Bị trĩ khi mang thai là nỗi ám ảnh thầm kín của rất nhiều mẹ bầu, gây ra không ít phiền toái và đau đớn trong sinh hoạt hàng ngày. Sự thay đổi đột ngột về nội tiết tố kết hợp với áp lực ngày càng tăng từ tử cung lên vùng chậu là những tác nhân chính khiến các tĩnh mạch hậu môn bị suy giãn.
Nguyên nhân bị trĩ khi mang thai
Bệnh trĩ thực chất là tình trạng các tĩnh mạch ở hậu môn và trực tràng dưới bị sưng phồng, tương tự như tình trạng suy giãn tĩnh mạch ở chân. Đối với phụ nữ mang thai, có nhiều yếu tố cộng hưởng dẫn đến sự hình thành búi trĩ. Đầu tiên và quan trọng nhất là sự phát triển của tử cung. Khi thai nhi lớn dần, tử cung mở rộng và gây áp lực cực lớn lên các tĩnh mạch vùng chậu và tĩnh mạch chủ dưới. Áp lực này làm chậm quá trình lưu thông máu từ nửa dưới cơ thể về tim, khiến máu bị ứ đọng và làm các tĩnh mạch ở trực tràng bị giãn ra. Yếu tố thứ hai là sự gia tăng nồng độ hormone progesterone.
Hormone này có tác dụng làm giãn các cơ trơn để tử cung có thể mở rộng, nhưng đồng thời nó cũng làm giãn thành tĩnh mạch, khiến chúng dễ bị sưng hơn. Ngoài ra, nồng độ progesterone cao cũng làm chậm nhu động ruột, dẫn đến táo bón – “kẻ thù” số một gây ra bệnh trĩ. Việc mẹ bầu phải rặn mạnh khi đi đại tiện do táo bón làm tăng áp lực lên các tĩnh mạch hậu môn, trực tiếp hình thành nên búi trĩ. Cuối cùng, việc tăng trọng lượng cơ thể nhanh chóng và thói quen ngồi hoặc đứng quá lâu của mẹ bầu cũng góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng này
Minh hoạ về việc bị trĩ khi mang thai . (Nguồn: Sưu tầm)
Giai đoạn mẹ bầu thường bị trĩ
Bệnh trĩ có thể xuất hiện ở bất kỳ thời điểm nào trong thai kỳ, nhưng mức độ phổ biến và tính chất của bệnh sẽ thay đổi tùy theo từng giai đoạn phát triển của thai nhi.
Bị trĩ khi mang thai 3 tháng đầu thai kỳ
Trong tam cá nguyệt đầu tiên, nguyên nhân chính thường không phải do áp lực từ cân nặng của thai nhi mà chủ yếu do sự thay đổi nội tiết tố đột ngột. Cơ thể bắt đầu sản sinh lượng lớn hormone để bảo vệ phôi thai, vô tình gây ra tình trạng táo bón sớm. Những mẹ bầu có tiền sử bị trĩ trước khi mang thai hoặc có hệ tiêu hóa kém thường sẽ cảm thấy các dấu hiệu khó chịu xuất hiện ngay từ giai đoạn này. Cảm giác đau rát nhẹ hoặc ngứa ngáy vùng hậu môn có thể bắt đầu nhen nhóm, báo hiệu một thai kỳ cần sự chăm sóc đặc biệt về dinh dưỡng.
Bị trĩ khi mang thai 3 tháng giữa thai kỳ
Đây là giai đoạn bụng bầu bắt đầu lộ rõ và tử cung bắt đầu vượt ra khỏi vùng chậu. Áp lực lên trực tràng tăng dần. Những mẹ bầu bị nghén nặng ở giai đoạn đầu và bắt đầu ăn bù vào giai đoạn này nếu không chú ý chất xơ sẽ rất dễ bị táo bón nặng. Búi trĩ có thể bắt đầu lòi ra ngoài khi đi vệ sinh nhưng vẫn có thể tự co lên được. Cảm giác khó chịu trở nên rõ ràng hơn, đặc biệt là sau khi ngồi lâu làm việc hoặc sau mỗi lần đi đại tiện.
