Các triệu chứng viêm gan B theo từng giai đoạn của bệnh
Triệu chứng viêm gan b thường diễn biến âm thầm khiến phần lớn người bệnh không hay biết mình đang mang mầm bệnh virus HBV. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu thay đổi của cơ thể qua từng giai đoạn là chìa khóa để điều trị thuận lợi và ngăn chặn biến chứng xơ gan, ung thư gan. Pharmacity nhấn mạnh hiểu rõ bệnh lý này là bước đầu tiên giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình trước “kẻ giết người thầm lặng”.
Viêm gan B là bệnh gì?
Viêm gan B là tình trạng viêm nhiễm tại gan do virus viêm gan B (HBV) gây ra. Đây là một loại virus có sức sống mãnh liệt, có thể tồn tại ở môi trường bên ngoài cơ thể ít nhất 7 ngày mà vẫn giữ nguyên khả năng gây bệnh nếu xâm nhập được vào hệ tuần hoàn của người chưa có miễn dịch. Khi virus đi vào cơ thể, chúng sẽ di chuyển đến các tế bào gan và bắt đầu quá trình nhân bản. Tuy nhiên, bản thân virus không trực tiếp phá hủy tế bào gan; chính phản ứng của hệ miễn dịch cơ thể nhằm tiêu diệt virus đã vô tình gây ra tình trạng viêm và hoại tử các tế bào gan khỏe mạnh.
Bệnh được chia thành hai thể chính dựa trên thời gian tồn tại của virus trong cơ thể. Viêm gan B cấp tính là giai đoạn nhiễm trùng mới xảy ra trong vòng 6 tháng đầu. Đối với người trưởng thành có hệ miễn dịch tốt, khoảng hơn 90% trường hợp có thể tự loại bỏ virus hoàn toàn. Ngược lại, nếu virus tồn tại quá 6 tháng, bệnh sẽ chuyển sang thể viêm gan B mạn tính. Đây là giai đoạn nguy hiểm nhất vì virus sẽ chung sống suốt đời với người bệnh, liên tục gây ra các tổn thương nhỏ nhưng kéo dài, dần dần phá hủy cấu trúc gan và dẫn đến suy giảm chức năng gan vĩnh viễn.
Triệu chứng viêm gan B theo từng giai đoạn của bệnh
Tùy thuộc vào thời gian nhiễm bệnh và khả năng phản ứng của hệ miễn dịch mà các triệu chứng viêm gan b sẽ biểu hiện khác nhau. Việc nắm bắt các dấu hiệu này giúp chúng ta có những phản ứng y tế kịp thời.
Triệu chứng viêm gan B ở giai đoạn cấp tính
Trong giai đoạn cấp tính, sau khoảng thời gian ủ bệnh từ 1 đến 4 tháng, người bệnh bắt đầu xuất hiện các triệu chứng tương tự như một đợt cảm cúm nặng. Những biểu hiện phổ biến bao gồm mệt mỏi rã rời, uể oải không rõ nguyên nhân, sốt nhẹ hoặc sốt vừa kéo dài trong vài ngày. Người bệnh thường có cảm giác chán ăn, sợ mùi dầu mỡ, buồn nôn và đôi khi bị nôn mửa. Một dấu hiệu đặc trưng ở giai đoạn này là tình trạng đau tức nhẹ hoặc cảm giác nặng nề ở vùng hạ sườn phải – nơi vị trí của gan.
Khi tình trạng viêm trở nên nghiêm trọng hơn, sắc tố mật bilirubin tích tụ trong máu sẽ gây ra hiện tượng vàng da và vàng mắt rõ rệt. Nước tiểu của người bệnh lúc này thường có màu vàng sậm như nước chè đặc, trong khi phân có thể nhạt màu hơn bình thường. Ngoài ra, một số người còn gặp phải tình trạng đau nhức các khớp xương hoặc phát ban trên da. Mặc dù các triệu chứng này có thể rất rầm rộ và gây khó chịu, nhưng đây thường là dấu hiệu cho thấy hệ miễn dịch đang phản ứng mạnh mẽ để loại bỏ virus.
Xét nghiệm máu định kỳ là cách tốt nhất để phát hiện virus ngay cả khi cơ thể chưa xuất hiện triệu chứng rõ rệt (Nguồn: Sưu tầm)
Triệu chứng khi bệnh chuyển sang giai đoạn mạn tính
Khác với giai đoạn cấp tính, viêm gan B mạn tính thường được ví như một “kẻ ẩn mình”. Đa số người bệnh ở giai đoạn này hoàn toàn không có triệu chứng lâm sàng rõ rệt trong nhiều năm, thậm chí là vài chục năm. Họ vẫn sinh hoạt, làm việc và cảm thấy cơ thể khỏe mạnh bình thường. Tuy nhiên, virus vẫn đang âm thầm nhân bản và gây ra những tổn thương sẹo li ti trong gan. Một số dấu hiệu kín đáo mà người bệnh có thể nhận thấy là tình trạng mệt mỏi thường xuyên vào cuối ngày, tiêu hóa kém, hay bị đầy hơi, trướng bụng sau khi ăn các món nhiều đạm hoặc chất béo.
