Thời tiết thay đổi, áp lực công việc hoặc sự suy giảm sức đề kháng đột ngột là những điều kiện lý tưởng khiến cơ thể dễ bị nhiễm cảm lạnh. Khi đối mặt với các triệu chứng mệt mỏi, nghẹt mũi, nặng đầu, xông hơi bằng thảo mộc thường là liệu pháp giải cảm quen thuộc được nghĩ đến đầu tiên. Tuy nhiên, liệu người bị cảm lạnh có nên xông hơi không và thực hiện thế nào mới mang lại hiệu quả y khoa an toàn nhất?
Cảm lạnh ( Nguồn: Sưu tập)
Vì sao bị cảm lạnh?
Cảm lạnh là tình trạng nhiễm trùng cấp tính đường hô hấp trên, xảy ra khi cơ thể tiếp xúc và bị tấn công bởi các loại virus (phổ biến nhất là nhóm Rhinovirus). Virus thường xâm nhập dễ dàng hơn khi cơ thể bị dầm mưa, nhiễm sương đêm, thay đổi nhiệt độ đột ngột hoặc khi hàng rào miễn dịch tại niêm mạc mũi họng bị suy yếu.
Các biểu hiện của cảm lạnh
Các triệu chứng của cảm lạnh thường phát triển từ từ sau 1 – 3 ngày kể từ khi tiếp xúc với nguồn bệnh, khu trú chủ yếu ở đường hô hấp trên với các biểu hiện điển hình như:
- Hắt hơi liên tục, chảy nước mũi trong hoặc ngạt mũi, nghẹt mũi gây khó thở.
- Đau rát cổ họng, vướng họng, ho khan hoặc ho có đờm mỏng.
- Đau đầu âm ỉ, nặng vùng trán và hốc mắt, mỏi mệt các cơ bắp.
- Có thể kèm theo sốt nhẹ hoặc cảm giác gai rét, sợ gió, sợ lạnh chạy dọc sống lưng.
Tại sao người bệnh thường chọn xông hơi khi cảm lạnh?
Từ lâu, xông hơi đã trở thành phương pháp tự chăm sóc tại nhà được ưa chuộng nhờ khả năng làm dịu cơ thể tức thì. Khi cảm lạnh, niêm mạc mũi họng của người bệnh thường bị khô rát, các dịch nhầy đặc quánh lại gây bít tắc đường thở. Hơi nước ấm trong quá trình xông đóng vai trò như một chất làm ẩm tự nhiên, kết hợp với các tinh dầu thảo mộc mang tính ấm sẽ giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu, thông thoáng mũi họng và giảm nhẹ cảm giác đau nhức mình mẩy một cách nhanh chóng.
Người bị cảm lạnh có nên xông hơi không?
Câu trả lời từ các chuyên gia y tế là: Người bị cảm lạnh hoàn toàn có thể xông hơi, nhưng phương pháp này chỉ thực sự phát huy công dụng khi thực hiện đúng cách, đúng thời điểm và trên đúng đối tượng.
Giúp người bệnh giải cảm
Dưới góc nhìn y học, việc xông hơi một cách khoa học mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho quá trình giải cảm:
- Hỗ trợ thông thoáng đường thở: Hơi nước nóng đi sâu vào các xoang mũi, làm loãng dịch nhầy bám ở niêm mạc hô hấp, giúp người bệnh khạc đờm và xì mũi dễ dàng hơn, từ đó cải thiện rõ rệt tình trạng nghẹt mũi.
- Kích thích tuần hoàn máu, giảm đau: Nhiệt độ ấm làm giãn nở các mạch máu ngoại vi dưới da, thúc đẩy lưu thông máu đến các cơ quan, làm giảm tình trạng co thắt cơ gây đau nhức vai gáy và xua tan cơn đau đầu.
- Hỗ trợ đào thải độc tố: Xông hơi kích thích các tuyến mồ hôi hoạt động, giúp cơ thể thải bớt một phần nhiệt lượng và các độc tố ra ngoài qua lỗ chân lông, đem lại cảm giác nhẹ nhàng, sảng khoái.
Liệu pháp xông hơi hỗ trợ phát tán phong hàn và thông thoáng đường hô hấp (Nguồn: Sưu tầm)
Thời điểm nào không nên xông hơi
Dù mang lại nhiều lợi ích, người bệnh tuyệt đối không được xông hơi vào những thời điểm nhạy cảm sau để tránh nguy cơ đột quỵ hoặc khiến bệnh trở nặng:
- Khi đang sốt cao liên tục: Sốt cao nghĩa là trung tâm điều nhiệt đang bị quá tải. Việc tiếp xúc thêm với hơi nóng lúc này sẽ làm thân nhiệt tăng vọt, dễ dẫn đến co giật hoặc sốc nhiệt nguy hiểm.
- Khi vừa ăn no hoặc khi quá đói: Xông hơi lúc no gây ảnh hưởng xấu đến hệ tiêu hóa; xông hơi lúc đói dễ làm tụt đường huyết, tụt huyết áp gây ngất xỉu trong phòng xông.
- Sau khi sử dụng rượu bia: Chất cồn làm giãn mạch máu ngoại vi. Xông hơi ngay sau khi uống rượu bia sẽ làm gia tăng tốc độ mất nước, gây hạ huyết áp tư thế nghiêm trọng.
Đối tượng nào không nên xông hơi?