Bị trĩ khi mang thai 3 tháng cuối thai kỳ
Đây là thời điểm “đỉnh cao” của bệnh trĩ. Thai nhi lúc này đã đạt trọng lượng lớn nhất, đầu thai nhi bắt đầu xuống thấp chèn ép mạnh vào vùng xương chậu và trực tràng. Lưu lượng máu đến vùng vùng chậu tăng cao kỷ lục phục vụ cho kỳ sinh nở khiến các tĩnh mạch hậu môn căng phồng hết mức. Đa số các ca bị trĩ nặng, chảy máu hoặc sưng đau dữ dội đều tập trung ở 3 tháng cuối này. Việc đi lại và ngồi đối với mẹ bầu lúc này trở nên vô cùng khó khăn, gây ảnh hưởng đáng kể đến tâm lý và giấc ngủ trước khi vượt cạn.
Việc thăm khám bác sĩ chuyên khoa sớm giúp mẹ bầu có phương án kiểm soát bệnh trĩ hiệu quả, tránh để bệnh tiến triển nặng gây đau đớn (Nguồn: Sưu tầm)
Triệu chứng bệnh trĩ khi mang thai
Nhận biết sớm các dấu hiệu của bệnh trĩ giúp mẹ bầu có biện pháp can thiệp kịp thời, tránh để búi trĩ bị viêm nhiễm hoặc tắc mạch. Triệu chứng phổ biến nhất là đi ngoài ra máu tươi. Mẹ có thể phát hiện máu dính trên giấy vệ sinh hoặc lẫn trong phân. Cảm giác đau rát, ngứa ngáy vùng hậu môn thường xuyên xuất hiện do dịch nhầy từ búi trĩ tiết ra gây kích ứng da. Mẹ bầu cũng có thể cảm nhận thấy một hoặc nhiều khối u nhỏ, mềm nhô ra ở rìa hậu môn, đặc biệt là sau khi đi tiêu. Nếu là trĩ nội, búi trĩ nằm bên trong trực tràng có thể không gây đau nhưng gây chảy máu; trong khi trĩ ngoại nằm dưới da quanh hậu môn thường gây đau đớn nhiều hơn do chứa nhiều dây thần kinh cảm giác. Trong trường hợp nặng, búi trĩ có thể bị sa ra ngoài và không thể đẩy vào trong, gây sưng tấy và đau đớn dữ dội, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày.
Cách điều trị trĩ khi mang thai
Vì đang trong giai đoạn mang thai, việc sử dụng thuốc tây y hay can thiệp phẫu thuật thường được hạn chế tối đa. Mục tiêu điều trị chính là làm giảm triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng. Biện pháp hữu hiệu nhất là ngâm hậu môn trong nước ấm khoảng 10-15 phút, 2-3 lần mỗi ngày. Nước ấm giúp tăng cường lưu thông máu, làm giãn cơ vòng hậu môn và giảm sưng búi trĩ. Mẹ bầu cũng có thể dùng khăn lạnh hoặc túi đá chườm lên vùng hậu môn để giảm sưng và làm tê liệt tạm thời cảm giác đau. Việc giữ vùng hậu môn luôn sạch sẽ và khô thoáng là cực kỳ quan trọng; nên dùng vòi xịt hoặc khăn ướt không mùi dành cho em bé để vệ sinh thay vì dùng giấy vệ sinh thô ráp. Trong trường hợp đau nhiều, bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc bôi hoặc viên đặt trĩ có thành phần thảo dược an toàn cho thai nhi. Tuyệt đối mẹ không được tự ý mua thuốc về dùng mà không có sự tư vấn của chuyên gia y tế.
Biện pháp ngăn ngừa bệnh trĩ khi mang thai?
Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh, đặc biệt là với bệnh trĩ trong thai kỳ. Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò then chốt: mẹ cần bổ sung ít nhất 25-30g chất xơ mỗi ngày từ rau xanh, trái cây, các loại hạt và ngũ cốc nguyên hạt. Uống đủ 2-2.5 lít nước mỗi ngày để giúp phân mềm và dễ đi tiêu hơn. Thói quen đi vệ sinh cũng cần được điều chỉnh; hãy đi ngay khi có cảm giác buồn, không nên nhịn và tuyệt đối không ngồi quá lâu trong nhà vệ sinh (tránh đọc báo hay dùng điện thoại). Về vận động, mẹ bầu nên thực hiện các bài tập Kegel thường xuyên để tăng cường sức mạnh cơ vùng chậu và cải thiện lưu thông máu vùng hậu môn. Tránh ngồi hoặc đứng ở một tư thế quá lâu; nếu phải làm việc văn phòng, hãy đứng lên đi lại nhẹ nhàng sau mỗi 30-45 phút. Khi nằm ngủ, mẹ nên nằm nghiêng sang bên trái để giảm áp lực của tử cung lên tĩnh mạch chủ dưới, từ đó giảm áp lực máu lên vùng trực tràng.
