9 
Acetic acid là một loại thuốc kháng khuẩn và kháng nấm, thường được sử dụng để điều trị nhiễm trùng bề mặt ống tai ngoài, phục hồi độ pH tự nhiên của âm đạo và ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn trong bàng quang. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu về công dụng, cách dùng, liều lượng và các lưu ý khi sử dụng Acetic acid để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong điều trị.
Tổng quan về Acetic acid
Tên thuốc gốc (Hoạt chất)
- Acetic Acid (Axit Axetic)
Loại thuốc
- Kháng khuẩn, kháng nấm
Dạng thuốc và hàm lượng
- Dung dịch xịt tai 2% (kl/kl).
- Dung dịch nhỏ tai 2% (kl/kl).
- Gel bôi âm đạo 0,9%.
- Dung dịch rửa bàng quang 0,25%.
Chỉ định Acetic acid
- Acetic Acid được chỉ định trong các tình huống lâm sàng sau:
- Điều trị nhiễm trùng bề mặt ống tai ngoài gây ra bởi các chủng vi khuẩn còn nhạy cảm với chất kháng khuẩn.
- Phục hồi và duy trì độ pH acid tự nhiên của âm đạo.
- Rửa bàng quang liên tục hoặc ngắt quãng nhằm ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn tiết niệu nhạy cảm (đặc biệt là vi khuẩn sản sinh amoniac) ở bệnh nhân đặt ống thông niệu đạo dài ngày.
- Dùng để rửa ống thông niệu đạo.
Dược lực học
- Acetic acid sở hữu hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm.
- Hoạt chất này có khả năng chống lại các loài vi khuẩn như Haemophilus, Pseudomonas và các chủng vi nấm như Candida, Trichomonas.
Dược động học
Hấp thu
- Acetic acid chỉ phát huy tác dụng tại chỗ; lượng thuốc được hấp thu vào hệ tuần hoàn toàn thân là rất nhỏ.
Tương tác thuốc Acetic acid
Tương tác với các thuốc khác
- Hiện tại, chưa có tương tác nào giữa Acetic Acid và các loại thuốc khác được ghi nhận.
Chống chỉ định thuốc Acetic acid
- Acetic Acid không được chỉ định cho các đối tượng sau:
- Người bệnh có tiền sử quá mẫn nghiêm trọng với dung dịch Acetic Acid.
- Bệnh nhân có tình trạng thủng màng nhĩ.
- Người đang thực hiện phẫu thuật nội soi đường tiết niệu.
Liều lượng & cách dùng Acetic acid
Liều dùng
Người lớn và người cao tuổi
- Dung dịch xịt tai:
- Liều lượng: Áp dụng 1 liều (60 mg) vào mỗi bên tai bị ảnh hưởng, ít nhất 3 lần/ngày (vào buổi sáng, buổi tối và sau các hoạt động như bơi hoặc tắm).
- Liều tối đa: Có thể xịt mỗi 2 – 3 giờ một lần.
- Sau khi các triệu chứng đã thuyên giảm, cần tiếp tục điều trị thêm 2 ngày, tuy nhiên tổng thời gian sử dụng thuốc không được vượt quá 7 ngày.
- Dung dịch nhỏ tai:
- Liều lượng: Nhỏ 5 giọt, 3-4 lần mỗi ngày.
- Gel bôi âm đạo:
- Thoa một lượng thuốc vừa đủ, đều khắp âm đạo vào mỗi buổi sáng và buổi tối.
- Dung dịch rửa bàng quang:
- Đối với việc rửa bàng quang liên tục hoặc ngắt quãng: Sử dụng 500 – 1500 mL trong mỗi chu kỳ 24 giờ.
- Đối với việc rửa ống thông niệu đạo định kỳ: Dùng 50 mL cho mỗi lần rửa.
Trẻ em
- Dung dịch xịt tai:
- Trẻ em từ 12 tuổi trở lên nên dùng liều lượng tương tự như người lớn.
- Dung dịch nhỏ tai:
- Trẻ em trên 3 tuổi: Nhỏ 3-4 giọt, 3-4 lần mỗi ngày.
Cách dùng
- Dung dịch xịt tai:
- Trước khi sử dụng thuốc lần đầu tiên, cần nhấn vòi bơm từ 6 – 10 lần cho đến khi dung dịch được phun ra dưới dạng hạt mịn và đồng đều.
- Thuốc phải được sử dụng trong vòng 1 tháng kể từ lần xịt đầu tiên.
- Nếu đã hơn một tuần kể từ lần sử dụng gần nhất, nên loại bỏ phần dung dịch còn lại trong buồng bơm bằng cách nhấn vòi bơm 1 hoặc 2 lần.
- Dung dịch nhỏ tai:
- Trước khi nhỏ thuốc, nên làm sạch ráy tai để đảm bảo dung dịch tiếp xúc trực tiếp với bề mặt bị nhiễm khuẩn.
- Thấm ướt bông bằng dung dịch thuốc và nhẹ nhàng nhét vào ống tai ngoài.
- Giữ bông trong tai ít nhất 24 giờ và duy trì độ ẩm bằng cách nhỏ thêm 3-5 giọt dung dịch sau mỗi 4-6 giờ.
- Sau 24 giờ, gỡ bỏ bông. Tiếp đó, tiếp tục nhỏ 5 giọt vào mỗi bên tai, 3-4 lần mỗi ngày theo thời gian điều trị đã chỉ định.
- Tuyệt đối không để đầu nhỏ giọt chạm vào tai hoặc bất kỳ bề mặt nào khác để tránh lây nhiễm khuẩn. Lau sạch đầu nhỏ giọt bằng khăn giấy sạch, không rửa bằng nước hoặc xà phòng.
