tim để bảo tồn oxy. Bạn có thể vỗ nước lạnh liên tục lên mặt hoặc ngâm mặt vào một chậu nước mát trong vài giây. Cách làm này không chỉ giúp hạ nhịp tim mà còn làm tinh thần tỉnh táo hơn, xua tan cảm giác hoảng sợ khi tim đập nhanh.
Tập thở sâu
Hít thở là công cụ mạnh mẽ nhất để điều khiển nhịp tim thông qua hệ thần kinh thực vật. Hãy tập trung vào hơi thở bằng cách hít vào sâu bằng mũi cho đến khi bụng căng lên (hít thở cơ hoành) trong 4 giây, giữ hơi lại trong 2 giây và thở ra thật chậm bằng miệng trong khoảng 6-8 giây. Việc kéo dài thời gian thở ra giúp làm dịu sự hưng phấn của hệ giao cảm và kích hoạt hệ đối giao cảm, từ đó làm giảm nhịp tim một cách tự nhiên và bền vững. Hãy lặp lại chu kỳ này cho đến khi bạn cảm thấy bình tĩnh trở lại.
Xoa bóp động mạch cảnh
Trên vùng cổ, tại vị trí xoang động mạch cảnh, có các cơ quan cảm thụ áp suất giúp điều hòa nhịp tim. Bạn có thể dùng đầu ngón tay xoa nhẹ nhàng lên một bên cổ, ngay dưới góc hàm trong khoảng 5-10 giây. Lưu ý là chỉ xoa bóp từng bên một và thực hiện thật nhẹ nhàng. Kỹ thuật này giúp gửi tín hiệu giả lập về sự tăng áp suất máu lên não, khiến não bộ phát lệnh làm giảm nhịp tim. Tuy nhiên, người lớn tuổi có bệnh lý xơ vữa mạch cảnh cần thận trọng khi thực hiện phương pháp này.
Ho mạnh vài cái
Nghe có vẻ lạ nhưng động tác ho mạnh có thể tạo ra một áp lực đột biến trong lồng ngực, tương tự như nghiệm pháp Valsalva. Khi bạn ho mạnh, áp lực này tác động lên dây thần kinh phế vị và có thể giúp “ngắt” vòng lặp điện bất thường đang gây ra cơn nhịp nhanh. Hãy ho một vài cái thật dứt khoát và theo dõi phản ứng của cơ thể.
Cách phòng tránh nhịp tim nhanh
Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Việc thay đổi lối sống là cách tốt nhất để bạn không bao giờ phải lo lắng về việc nhịp tim nhanh phải làm sao.
Bỏ hút thuốc
Nicotine trong thuốc lá là kẻ thù số một của hệ tim mạch. Chất này kích thích tim đập nhanh, làm co thắt mạch máu và tăng huyết áp ngay lập tức sau khi hút. Về lâu dài, các hóa chất trong khói thuốc làm tổn thương thành mạch và gây xơ vữa, khiến tim phải làm việc vất vả hơn. Việc bỏ thuốc lá không chỉ giúp ổn định nhịp tim mà còn giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim.
Hạn chế caffeine, rượu bia, chất kích thích
Caffeine từ cà phê, trà đặc và các loại nước tăng lực là những tác nhân hàng đầu gây ra tình trạng đánh trống ngực. Rượu bia làm rối loạn hệ điện giải và gây độc trực tiếp cho cơ tim, khiến tim dễ bị kích ứng. Nếu bạn là người có cơ địa nhạy cảm với các chất này, hãy cố gắng cắt giảm hoặc thay thế bằng các loại trà thảo mộc nhẹ nhàng. Việc duy trì một trái tim “sạch” khỏi các chất kích thích là nền tảng cho một nhịp đập ổn định.
Hạn chế sử dụng caffein (Nguồn: Sưu tầm)
Giải tỏa căng thẳng
Stress mạn tính là nguyên nhân âm thầm đẩy nhịp tim lên cao. Khi bạn luôn trong trạng thái lo âu, cơ thể sẽ tiết ra cortisol và adrenaline liên tục, khiến tim luôn phải chạy đua. Hãy học cách giải tỏa căng thẳng thông qua các hoạt động như yoga, thiền, nghe nhạc hoặc dành thời gian đi dạo giữa thiên nhiên. Một giấc ngủ ngon và đủ giấc cũng là “liều thuốc” vô giá để hệ thần kinh và trái tim được phục hồi sau một ngày làm việc mệt mỏi.