FAQ
Dưới đây là giải đáp cho những lo lắng phổ biến của các mẹ bầu khi đối mặt với bệnh trĩ và chuẩn bị cho kỳ sinh nở.
Bà bầu bị trĩ có sinh thường được không?
Câu trả lời là có, đa số trường hợp bị trĩ vẫn có thể sinh thường được. Tuy nhiên, việc rặn đẻ trong quá trình sinh thường chắc chắn sẽ làm búi trĩ sa ra ngoài nhiều hơn và sưng đau hơn sau khi sinh. Bác sĩ sản khoa sẽ đánh giá mức độ nghiêm trọng của búi trĩ. Nếu trĩ quá lớn, bị tắc mạch hoặc có nguy cơ gây băng huyết, hoại tử trong quá trình rặn đẻ, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định sinh mổ để đảm bảo an toàn. Do đó, mẹ nên trao đổi thẳng thắn với bác sĩ về tình trạng trĩ của mình để có phương án hỗ trợ tốt nhất trong phòng đẻ, chẳng hạn như tư vấn tư thế rặn đẻ phù hợp hoặc các thủ thuật hỗ trợ giảm áp lực.
Tìm hiểu thông tin về trĩ trên các trang chính thống giúp mẹ bầu hiểu rõ hơn về tình trạng cơ thể (Nguồn: Sưu tầm)
Bị trĩ khi mang thai sau sinh có hết không?
Tin vui cho các mẹ là bệnh trĩ hình thành trong quá trình mang thai thường có xu hướng thuyên giảm hoặc tự biến mất sau khi sinh. Khi thai nhi chào đời, áp lực lên tĩnh mạch vùng chậu đột ngột biến mất, nồng độ hormone dần ổn định trở lại khiến các tĩnh mạch có khả năng co lại về trạng thái ban đầu. Tuy nhiên, quá trình này cần thời gian và phụ thuộc vào việc mẹ có duy trì chế độ ăn uống chống táo bón sau sinh hay không. Nếu sau khoảng vài tháng sau sinh mà tình trạng trĩ vẫn không cải thiện hoặc có dấu hiệu nặng hơn, mẹ nên đi khám tại các chuyên khoa hậu môn trực tràng để có hướng điều trị triệt để hơn như thắt vòng cao su hoặc tiêm xơ.
Bị trĩ khi mang thai dù mang lại nhiều đau đớn và bất tiện nhưng không phải là vấn đề không thể kiểm soát. Với sự kiên trì trong việc điều chỉnh lối sống, chế độ ăn uống và sự hỗ trợ từ y khoa, mẹ hoàn toàn có thể chung sống hòa bình với căn bệnh này và tận hưởng một thai kỳ trọn vẹn. Hãy nhớ rằng sức khỏe tinh thần của mẹ cũng rất quan trọng; đừng để những lo lắng thầm kín về bệnh trĩ làm ảnh hưởng đến niềm vui đón chờ thiên thần nhỏ. Hãy luôn lắng nghe cơ thể, chia sẻ với bác sĩ và tin tưởng rằng sau cơn mưa trời lại sáng, những khó chịu này sẽ sớm qua đi sau khi bạn được bế con yêu trên tay. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về kiến thức sẽ là vũ khí tốt nhất giúp bạn vượt qua mọi thử thách trong hành trình làm mẹ thiêng liêng.
Tổng kết lại, bị trĩ khi mang thai là tình trạng phổ biến do sự thay đổi nội tiết và áp lực từ tử cung lớn dần. Chìa khóa để chung sống và vượt qua căn bệnh này chính là ngăn ngừa táo bón thông qua thực đơn giàu chất xơ và lối sống vận động nhẹ nhàng. Dù trĩ thường thuyên giảm sau sinh, mẹ vẫn cần theo dõi sát sao các dấu hiệu và thăm khám bác sĩ khi cần thiết.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: WHO, CDC, Bộ Y tế, Tổng hợp.