Giai đoạn mang thai là thời điểm cơ thể người phụ nữ có nhiều thay đổi lớn về cả nội tiết tố lẫn hệ thống miễn dịch. Chính sự suy giảm sức đề kháng tự nhiên này khiến mẹ bầu trở thành đối tượng rất nhạy cảm trước các biến động của thời tiết. Tình trạng “trúng gió” rất dễ xảy ra khi mẹ bầu vô tình gặp phải những luồng khí lạnh đột ngột hoặc sương đêm..
Trúng gió là gì?
Theo quan niệm dân gian, trúng gió là hiện tượng cơ thể bị các luồng “gió độc”, khí lạnh hoặc sương tà xâm nhập đột ngột qua các lỗ chân lông và các đường kinh lạc, gây ngưng trệ khí huyết.
Dưới góc nhìn của y học hiện đại, trúng gió bản chất là một dạng phản ứng của cơ thể trước tình trạng thay đổi nhiệt độ môi trường một cách đột ngột, có mối liên hệ mật thiết với chứng cảm lạnh. Khi gặp tác nhân lạnh, các mạch máu ngoại vi dưới da sẽ co lại để giữ nhiệt cho cơ thể, làm tăng huyết áp hoặc gây co thắt các bó cơ vùng vai gáy, dẫn đến các triệu chứng mệt mỏi, đau đầu, sợ gió và lạnh bụng.
Nguyên nhân gây ra trúng gió cho mẹ bầu
Mẹ bầu là đối tượng có nguy cơ gặp phải tình trạng trúng gió cao hơn người bình thường do các nguyên nhân cốt lõi sau:
- Hệ miễn dịch suy giảm tự nhiên: Khi mang thai, cơ thể tự động điều chỉnh hệ thống miễn dịch để bảo vệ và nuôi dưỡng bào thai, điều này vô tình khiến hàng rào tự vệ của người mẹ trước các loại virus, vi khuẩn và thời tiết trở nên yếu đi.
- Sự thay đổi về thể tích tuần hoàn và nội tiết tố: Nội tiết tố progesterone tăng cao làm giãn các mạch máu và thay đổi cơ chế điều nhiệt tự nhiên của cơ thể, khiến mẹ bầu dễ bị sốc nhiệt khi di chuyển giữa các không gian có sự chênh lệch nhiệt độ lớn.
- Thói quen sinh hoạt chưa phù hợp: Ngồi trực tiếp dưới luồng gió của quạt điện, để điều hòa ở nhiệt độ quá thấp, tắm bằng nước lạnh hoặc đi ra ngoài trời vào sáng sớm, đêm muộn mà không che chắn kỹ vùng cổ, ngực, vai gáy.
Bà bầu bị trúng gió có ảnh hưởng gì không?
Tình trạng trúng gió ở mức độ nhẹ thường chỉ khu trú ở các triệu chứng mệt mỏi ngoài da hoặc cảm lạnh thông thường. Tuy nhiên, nếu không được xử lý đúng cách và kịp thời, trúng gió có thể dẫn đến một số ảnh hưởng gián tiếp đến cả mẹ và bé:
- Đối với mẹ bầu: Cơn đau đầu dữ dội, co cứng cơ vai gáy và tình trạng buồn nôn kéo dài gây suy nhược cơ thể, chán ăn, mất ngủ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tổng thể.
- Đối với thai nhi: Bản chất trúng gió nhẹ không gây hại trực tiếp cho thai nhi. Tuy nhiên, nếu trúng gió tiến triển thành sốt cao kéo dài hoặc khiến người mẹ bị mất nước, mệt lả, lưu lượng máu nuôi dưỡng bánh nhau có thể bị ảnh hưởng, gián tiếp tác động không tốt đến sự phát triển của em bé trong bụng.
Mẹ bầu cần chú ý giữ gìn sức khỏe, tránh để tình trạng trúng gió ảnh hưởng gián tiếp đến sự phát triển của thai nhi. (Nguồn: Sưu tầm)
Bà bầu trúng gió phải làm sao?
Nên cạo gió không?
Khi mẹ bầu có dấu hiệu nhiễm lạnh, việc lựa chọn phương pháp xử lý cần phải hết sức thận trọng vì một số thói quen dân gian có thể tiềm ẩn rủi ro cho thai kỳ.
Mẹ bầu cạo gió có nên không?
