Người bệnh cao huyết áp có phẫu thuật được không? Điều cần lưu ý
Tăng huyết áp là bệnh lý mãn tính có tỉ lệ mắc cao tại Việt Nam và trên thế giới. Khi cần can thiệp ngoại khoa, câu hỏi người bệnh cao huyết áp có phẫu thuật được không luôn là mối lo lắng lớn. Đây là vấn đề y khoa phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ phẫu thuật, gây mê hồi sức và chuyên khoa tim mạch. Hiểu rõ các nguy cơ và quy trình kiểm soát huyết áp giúp bệnh nhân chuẩn bị tốt hơn, phối hợp hiệu quả để đảm bảo phẫu thuật an toàn.
Triệu chứng bệnh cao huyết áp thường gặp
Cao huyết áp thường được gọi là “kẻ giết người thầm lặng” vì phần lớn người bệnh không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi xảy ra biến chứng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp hoặc khi huyết áp tăng vọt đột ngột, người bệnh có thể gặp các dấu hiệu cảnh báo như đau đầu vùng chẩm (sau gáy), hoa mắt, chóng mặt hoặc cảm giác ù tai. Một số người lại mô tả cảm giác đánh trống ngực, nhịp tim nhanh hoặc nặng ngực khi làm việc gắng sức.
Trong các tình huống nghiêm trọng hơn, các bạn có thể thấy nhìn mờ, chảy máu cam hoặc cảm thấy buồn nôn. Đối với những bệnh nhân sắp bước vào cuộc phẫu thuật, sự lo lắng và căng thẳng (stress) có thể khiến các triệu chứng này trở nên rõ rệt hơn, đồng thời đẩy chỉ số huyết áp lên mức nguy hiểm. Việc nhận biết sớm các triệu chứng này rất quan trọng để bác sĩ có thể điều chỉnh phác đồ kiểm soát huyết áp trước khi đưa bệnh nhân vào phòng mổ. Nếu các bạn thường xuyên gặp phải những dấu hiệu này, việc thăm khám định kỳ là vô cùng cần thiết để xác định mức độ của bệnh.
Người bệnh cần thường xuyên theo dõi các triệu chứng và chỉ số huyết áp tại nhà (Nguồn: Sưu tầm)
Người bị cao huyết áp có phẫu thuật được không?
Câu trả lời ngắn gọn cho thắc mắc người bị cao huyết áp có phẫu thuật được không là: Có, nhưng với điều kiện huyết áp phải được kiểm soát ổn định và bệnh nhân cần được đánh giá nguy cơ tim mạch một cách toàn diện. Thực tế, không có một con số huyết áp tuyệt đối nào để ngăn cản hoàn toàn việc phẫu thuật, tuy nhiên, các bác sĩ thường ưu tiên thực hiện phẫu thuật khi chỉ số huyết áp của bệnh nhân dưới 140/90 mmHg.
Trong trường hợp phẫu thuật chương trình (phẫu thuật có kế hoạch trước), nếu huyết áp của người bệnh quá cao (thường là từ mức 180/110 mmHg trở lên), cuộc mổ có thể phải trì hoãn để bác sĩ điều chỉnh thuốc hạ áp, đưa chỉ số về ngưỡng an toàn. Ngược lại, đối với các trường hợp phẫu thuật cấp cứu đe dọa tính mạng, các bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật song song với việc kiểm soát huyết áp bằng các thuốc hạ áp đường tĩnh mạch tác dụng nhanh. Nhìn chung, việc quyết định có phẫu thuật được không phụ thuộc vào ba yếu tố chính: mức độ nghiêm trọng của bệnh cao huyết áp, tính chất của cuộc phẫu thuật (đại phẫu hay tiểu phẫu) và các bệnh lý đi kèm của người bệnh.
Có cần kiểm tra huyết áp trước khi phẫu thuật không?
Việc kiểm tra huyết áp trước khi phẫu thuật là bước bắt buộc và tối quan trọng trong quy trình chuẩn bị tiền phẫu. Mục đích của việc này không chỉ đơn thuần là xem con số huyết áp lúc đó là bao nhiêu, mà còn để bác sĩ đánh giá mức độ ổn định của huyết áp theo thời gian. Bác sĩ cần biết liệu người bệnh có đang tuân thủ điều trị hay không và liệu phác đồ hiện tại có đủ hiệu quả để bảo vệ bệnh nhân trong suốt quá trình gây mê hay không.
Ngoài việc đo huyết áp thủ công hoặc bằng máy điện tử, bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện các xét nghiệm bổ sung như điện tâm đồ (ECG), siêu âm tim hoặc xét nghiệm chức năng thận để đánh giá xem cao huyết áp đã gây ra tổn thương gì cho cơ thể chưa. Những thông tin này giúp bác sĩ gây mê tiên lượng được những biến động huyết áp có thể xảy ra khi khởi mê hoặc khi phẫu thuật viên thực hiện các thao tác kích thích đau. Nếu không kiểm tra kỹ lưỡng, việc đưa một bệnh nhân đang có mức huyết áp cao không kiểm soát vào phòng mổ sẽ tiềm ẩn những rủi ro cực kỳ lớn cho tính mạng.
Phẫu thuật cho người bị cao huyết áp có nguy hiểm gì không?
