Nhịp tim nhanh nhĩ là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng ngừa
Nhịp tim nhanh nhĩ là một dạng rối loạn nhịp tim phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe hệ tuần hoàn. Khi các tín hiệu điện trong tâm nhĩ hoạt động bất thường, trái tim buộc phải co bóp với tốc độ nhanh hơn mức cần thiết, gây ra cảm giác hồi hộp và mệt mỏi. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu và hiểu rõ nguyên nhân gốc rễ sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc bảo vệ “trạm bơm” huyết mạch của cơ thể.
Nhịp tim nhanh nhĩ là gì?
Nhịp tim nhanh nhĩ là một loại rối loạn nhịp tim nhanh trên thất, khởi phát từ tâm nhĩ – hai buồng phía trên của trái tim. Trong trạng thái bình thường, nhịp tim được điều khiển bởi nút xoang, phát ra các tín hiệu điện nhịp nhàng để tim đập khoảng 60 đến 100 lần mỗi phút. Tuy nhiên, khi mắc chứng nhịp nhanh nhĩ, một ổ phát nhịp bất thường hoặc một vòng vào lại điện học nằm ngoài nút xoang trong tâm nhĩ sẽ giành quyền kiểm soát, khiến tâm nhĩ co bóp rất nhanh và không đều. Tốc độ này có thể đẩy nhịp tim lên mức 150 đến 250 nhịp mỗi phút. Tình trạng này khiến tim không có đủ thời gian để đổ đầy máu giữa các nhịp đập, dẫn đến việc bơm máu đi nuôi cơ thể trở nên kém hiệu quả. Nhịp tim nhanh nhĩ có thể xuất hiện từng cơn kịch phát hoặc kéo dài liên tục, gây áp lực lớn lên cơ tim nếu không được can thiệp kịp thời.
Nguyên nhân nhịp tim nhanh nhĩ
Sự xáo trộn trong hệ thống dẫn truyền điện của tâm nhĩ có thể bắt nguồn từ rất nhiều yếu tố bệnh lý và thói quen sinh hoạt khác nhau.
Suy tim là một trong những nguyên nhân hàng đầu, khi cơ tim yếu đi và các buồng tim bị giãn rộng, cấu trúc điện học của tâm nhĩ bị thay đổi dẫn đến dễ phát sinh các nhịp ngoại vị. Các bệnh lý tuyến giáp, đặc biệt là cường giáp, cũng đóng vai trò quan trọng vì hormone tuyến giáp dư thừa sẽ kích thích trực tiếp làm tăng nhạy cảm của cơ tim với các tín hiệu điện. Bệnh phổi mãn tính (như COPD) gây ra tình trạng thiếu oxy máu mạn tính và tăng áp lực lên tim phải, từ đó kích thích tâm nhĩ phát nhịp nhanh. Bên cạnh đó, các yếu tố lối sống như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia và tiêu thụ quá nhiều caffeine là những tác nhân kích thích hệ thần kinh giao cảm mạnh mẽ, trực tiếp gây ra các cơn loạn nhịp. Việc sử dụng các chất kích thích hoặc một số loại thuốc không kê đơn như thuốc điều trị hen suyễn, thuốc cảm lạnh chứa pseudoephedrine và thuốc dị ứng cũng thường xuyên gây ra tác dụng phụ là làm tăng nhịp tim nhĩ. Ngoài ra, các yếu tố cơ học và sinh lý như sau phẫu thuật (đặc biệt là phẫu thuật lồng ngực), quá trình mang thai làm thay đổi lưu lượng máu, hoặc các dị tật bẩm sinh như hội chứng Wolff-Parkinson-White với các đường dẫn truyền điện phụ cũng là những nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng này.
Sự rối loạn tín hiệu điện tại tâm nhĩ là nguồn gốc của chứng nhịp nhanh nhĩ (Nguồn: Sưu tầm)
Dấu hiệu nhịp tim nhanh nhĩ
Các triệu chứng của nhịp tim nhanh nhĩ thường xuất hiện đột ngột và có thể thay đổi tùy theo mức độ nỗ lực của trái tim.
Dấu hiệu phổ biến nhất là một cơn rung động trong lồng ngực, người bệnh cảm thấy tim đập thình thịch, rung rinh hoặc có cảm giác như tim đang nhảy loạn xạ ngay sau xương ức. Đi kèm với đó là tình trạng nhịp tim nhanh rõ rệt mà bạn có thể tự cảm nhận được qua mạch đập ở cổ hoặc cổ tay. Khi tim đập quá nhanh, lượng máu giàu oxy cung cấp cho cơ thể bị giảm sút, dẫn đến triệu chứng khó thở, hụt hơi ngay cả khi đang nghỉ ngơi. Chóng mặt và cảm giác choáng váng thường xuất hiện do não bộ bị thiếu máu tạm thời. Trong các cơn nhịp nhanh kịch phát, người bệnh có thể vã mồ hôi lạnh, đổ mồ hôi đầm đìa do phản ứng của hệ thần kinh thực vật. Nguy hiểm hơn, nếu nhịp tim quá nhanh khiến huyết áp tụt giảm đột ngột, người bệnh có thể bị ngất xỉu hoặc mất ý thức thoáng qua. Đây là những dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng yêu cầu người bệnh phải được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức.
Yếu tố nguy cơ gây ra nhịp tim nhanh nhĩ
Bất kỳ ai cũng có thể gặp phải tình trạng rối loạn nhịp tim, nhưng một số nhóm đối tượng sau đây sẽ có nguy cơ cao hơn đáng kể.