Cạo gió (hoặc đánh cảm bằng thìa, đồng xu, bờ bát) là phương pháp dân gian quen thuộc được nhiều người áp dụng ngay khi bị trúng gió. Tuy nhiên, đối với phụ nữ mang thai, câu trả lời từ các chuyên gia sản khoa là: Mẹ bầu tuyệt đối không được cạo gió.
Theo góc độ y học hiện nay
Y học hiện đại cảnh báo việc cạo gió tạo ra các áp lực cơ học mạnh lên bề mặt da, làm vỡ các mao mạch dưới da gây xuất huyết huyết học. Những kích thích đau đớn và cục bộ này có thể làm tăng nồng độ các chất co thắt, vô tình kích thích tử cung co bóp mạnh, làm tăng nguy cơ động thai, chảy máu âm đạo hoặc sinh non. Ngoài ra, việc dùng các loại dầu có chứa hàm lượng tinh dầu quá đậm đặc (như bạc hà, long não) để cạo gió cũng không tốt cho sự phát triển của thai nhi
Bà bầu trúng gió phải xử lý như thế nào?
Thay vì cạo gió nguy hiểm, mẹ bầu cần áp dụng các biện pháp xử lý an toàn và khoa học sau đây:
- Nghỉ ngơi tại phòng kín gió: Di chuyển mẹ bầu vào không gian thoáng mát nhưng đóng chặt các cửa sổ, tắt quạt lớn hoặc điều hòa hướng thẳng vào người. Thay quần áo khô ráo nếu cơ thể đang vã mồ hôi.
- Giữ ấm cơ thể tự nhiên: Đắp một tấm chăn mỏng, đi tất (vớ) để giữ ấm lòng bàn chân. Có thể sử dụng túi chườm ấm áp lên vùng vai gáy bị co cứng để hỗ trợ làm giãn cơ nhẹ nhàng.
- Thoa dầu ấm đúng cách: Mẹ bầu có thể thoa một lượng nhỏ dầu tràm hoặc dầu khuynh diệp (tránh các loại dầu chứa methyl salicylate hoặc camphor liều cao) vào lòng bàn chân, vùng thái dương hoặc vùng cổ để làm ấm cơ thể. Tránh thoa dầu vào vùng bụng và vùng lưng dưới.
- Vệ sinh mũi họng dịu nhẹ: Nhỏ hoặc xịt mũi bằng nước muối sinh lý để làm sạch đường hô hấp, giảm nghẹt mũi và súc họng bằng nước muối loãng ấm 2 – 3 lần/ngày.
Bà bầu bị trúng gió nên ăn và không nên ăn gì?
Chế độ dinh dưỡng hợp lý lúc này đóng vai trò như một liều thuốc tự nhiên giúp người mẹ lấy lại năng lượng và nâng cao sức đề kháng.
Mẹ bầu nên ăn, uống gì:
- Cháo hành, tía tô nóng: Món ăn lỏng này rất dễ tiêu hóa. Hành và tía tô có tính ấm, giúp kích thích cơ thể toát mồ hôi nhẹ để giải cảm, đồng thời cung cấp năng lượng cho mẹ bầu.
- Nước gừng mật ong ấm: Gừng có tác dụng hỗ trợ làm ấm tỳ vị, lưu thông khí huyết và làm dịu nhanh cảm giác buồn nôn, lạnh bụng. Mẹ bầu có thể uống 1 ly nhỏ nước gừng ấm pha chút mật ong.
- Trái cây giàu vitamin C: Cam, bưởi, quýt, dâu tây hoặc ổi giúp hỗ trợ hệ thống miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn, thúc đẩy quá trình đào thải các tác nhân gây mệt mỏi ra khỏi cơ thể.
Cháo nóng kết hợp các loại rau gia vị tính ấm giúp mẹ bầu giải cảm tự nhiên, an toàn (Nguồn: Sưu tầm)
Mẹ bầu không nên ăn, uống gì:
- Đồ ăn thức uống lạnh: Kem, nước đá, sinh tố đá hoặc các loại trái cây vừa lấy ra từ tủ lạnh sẽ làm tăng tính hàn bên trong cơ thể, khiến tình trạng lạnh bụng, đau bụng trở nên nặng hơn.
- Thực phẩm nhiều dầu mỡ, khó tiêu: Đồ chiên rán, thức ăn nhanh sẽ gây gánh nặng cho hệ tiêu hóa vốn đang nhạy cảm của mẹ bầu khi bị trúng gió, dễ dẫn đến đầy hơi, nôn mửa.