Khi bệnh đã tiến triển đến giai đoạn xơ gan hoặc suy giảm chức năng gan nặng, các triệu chứng mới bắt đầu lộ diện rõ rệt hơn. Người bệnh có thể thấy xuất hiện các mạch máu nhỏ hình sao trên da ngực hoặc cổ (sao mạch), lòng bàn tay đỏ rực (lòng bàn tay son), chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam thường xuyên do gan không còn sản xuất đủ yếu tố đông máu. Tình trạng sụt cân nhanh, phù chân, bụng trướng to (cổ trướng) và vàng da đậm là những dấu hiệu cảnh báo bệnh đã ở giai đoạn rất muộn.
Viêm gan B lây qua những con đường nào?
Hiểu rõ các con đường lây truyền là nền tảng để mỗi cá nhân có thể tự bảo vệ mình và những người xung quanh. Virus HBV có khả năng lây nhiễm rất cao, chủ yếu qua các con đường tiếp xúc với dịch tiết cơ thể.
Lây truyền qua máu và các thủ thuật y tế
Đây là con đường lây nhiễm trực tiếp và nhanh nhất. Chỉ cần một lượng máu cực nhỏ mang virus xâm nhập vào vết thương hở của người lành là đủ để gây bệnh. Các hành vi nguy cơ bao gồm dùng chung kim tiêm (phổ biến ở người nghiện ma túy), dùng chung dao cạo râu, bàn chải đánh răng hoặc dụng cụ bấm móng tay. Ngoài ra, việc thực hiện các thủ thuật như xăm mình, xỏ khuyên, làm răng hoặc phẫu thuật tại các cơ sở không đảm bảo quy trình tiệt trùng nghiêm ngặt cũng tiềm ẩn rủi ro rất lớn.
Nguy cơ lây từ mẹ sang con trong thai kỳ và khi sinh
Lây truyền từ mẹ sang con là nguyên nhân chính gây ra tình trạng viêm gan B mạn tính ở trẻ em tại các quốc gia Đông Nam Á. Quá trình lây nhiễm chủ yếu diễn ra trong lúc chuyển dạ và sinh nở khi thai nhi tiếp xúc trực tiếp với máu và dịch tiết của mẹ. Nếu người mẹ có nồng độ virus cao và kháng nguyên HBeAg dương tính, tỷ lệ lây cho con có thể lên tới 90% nếu không có các biện pháp can thiệp kịp thời ngay sau sinh. Do đó, việc tầm soát viêm gan B cho phụ nữ trước và trong thai kỳ là vô cùng quan trọng.
Lây nhiễm qua quan hệ tình dục không an toàn
Virus HBV hiện diện trong tinh dịch và dịch âm đạo của người nhiễm bệnh. Do đó, việc quan hệ tình dục không sử dụng bao cao su với người mang virus là một con đường lây truyền phổ biến. Nguy cơ lây nhiễm tăng cao nếu quá trình quan hệ gây ra các vết trầy xước nhỏ ở niêm mạc cơ quan sinh dục. Cần lưu ý rằng viêm gan B không lây qua các tiếp xúc thông thường như ôm ấp, nắm tay, nói chuyện hay ăn uống chung bát đũa.
Xây dựng thói quen sinh hoạt an toàn và sử dụng biện pháp bảo vệ giúp ngăn chặn sự lây lan của virus trong cộng đồng (Nguồn: Sưu tầm)
Mức độ nguy hiểm của bệnh viêm gan B
Mức độ nguy hiểm của viêm gan B nằm ở khả năng gây ra các biến chứng không thể đảo ngược nếu không được quản lý tốt. Khi tình trạng viêm diễn ra kéo dài, các tế bào gan bị chết đi sẽ được thay thế bằng các mô xơ. Quá trình xơ hóa này làm thay đổi cấu trúc gan, chèn ép các mạch máu và làm suy giảm chức năng gan một cách trầm trọng. Xơ gan không chỉ gây ra tình trạng phù nề, cổ trướng mà còn dẫn đến biến chứng vỡ tĩnh mạch thực quản, gây xuất huyết tiêu hóa ồ ạt, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Nghiêm trọng hơn, virus HBV là tác nhân hàng đầu gây ung thư biểu mô tế bào gan (HCC). Virus có thể tác động làm biến đổi cấu trúc DNA của tế bào gan, thúc đẩy sự hình thành các khối u ác tính ngay cả khi gan chưa chuyển sang giai đoạn xơ. Ung thư gan thường diễn tiến rất nhanh và có tiên lượng xấu nếu phát hiện ở giai đoạn muộn. Chính vì vậy, viêm gan B được coi là một gánh nặng lớn cho y tế và xã hội do chi phí điều trị các biến chứng này là vô cùng đắt đỏ và phức tạp.
