Sau khi sinh, cơ thể người mẹ thường bị suy giảm sức đề kháng do mất sức và thay đổi nội tiết tố, tạo điều kiện thuận lợi cho các loại virus đường hô hấp tấn công gây cảm lạnh. Khi đối mặt với các triệu chứng như hắt hơi, sổ mũi, mệt mỏi, nhiều sản phụ rơi vào trạng thái lo lắng, băn khoăn không biết mẹ bị cảm lạnh có cho con bú được không? Liệu virus gây bệnh có thể truyền qua dòng sữa và làm ảnh hưởng đến sức khỏe non nớt của em bé?
Mẹ bị cảm lạnh hoàn toàn có thể tiếp tục cho con bú để bảo vệ bé tốt hơn (Nguồn: Sưu tập )
Nguyên nhân cảm lạnh
Cảm lạnh thông thường (Common cold) là tình trạng nhiễm trùng cấp tính hệ thống đường hô hấp trên.
Tác nhân chính gây ra hội chứng này là hơn 200 chủng virus khác nhau, trong đó phổ biến nhất là các chủng thuộc nhóm Rhinovirus. Đối với phụ nữ trong giai đoạn hậu sản và nuôi con bằng sữa mẹ, nguy cơ mắc cảm lạnh thường cao hơn gấp nhiều lần so với người bình thường do các nguyên nhân cốt lõi sau:
Hệ miễn dịch suy yếu tạm thời
Quá trình chuyển dạ và sinh nở tiêu tốn của người mẹ một lượng năng lượng khổng lồ.
Sau khi sinh, việc phải liên tục thức đêm chăm con, cho bú theo cữ và tình trạng thiếu ngủ kéo dài khiến cơ thể không có đủ thời gian để tái tạo năng lượng. Sự kiệt sức này làm suy giảm chức năng của hàng rào phòng ngự miễn dịch tự nhiên, khiến cơ thể mẹ mất đi khả năng tự bảo vệ trước sự bủa vây của virus ngoài môi trường.
Thay đổi nội tiết tố đột ngột
Ngay sau khi rau thai bong ra khỏi tử cung, nồng độ các hormone Estrogen và Progesterone trong cơ thể sản phụ sẽ sụt giảm một cách đột ngột để nhường chỗ cho sự bài tiết Prolactin và Oxytocin (hai hormone chịu trách nhiệm sản xuất và giải phóng sữa).
Sự xáo trộn nội tiết tố mạnh mẽ này ảnh hưởng trực tiếp đến trạng thái sinh lý của niêm mạc mũi họng, làm giảm tiết dịch nhầy bảo vệ và khiến các tế bào biểu mô đường hô hấp dễ bị virus bám dính, xâm nhập.
Các yếu tố môi trường và thói quen sinh hoạt
Cơ thể phụ nữ sau sinh cực kỳ nhạy cảm với sự thay đổi của nhiệt độ và thời tiết.
Thói quen kiêng cữ không khoa học (như không tắm rửa gây tích tụ vi khuẩn) hoặc ngược lại, việc tiếp xúc đột ngột với gió lạnh, ngồi trực tiếp dưới quạt quá mạnh, hay để nhiệt độ phòng điều hòa xuống quá thấp đều có thể làm cơ thể mẹ bị nhiễm lạnh. Khi thân nhiệt giảm, các mạch máu ở niêm mạc mũi co lại, làm giảm lượng bạch cầu đến đây để bảo vệ, tạo cơ hội cho virus bùng phát.
Mẹ bị cảm lạnh có cho con bú được không?
Dưới góc nhìn của các chuyên gia sản nhi và các tổ chức y tế uy tín trên thế giới, câu trả lời khẳng định là: Mẹ bị cảm lạnh hoàn toàn có thể và rất nên tiếp tục cho con bú bình thường.
Nhiều người vẫn giữ quan niệm sai lầm rằng khi người mẹ bị ốm, dòng sữa sẽ bị nhiễm virus hoặc trở nên “nóng” hơn, nếu cho bé bú sẽ khiến bé bị lây bệnh ngay lập tức. Tuy nhiên, y học hiện đại đã chứng minh điều ngược lại thông qua các cơ chế sinh lý học miễn dịch như sau:
Virus cảm lạnh không lây truyền qua đường sữa mẹ
Các chủng virus gây cảm lạnh như Rhinovirus chỉ cư trú, nhân lên và tấn công tại niêm mạc đường hô hấp trên (mũi, họng, xoang). Chúng không đi vào hệ tuần hoàn máu và hoàn toàn không có khả năng bài tiết qua tuyến sữa để đi vào sữa mẹ. Do đó, dòng sữa mẹ luôn là nguồn dinh dưỡng vô trùng và an toàn tuyệt đối đối với hệ tiêu hóa của em bé, không chứa mầm bệnh cảm lạnh.
Cơ chế cung cấp kháng thể chủ động (Lợi ích bảo vệ kép)
Thực tế sinh lý học chứng minh rằng, trước khi người mẹ xuất hiện những triệu chứng cảm lạnh đầu tiên như hắt hơi hay sổ mũi thì cơ thể mẹ đã tiếp xúc với virus từ vài ngày trước đó. Ngay khi phát hiện vật thể lạ, hệ miễn dịch của mẹ đã lập tức kích hoạt quy trình sản xuất ra hàng triệu kháng thể đặc hiệu (chủ yếu là Immunoglobulin A – IgA) để bao vây và tiêu diệt virus.