Khi nào nên thăm khám bác sĩ
Mẹ bầu cần được người thân đưa đến ngay hiệu thuốc, bệnh viện hoặc cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám nếu xuất hiện các biểu hiện cảnh báo sau:
- Tình trạng sốt cao từ 38,5°C trở lên và không có dấu hiệu thuyên giảm sau khi áp dụng các biện pháp chườm ấm vật lý.
- Xuất hiện các triệu chứng hô hấp nặng như khó thở, thở dốc, đau tức ngực hoặc ho kéo dài rát cổ họng.
- Tình trạng buồn nôn, nôn mửa liên tục dẫn đến không thể ăn uống, người mệt lả, môi khô, có dấu hiệu mất nước.
- Xuất hiện các cơn co thắt tử cung, đau bụng dưới dữ dội hoặc có hiện tượng xuất huyết (ra máu) âm đạo.
Mẹ bầu tuyệt đối không được tự ý mua và sử dụng các loại thuốc hạ sốt, giảm đau hay thuốc kháng sinh tại nhà khi chưa có sự chỉ định và hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa sản.
Theo dõi sát các biểu hiện của cơ thể giúp mẹ bầu chủ động bảo vệ sức khỏe của mẹ và bé (Nguồn: Sưu tầm)
Các câu hỏi liên quan
Những thắc mắc thường gặp dưới đây sẽ giúp các gia đình có thêm kinh nghiệm chăm sóc sản phụ một cách toàn diện.
Triệu chứng trúng gió ở bà bầu
Biểu hiện trúng gió ở phụ nữ mang thai thường khởi phát đột ngột với các dấu hiệu nhận biết điển hình như:
- Cảm giác rùng mình, ớn lạnh dọc sống lưng dù nhiệt độ môi trường không quá thấp.
- Đau nhức vùng vai gáy, mỏi nhừ các khớp cơ toàn thân, đau đầu âm ỉ hoặc chóng mặt nhẹ khi thay đổi tư thế.
- Nghẹt mũi, chảy nước mũi trong, hắt hơi liên tục hoặc cảm giác cổ họng bị khô rát.
- Bụng chướng nhẹ, có cảm giác nôn nao, buồn nôn hoặc cồn cào ruột gan do hệ tiêu hóa bị nhiễm lạnh.
Lỡ cạo gió khi mang thai có sao không?
Nếu người thân vô tình cạo gió cho mẹ bầu do chưa nắm rõ kiến thức y khoa, việc đầu tiên là cần dừng ngay hành động này lại. Sau đó, hãy thực hiện các bước theo dõi sau:
- Đánh giá phản ứng tại chỗ và toàn thân: Lau sạch các vết dầu trên da bằng khăn ấm, cho mẹ bầu nằm nghỉ ngơi yên tĩnh và theo dõi xem vùng da bị cạo gió có dấu hiệu bầm tím sâu hoặc sưng tấy hay không.
- Theo dõi các dấu hiệu thai sản: Kiểm tra xem mẹ bầu có xuất hiện cơn đau quặn bụng dưới, có cảm giác tử cung bị gò cứng liên tục hoặc có bị ra máu âm đạo hay không.
Nếu sau khi lỡ cạo gió, cơ thể mẹ bầu hoàn toàn bình thường, thai nhi vẫn cử động (máy) đều đặn và không có bất kỳ triệu chứng bất thường nào ở vùng bụng, gia đình có thể yên tâm. Tuy nhiên, ở lần thăm khám thai định kỳ tiếp theo, mẹ nên thông báo với bác sĩ sản khoa về sự cố này để được kiểm tra kỹ lưỡng hơn bằng phương pháp siêu âm. Trong trường hợp xuất hiện bất kỳ dấu hiệu đau bụng hoặc ra máu nào dù là nhỏ nhất, cần phải đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức.
Tóm lại, hiện tượng trúng gió trong thai kỳ hoàn toàn có thể kiểm soát an toàn nếu mẹ bầu và gia đình nắm vững các kiến thức y khoa căn bản. Việc loại bỏ các phương pháp dân gian có tính rủi ro cao như cạo gió, thay thế bằng chế độ nghỉ ngơi nơi kín gió, giữ ấm tự nhiên và bổ sung dinh dưỡng hợp lý chính là chìa khóa bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và con.
Nguồn tham khảo
American Pregnancy Association