- Gel bôi âm đạo:
- Rửa tay kỹ lưỡng trước và sau khi sử dụng thuốc gel.
- Có thể dùng băng vệ sinh để tránh thuốc làm bẩn quần áo, nhưng không được dùng tampon.
- Dung dịch rửa bàng quang:
- Việc sử dụng dung dịch này phải được thực hiện trong môi trường bệnh viện và dưới sự giám sát của nhân viên y tế.
- Điều chỉnh tốc độ rửa để duy trì độ pH của nước tiểu trong khoảng từ 4,5 đến 5,0.
Tác dụng phụ của Acetic acid
Trong quá trình điều trị bằng Acetic Acid, bệnh nhân có thể gặp phải một số tác dụng không mong muốn (ADR).
Thường gặp
- Cảm giác ngứa và bỏng rát thoáng qua sau khi dùng thuốc trong vài ngày đầu điều trị.
Hiếm gặp
- Kích ứng tại chỗ dùng thuốc.
Tần suất chưa được xác định
- Với dung dịch tưới bàng quang: Nhiễm toan toàn thân, cảm giác đau và tiểu ra máu.
Lưu ý khi dùng Acetic acid
Lưu ý chung
- Đối với dung dịch xịt hoặc nhỏ tai:
- Cần ngưng sử dụng thuốc nếu xuất hiện các dấu hiệu mẫn cảm hoặc kích ứng.
- Không nên dùng sản phẩm liên tục quá 7 ngày.
- Tránh để dung dịch xịt tiếp xúc trực tiếp với vùng mắt.
- Trong quá trình điều trị, nếu bệnh nhân cảm thấy đau tai, bị giảm thính lực, các triệu chứng trở nên tồi tệ hơn hoặc không cải thiện sau 48 giờ, nên ngừng thuốc và tìm kiếm lời khuyên từ bác sĩ.
- Dạng xịt tai không được khuyến nghị cho trẻ em dưới 12 tuổi, và dạng nhỏ tai không dùng cho trẻ em dưới 3 tuổi.
- Cảm giác châm chích hoặc bỏng rát thoáng qua có thể xảy ra trong những lần đầu tiên sử dụng cho tai bị viêm cấp tính.
- Đối với dung dịch rửa bàng quang:
- Nếu bệnh nhân bị đau hoặc xuất hiện tiểu máu trong quá trình rửa, phải dừng thuốc ngay lập tức và tiến hành kiểm tra lại.
- Dung dịch này có thể gây kích ứng tại vết thương ở những bệnh nhân có tổn thương niêm mạc bàng quang.
- Sự hấp thu của Acetic acid qua các vết thương hở trên niêm mạc bàng quang có thể dẫn đến tình trạng nhiễm toan toàn thân.
- Nên dùng ngay sau khi mở nắp chai để ngăn ngừa nhiễm khuẩn và loại bỏ phần dung dịch còn lại.
- Không được làm nóng dung dịch vượt quá 66°C (150°F).
Lưu ý với phụ nữ có thai
- Đối với dung dịch xịt, nhỏ tai: Hiện chưa có nghiên cứu đầy đủ về hiệu quả và độ an toàn của Acetic acid khi dùng cho phụ nữ mang thai.
- Đối với gel bôi âm đạo, dung dịch rửa bàng quang: Chỉ nên sử dụng cho phụ nữ có thai trong trường hợp thật sự cần thiết.
Lưu ý với phụ nữ cho con bú
- Đối với dung dịch xịt, nhỏ tai và gel bôi âm đạo: Chưa có dữ liệu nghiên cứu về tính hiệu quả và độ an toàn của Acetic acid đối với phụ nữ đang cho con bú.
Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc
- Các bệnh lý về tai chưa được điều trị có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung khi lái xe hoặc vận hành các loại máy móc.
Quá liều và cách xử lý
Về quá liều và độc tính
- Tình trạng quá liều Acetic acid rất hiếm khi xảy ra với các dạng bào chế hiện có.
Biện pháp xử lý khi quá liều
- Trong trường hợp vô tình nuốt phải Acetic acid, có thể cần trung hòa bằng cách uống sữa hoặc nước.
- Nếu bệnh nhân bị nhiễm toan chuyển hóa do dung dịch rửa bàng quang, cần ngưng ngay việc rửa, theo dõi nồng độ điện giải và thể tích tuần hoàn, sau đó áp dụng các biện pháp điều trị phù hợp.
Xử lý khi quên liều
- Đối với dung dịch xịt/nhỏ tai, gel bôi âm đạo:
- Hãy bổ sung liều đã quên ngay khi nhớ ra.
- Tuy nhiên, nếu thời điểm nhớ ra gần với liều kế tiếp, hãy bỏ qua liều đã quên và tiếp tục dùng liều tiếp theo đúng theo lịch trình.
- Tuyệt đối không được dùng gấp đôi liều quy định để bù cho liều đã quên.
- Đối với dung dịch rửa bàng quang:
- Việc sử dụng dung dịch này được thực hiện trong môi trường bệnh viện và dưới sự giám sát của bác sĩ.
Nguồn tham khảo
Medscape: https://reference.medscape.com/drug/acid-jelly-fem-ph-acetic-acid-vaginal-999219
Drugbank.vn: https://drugbank.vn/thuoc/Mepatyl&QL%C4%90B-799-19
Emc: https://www.medicines.org.uk/emc/product/9013/smpc
Drugs.com:https://www.drugs.com/pro/acetic-acid.html , https://www.drugs.com/mtm/acid-jelly-vaginal.html , https://www.drugs.com/pro/acetic-acid-irrigation.html
Bài viết này có hữu ích không?
Có0Không0