Các kháng thể sống này được đưa trực tiếp vào tuyến sữa với hàm lượng rất lớn. Khi em bé bú mẹ, bé sẽ được tiếp nhận toàn bộ nguồn kháng thể đặc hiệu này một cách chủ động. Dòng sữa mẹ lúc này đóng vai trò như một loại “vắc-xin tự nhiên” được thiết kế riêng biệt để giúp cơ thể bé chống lại chính loại virus mà người mẹ đang mắc phải.
Tạo hàng rào bảo vệ vững chắc cho con
Hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh còn rất non nớt và chưa tự sản sinh được đủ kháng thể. Nếu mẹ đột ngột ngưng cho con bú khi bị cảm, em bé sẽ bị tước đi nguồn bảo vệ miễn dịch quý giá nhất. Việc duy trì cữ bú đều đặn giúp bé chủ động phòng bệnh. Trong trường hợp em bé đã lỡ tiếp xúc với virus trước đó, lượng kháng thể từ sữa mẹ truyền sang sẽ giúp cơ thể bé dập tắt sự nhân lên của virus nhanh chóng, khiến các triệu chứng nếu có xảy ra cũng sẽ rất nhẹ, thoảng qua và bé sẽ tự khỏi nhanh hơn rất nhiều mà không cần dùng đến thuốc.
Tiếp tục cho con bú là cách tốt nhất để truyền kháng thể giải cảm bảo vệ bé (Nguồn: Sưu tầm)
Những lưu ý cho con bú an toàn khi mẹ bị cảm lạnh
Mặc dù virus cảm lạnh không lây qua sữa mẹ, nhưng bệnh lại lây lan rất mạnh qua đường hô hấp (giọt bắn khi mẹ ho, hắt hơi, nói chuyện) và qua tiếp xúc trực tiếp (bàn tay mẹ dính dịch mũi rồi chạm vào em bé). Do đó, để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho con, người mẹ cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc vệ sinh dịch tễ sau:
- Đeo khẩu trang: Khi mẹ bị cảm lạnh, việc đeo khẩu trang khi bế và cho bé bú là rất cần thiết để hạn chế lây nhiễm qua giọt bắn. Đây là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả, giúp bảo vệ trẻ khỏi nguy cơ tiếp xúc trực tiếp với virus. Đồng thời, mẹ nên thay khẩu trang thường xuyên và sử dụng loại đạt chuẩn để đảm bảo an toàn.
- Vệ sinh tay: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn trước khi chạm vào bé hoặc các vật dụng của bé là bước quan trọng để ngăn ngừa lây lan virus. Việc này giúp loại bỏ vi khuẩn, bụi bẩn và hạn chế nguy cơ nhiễm trùng. Mẹ nên duy trì thói quen này đều đặn, đặc biệt sau khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với bề mặt công cộng
- Giữ vệ sinh nơi ở: Không gian sống sạch sẽ giúp giảm nguy cơ lây nhiễm cho trẻ. Mẹ nên thường xuyên lau chùi, khử khuẩn các bề mặt tiếp xúc nhiều như tay nắm cửa, bàn ghế, đồ chơi và điện thoại. Việc giữ môi trường trong lành, thoáng khí cũng hỗ trợ hệ hô hấp của bé khỏe mạnh hơn, đồng thời hạn chế sự tồn tại và phát tán của virus trong gia đình.
- Sử dụng thuốc an toàn: Nếu mẹ cần dùng thuốc khi đang cho con bú, tuyệt đối không nên tự ý sử dụng. Thay vào đó, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để đảm bảo thuốc an toàn cho cả mẹ và bé. Một số loại thuốc có thể đi qua sữa mẹ, vì vậy việc lựa chọn đúng thuốc sẽ giúp tránh nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ.
- Nghỉ ngơi và dinh dưỡng: Nghỉ ngơi đầy đủ, uống nhiều nước và duy trì chế độ ăn uống khoa học là yếu tố quan trọng giúp mẹ nhanh hồi phục. Thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất sẽ hỗ trợ hệ miễn dịch, đồng thời đảm bảo nguồn sữa chất lượng cho bé. Việc cân bằng giữa nghỉ ngơi và dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp mẹ khỏe mạnh hơn và chăm sóc bé tốt hơn.
Tuân thủ các biện pháp vệ sinh giúp ngăn chặn tối đa nguy cơ lây nhiễm giọt bắn cho con (Nguồn: Sưu tầm)
Tóm lại, câu trả lời cho thắc mắc mẹ bị cảm lạnh có cho con bú được không là hoàn toàn có thể và rất nên thực hiện. Dòng sữa mẹ lúc này chính là chiếc áo giáp sinh học chứa đầy kháng thể giúp bảo vệ con yêu trước các tác nhân gây bệnh. Chỉ cần mẹ chú ý đeo khẩu trang, rửa tay sạch sẽ và không tự ý dùng thuốc sai cách, em bé sẽ luôn được đón nhận nguồn dinh dưỡng an toàn nhất.
Nguồn tham khảo:
CDC
https://www.cdc.gov/breastfeeding-special-circumstances/hcp/illnesses-conditions/flu.html
MotherToBaby