Ăn những thực phẩm tốt cho tim
Chế độ dinh dưỡng giàu Kali và Magiê như chuối, bơ, các loại đậu, rau xanh đậm và ngũ cốc nguyên hạt giúp ổn định các xung điện trong tim. Các loại cá béo giàu Omega-3 như cá hồi, cá ngừ giúp bảo vệ màng tế bào cơ tim và giảm viêm. Đồng thời, hãy hạn chế lượng muối và đường trong khẩu phần ăn để ngăn ngừa tăng huyết áp – một trong những nguyên nhân gián tiếp gây nhịp tim nhanh.
Một số thắc mắc thường gặp về nhịp tim nhanh phải làm sao
Dưới đây là lời giải đáp cho những băn khoăn phổ biến của người bệnh khi đối mặt với tình trạng rối loạn nhịp tim.
Nhịp tim nhanh có nguy hiểm không?
Nhịp tim nhanh có thể là phản ứng sinh lý bình thường khi bạn lo lắng hoặc vận động, nhưng nó trở nên nguy hiểm khi xuất hiện lúc nghỉ ngơi kèm theo các triệu chứng như đau ngực, khó thở, chóng mặt hoặc ngất xỉu. Nếu không được xử lý, nhịp tim nhanh kéo dài có thể dẫn đến suy tim, hình thành cục máu đông gây đột quỵ hoặc ngừng tim đột ngột. Do đó, việc theo dõi và thăm khám y tế là vô cùng cần thiết.
Làm sao hết tim đập nhanh?
Để hết tim đập nhanh, bạn cần kết hợp giữa xử lý tức thời bằng các nghiệm pháp thư giãn và điều trị tận gốc nguyên nhân gây bệnh. Nếu tim đập nhanh do lo âu, các bài tập thở sẽ hiệu quả. Nếu do bệnh lý (như cường giáp hay bệnh tim), bạn cần tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa, có thể bao gồm việc sử dụng thuốc chẹn beta hoặc các thủ thuật can thiệp điện sinh lý tim.
Ăn gì để tim không đập nhanh?
Các thực phẩm giàu Magiê như hạnh nhân, rau bina và socola đen rất tốt trong việc làm dịu hệ thần kinh và ổn định nhịp tim. Ngoài ra, việc bổ sung đầy đủ nước và các loại trái cây chứa nhiều vitamin C cũng giúp tăng cường sức bền cho thành mạch máu, hỗ trợ tim hoạt động nhịp nhàng hơn.
Nhịp tim 110 có nguy hiểm không?
Nếu bạn vừa mới chạy bộ hoặc đang trong một cuộc tranh luận căng thẳng, nhịp tim 110 là hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, nếu bạn đang ngồi yên mà nhịp tim duy trì ở mức 110 nhịp/phút kéo dài, đây là tình trạng nhịp nhanh cần được chú ý. Dù con số này chưa phải là mức báo động đỏ ngay lập tức như 140-150, nhưng nó cho thấy trái tim đang phải làm việc quá tải và bạn nên sớm đi kiểm tra để tìm nguyên nhân.
Việc lắng nghe cơ thể và phản ứng kịp thời trước những biến đổi của nhịp tim là cách tốt nhất để bạn làm chủ sức khỏe của mình. Hãy nhớ rằng một trái tim khỏe mạnh không chỉ cần thuốc mà còn cần một lối sống bình yên và khoa học.
Tóm lại, thắc mắc nhịp tim nhanh phải làm sao đã được giải đáp thông qua các kỹ thuật xử lý tại chỗ và các biện pháp phòng ngừa lâu dài. Hãy luôn giữ tinh thần lạc quan và thực hiện chế độ sinh hoạt lành mạnh để trái tim luôn đập những nhịp khỏe mạnh nhất.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: WHO, CDC, Bộ Y tế, Tổng hợp.