Các phương pháp điều trị viêm gan B hiện nay
Mặc dù hiện nay chưa có loại thuốc nào có thể tiêu diệt hoàn toàn virus viêm gan B ở người mắc thể mạn tính, nhưng y học hiện đại đã có những bước tiến lớn trong việc kiểm soát bệnh. Mục tiêu của điều trị là ức chế sự nhân bản của virus xuống mức thấp nhất (dưới ngưỡng phát hiện), đưa men gan về bình thường và ngăn chặn tiến triển của xơ hóa gan.
Đối với viêm gan B cấp tính, phương pháp điều trị chủ yếu là hỗ trợ và theo dõi. Người bệnh cần nghỉ ngơi tuyệt đối, ăn uống đủ chất, tránh xa rượu bia và các loại thuốc có độc tính cho gan. Hầu hết người trưởng thành sẽ tự hồi phục sau vài tháng. Đối với viêm gan B mạn tính, bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng các loại thuốc kháng virus đường uống (như Tenofovir hoặc Entecavir) khi có bằng chứng về việc virus đang hoạt động và gây tổn thương gan. Người bệnh cần tuân thủ uống thuốc đều đặn mỗi ngày và tái khám định kỳ để theo dõi hiệu quả điều trị cũng như phát hiện sớm tình trạng virus kháng thuốc. Trong một số trường hợp đặc biệt, thuốc tiêm Interferon có thể được sử dụng để kích thích hệ miễn dịch của cơ thể chống lại virus.
Cách phòng tránh viêm gan B hiệu quả
Phòng bệnh luôn là giải pháp tiết kiệm và an toàn nhất. Trong đó, tiêm vắc xin phòng viêm gan B được coi là “vũ khí” hiệu quả nhất hiện nay. Vắc xin rất an toàn và mang lại khả năng bảo vệ lên đến trên 95%. Trẻ sơ sinh cần được tiêm mũi đầu tiên trong vòng 24 giờ sau sinh, tiếp theo là các mũi nhắc lại theo phác đồ tiêm chủng mở rộng. Đối với người lớn, trước khi tiêm cần thực hiện xét nghiệm máu để kiểm tra xem đã nhiễm bệnh hay chưa và nồng độ kháng thể bảo vệ hiện có là bao nhiêu. Nếu chưa có kháng thể, việc hoàn thành lộ trình 3 mũi tiêm sẽ giúp bạn an tâm trước nguy cơ lây nhiễm.
Bên cạnh tiêm phòng, việc duy trì lối sống lành mạnh và thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân là vô cùng cần thiết. Tuyệt đối không dùng chung các vật dụng cá nhân như dao cạo râu, bàn chải đánh răng; luôn thực hiện quan hệ tình dục an toàn và chung thủy. Đối với phụ nữ mang thai nhiễm virus, cần tuân thủ phác đồ dự phòng lây truyền từ mẹ sang con theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Việc tầm soát gan định kỳ mỗi 6 tháng là thói quen nên được duy trì để bảo vệ lá gan luôn khỏe mạnh.
Duy trì lối sống lành mạnh và nghỉ ngơi hợp lý giúp tăng cường sức đề kháng cho lá gan (Nguồn: Sưu tầm)
Theo khuyến cáo y khoa, việc tự ý sử dụng các loại thuốc nam, thuốc bắc không rõ nguồn gốc để “giải độc gan” hay “chữa dứt điểm viêm gan B” là hành động cực kỳ nguy hiểm, có thể dẫn đến suy gan cấp tính. Mọi phương pháp điều trị cần được thực hiện tại các cơ sở y tế uy tín và dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa. Một tinh thần lạc quan, chế độ dinh dưỡng khoa học và lộ trình theo dõi y tế chặt chẽ sẽ giúp người bệnh viêm gan B chung sống hòa bình với virus và duy trì chất lượng cuộc sống tốt đẹp.
Tóm lại, các triệu chứng phổ biến của viêm gan B bao gồm mệt mỏi kéo dài, chán ăn, buồn nôn, đau tức vùng hạ sườn phải, vàng da, mắt, nước tiểu sẫm màu và đau khớp. Tuy nhiên, do tính chất âm thầm của bệnh, việc chủ động xét nghiệm tầm soát và tiêm phòng vắc xin vẫn là những biện pháp quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe trước virus viêm gan B.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: Tổng hợp