Phương pháp xông hơi giải cảm không được chỉ định hoặc cần hết sức thận trọng đối với các nhóm đối tượng sau:
- Phụ nữ đang mang thai (nhiệt độ lõi cơ thể tăng cao khi xông hơi có thể gây ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi).
- Trẻ em nhỏ tuổi và người già yếu, người bị suy nhược cơ thể nghiêm trọng.
- Người có tiền sử mắc các bệnh lý tim mạch, huyết áp cao mãn tính hoặc hẹp mạch vành
- Người đang bị tiêu chảy, mất nước hoặc có vết thương hở ngoài da.
Các lưu ý xông hơi đúng cách khi cảm
Để quá trình xông hơi giải cảm diễn ra an toàn, người bệnh và người chăm sóc cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:
- Lựa chọn thảo mộc giàu tinh dầu: Nên ưu tiên các loại lá xông tự nhiên mang tính ấm, chứa các hoạt chất kháng khuẩn như sả, tía tô, kinh giới, bạc hà, lá bưởi, lá chanh hoặc gừng tươi đập dập.
- Kiểm soát thời gian xông: Chỉ nên xông hơi trong khoảng từ 10 đến 15 phút (đối với xông trùm chăn tại nhà) cho đến khi mồ hôi râm rấp đều toàn thân thì dừng lại. Tuyệt đối không ngâm mình hoặc xông quá lâu gây mất nước, mệt lả.
- Trình tự mở nắp nồi xông: Khi bắt đầu xông, nên mở nắp nồi thật từ từ để hơi nước thoát ra từng chút một cho cơ thể thích nghi dần. Tránh mở tung nắp nồi đột ngột vì hơi nước quá nóng có thể gây bỏng nhiệt vùng mặt và ngực.
- Chăm sóc sau khi xông: Dùng khăn bông khô lau sạch mồ hôi ngay sau khi xông, thay trang phục mới khô ráo và ngồi nghỉ ở nơi kín gió. Tuyệt đối không đi tắm ngay sau khi xông (kể cả tắm nước ấm) vì các lỗ chân lông đang giãn nở, tắm ngay sẽ khiến hàn khí xâm nhập ngược vào trong phế quản, phổi.
- Bù nước kịp thời: Uống một ly nước lọc ấm hoặc nước gừng ấm sau khi xông để bù lại lượng chất lỏng đã mất qua tuyến mồ hôi..
Các câu hỏi liên quan
Bị cảm lạnh làm gì nhanh khỏi?
Để nhanh chóng chiến thắng virus cảm lạnh, người bệnh cần phối hợp đồng bộ các biện pháp chăm sóc sức khỏe tại nhà:
- Dành thời gian nghỉ ngơi tuyệt đối, đảm bảo giấc ngủ sâu để hệ miễn dịch phục hồi.
- Uống nhiều nước ấm, nước ép trái cây giàu vitamin C (cam, bưởi, quýt) để làm loãng đờm nhầy và tăng sức đề kháng.
- Ăn các món ăn lỏng, ấm, dễ tiêu hóa như cháo hành tía tô, súp gà nấu gừng.
- Thường xuyên súc họng và xịt mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý 0.9% để sát khuẩn đường hô hấp trên.
Người bị cảm lạnh thiếu chất gì?
Về mặt dinh dưỡng, khi bị cảm lạnh, cơ thể thường có sự thiếu hụt tạm thời hoặc cần nhu cầu cao hơn về các vi chất hỗ trợ miễn dịch:
- Vitamin C: Đóng vai trò kích thích sự hoạt động của các tế bào bạch cầu, giúp rút ngắn thời gian nhiễm bệnh.
- Kẽm (Zinc): Khoáng chất tối quan trọng giúp ngăn chặn sự nhân lên của virus cảm lạnh tại niêm mạc mũi họng.
- Vitamin D: Hỗ trợ điều hòa và tăng cường các phản ứng phòng vệ tự nhiên của cơ thể trước các tác nhân gây nhiễm trùng đường hô hấp.
Trời lạnh có nên xông hơi?
Có, nhưng phải thực hiện trong không gian kín gió. Khi thời tiết chuyển lạnh, việc xông hơi đúng cách bằng nước ấm giúp cơ thể giữ ấm, tăng cường lưu thông máu và phòng ngừa các chứng co cứng cơ vai gáy. Tuy nhiên, sau khi xông xong, bạn cần lau khô người thật kỹ và mặc quần áo ấm ngay lập tức trước khi bước ra ngoài, tránh để cơ thể gặp luồng gió lạnh đột ngột gây sốc nhiệt hoặc nhiễm lạnh sâu hơn.
Bù nước ấm sau khi xông giúp duy trì thể tích tuần hoàn ổn định (Nguồn: Sưu tầm)
Tóm lại, xông hơi là một trong những phương pháp hỗ trợ giúp cơ thể thư giãn và làm dịu các triệu chứng khó chịu của cảm lạnh thông thường. Tuy nhiên, để an toàn người bệnh cần thực hiện đúng cách, tránh lạm dụng và cần chú ý đến các đối tượng không được khuyến cáo sử dụng phương pháp này. Nếu tình trạng cảm lạnh đi kèm sốt cao, khó thở hoặc không có dấu hiệu thuyên giảm sau vài ngày, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám.
Nguồn tham khảo
PubMed Central
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7168476/