Người ở độ tuổi trung niên trở lên thường có hệ thống dẫn truyền điện tim bắt đầu bị lão hóa hoặc xơ hóa, tạo điều kiện cho các ổ loạn nhịp phát triển. Người mắc bệnh động mạch vành bị thiếu máu nuôi dưỡng cơ tim mạn tính, làm thay đổi tính chất điện sinh lý của các tế bào tâm nhĩ. Người mắc bệnh tim bẩm sinh, dù đã được phẫu thuật hay chưa, vẫn luôn tiềm ẩn những đường dẫn truyền điện bất thường. Các vấn đề về nội tiết như người gặp vấn đề tuyến giáp hoặc người bệnh tiểu đường thường có sự rối loạn trong chuyển hóa và điện giải, ảnh hưởng trực tiếp đến nhịp tim. Việc lạm dụng thuốc không kê đơn và các chất kích thích thường xuyên cũng là yếu tố rủi ro không thể xem thường. Ngoài ra, hội chứng khó thở khi ngủ (ngưng thở khi ngủ) cũng được chứng minh là làm tăng nguy cơ rung nhĩ và nhịp nhanh nhĩ do sự thay đổi áp lực trong lồng ngực và nồng độ oxy máu liên tục trong đêm.
Người lớn tuổi và người có bệnh lý nền cần đặc biệt lưu ý đến các rối loạn nhịp tim (Nguồn: Sưu tầm)
Phòng ngừa nhịp tim nhanh nhĩ
Xây dựng một lối sống lành mạnh là “tấm khiên” vững chắc nhất để bảo vệ nhịp đập của trái tim trước các rối loạn điện học.
Chế độ ăn tốt cho tim mạch đóng vai trò nền tảng; bạn nên tăng cường các loại rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại cá giàu omega-3, đồng thời giảm thiểu muối, chất béo bão hòa và đường tinh luyện. Tập thể dục thường xuyên với các môn vận động vừa sức như đi bộ, bơi lội hoặc đạp xe giúp cơ tim khỏe mạnh và dẻo dai hơn, từ đó ổn định hệ thống dẫn truyền điện. Việc hạn chế bia rượu, thuốc lá và các chất kích thích là điều bắt buộc để tránh làm quá tải hệ thần kinh giao cảm. Duy trì cân nặng ổn định thông qua kiểm soát calo giúp giảm bớt áp lực bơm máu của tim. Đặc biệt, bạn cần dành thời gian nghỉ ngơi nhiều, giữ tâm trạng thoải mái, tránh căng thẳng kéo dài vì stress là tác nhân hàng đầu kích hoạt các cơn loạn nhịp. Thực hành các bài tập thiền hoặc yoga cũng là cách tuyệt vời để điều hòa nhịp tim một cách tự nhiên.
Một số thắc mắc thường gặp về nhịp tim nhanh nhĩ
Giải đáp những câu hỏi thường gặp sẽ giúp bạn có cái nhìn bình tĩnh và khoa học hơn về tình trạng sức khỏe này.
Cách làm giảm nhịp tim khi đập nhanh
Khi cảm thấy tim đập nhanh đột ngột, bạn hãy ngồi xuống hoặc nằm nghỉ ở nơi thoáng mát. Thực hiện kỹ thuật hít thở sâu: hít vào chậm bằng mũi và thở ra từ từ bằng miệng để kích thích dây thần kinh phế vị làm chậm nhịp tim. Bạn cũng có thể uống một chút nước lạnh hoặc rửa mặt bằng nước mát để tận dụng phản xạ lặn của cơ thể giúp hạ nhịp tim. Tuy nhiên, đây chỉ là các biện pháp hỗ trợ tạm thời. Nếu nhịp tim không giảm sau vài phút, bạn cần liên hệ với nhân viên y tế.
Nhịp tim nhanh có nguy hiểm không?
Độ nguy hiểm phụ thuộc vào tần số nhịp tim và các bệnh lý đi kèm. Nếu chỉ là những cơn ngắn và hiếm gặp ở người khỏe mạnh, nó có thể không gây nguy hiểm tức thì. Tuy nhiên, nếu nhịp tim nhanh kéo dài, nó có thể dẫn đến suy tim do cơ tim bị kiệt sức, hoặc hình thành cục máu đông trong tâm nhĩ dẫn đến đột quỵ não. Do đó, nhịp tim nhanh luôn cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá và theo dõi.
Nhịp tim nhanh là bao nhiêu?
Thông thường, nhịp tim khi nghỉ ngơi trên 100 nhịp mỗi phút được coi là nhịp tim nhanh. Trong chứng nhịp nhanh nhĩ, con số này thường cao hơn rất nhiều, phổ biến trong khoảng 150 đến 250 nhịp mỗi phút. Việc xác định chính xác tần số và dạng loạn nhịp cần được thực hiện thông qua điện tâm đồ (ECG) tại bệnh viện.
Kiểm tra sức khoẻ tại bệnh viện để theo dõi và phát hiện kịp thời tình trạng tim (Nguồn: Sưu tầm)
Tóm lại, nhịp tim nhanh nhĩ là một tình trạng y khoa cần được quan tâm đúng mực thông qua việc duy trì lối sống khoa học và thăm khám định kỳ. Việc làm chủ kiến thức về bệnh lý sẽ giúp bạn và người thân luôn giữ được nhịp đập bình yên cho trái tim.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: WHO, CDC, Bộ Y tế, Tổng hợp.