Phẫu thuật cho người bệnh cao huyết áp luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn so với người có huyết áp bình thường. Những nguy hiểm này không chỉ xuất hiện trong lúc mổ mà còn kéo dài đến tận giai đoạn hậu phẫu. Các rủi ro chính bao gồm:
Tăng nguy cơ chảy máu trong và sau phẫu thuật
Huyết áp cao đồng nghĩa với việc áp lực dòng máu tác động lên thành mạch và các vị trí vết mổ rất lớn. Khi phẫu thuật viên thực hiện các vết cắt, áp lực cao khiến việc cầm máu trở nên khó khăn hơn. Thậm chí sau khi cuộc mổ kết thúc, nếu huyết áp tăng vọt đột ngột, nó có thể làm bung các mối thắt mạch máu hoặc các mũi khâu, gây xuất huyết nội hoặc chảy máu vết mổ nghiêm trọng, buộc phải can thiệp lại.
Người bị có nguy cơ về chức năng tim mạch
Quá trình phẫu thuật và gây mê là một sự “thử thách” lớn đối với trái tim. Ở người cao huyết áp, cơ tim thường đã bị dày lên và phải làm việc gắng sức hơn bình thường. Khi kết hợp với các stress do phẫu thuật, nhịp tim có thể tăng nhanh hoặc xảy ra các rối loạn nhịp tim nguy hiểm. Trường hợp xấu nhất, áp lực quá lớn có thể gây ra suy tim cấp hoặc thiếu máu cơ tim cục bộ ngay trên bàn mổ.
Cao huyết áp gây áp lực lớn lên cơ tim, làm tăng rủi ro trong quá trình gây mê phẫu thuật (Nguồn: Sưu tầm)
Có thể gây tổn thương cơ quan đích
Cao huyết áp không chỉ tác động đến tim mà còn ảnh hưởng đến thận và mắt. Trong quá trình phẫu thuật, nếu huyết áp dao động quá mạnh (lúc tăng quá cao, lúc hạ quá thấp do tác dụng của thuốc mê), lượng máu cung cấp cho thận có thể bị gián đoạn, dẫn đến suy thận cấp sau phẫu thuật. Đây là một biến chứng nặng nề, kéo dài thời gian nằm viện và làm giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh sau này.
Bệnh nhân có nguy cơ bị tai biến mạch máu não
Đây là nỗi lo lớn nhất của cả bác sĩ và bệnh nhân. Sự biến động huyết áp trong lúc mổ có thể làm đứt vỡ các mạch máu nhỏ ở não hoặc gây bong tróc các mảng xơ vữa động mạch cảnh, dẫn đến tắc mạch não. Tai biến mạch máu não (đột quỵ) trong hoặc sau phẫu thuật có thể để lại di chứng tàn phế vĩnh viễn hoặc tử vong.
Quá trình phẫu thuật cho bệnh nhân bị cao huyết áp
Để giảm thiểu các nguy cơ nêu trên, quá trình phẫu thuật cho người bệnh cao huyết áp được thực hiện theo một quy trình chặt chẽ gồm ba giai đoạn:
Quá trình chuẩn bị trước phẫu thuật
Trong giai đoạn này, các bạn cần phối hợp chặt chẽ với bác sĩ để tối ưu hóa chỉ số huyết áp. Bác sĩ sẽ rà soát lại tất cả các loại thuốc hạ áp mà người bệnh đang sử dụng. Một lưu ý quan trọng là phần lớn các thuốc điều trị cao huyết áp vẫn cần được uống bình thường vào sáng ngày phẫu thuật với một ngụm nước nhỏ, trừ một số nhóm thuốc cụ thể (như thuốc ức chế men chuyển hoặc ức chế thụ thể) mà bác sĩ có thể yêu cầu tạm ngưng 24 giờ trước mổ để tránh tình trạng tụt huyết áp sâu lúc gây mê. Ngoài ra, việc sử dụng các thuốc an thần nhẹ đêm trước mổ có thể giúp người bệnh ngủ ngon, giảm bớt lo lắng và giữ huyết áp ổn định.
Kiểm soát và quản lý trong quá trình phẫu thuật
Khi đã vào phòng mổ, bệnh nhân cao huyết áp sẽ được theo dõi liên tục bằng các thiết bị hiện đại. Ngoài monitor theo dõi nhịp tim và oxy máu thông thường, bác sĩ gây mê có thể thực hiện kỹ thuật đo huyết áp động mạch xâm lấn (đặt một catheter nhỏ vào động mạch quay ở cổ tay) để theo dõi huyết áp từng giây từng phút. Việc lựa chọn phương pháp vô cảm (gây mê toàn thân hay gây tê vùng) cũng được cân nhắc kỹ để ít ảnh hưởng nhất đến huyết áp. Các thuốc hạ áp đường tĩnh mạch và thuốc vận mạch luôn sẵn sàng để điều chỉnh ngay lập tức các dao động của huyết áp trong suốt cuộc mổ.
Chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật
Giai đoạn sau khi rút ống nội khí quản và hồi tỉnh cũng là lúc huyết áp dễ biến động nhất do đau, do kích thích của ống thở hoặc do tình trạng rét run sau mổ. Kiểm soát đau hiệu quả là yếu tố then chốt để giữ huyết áp ổn định ở giai đoạn này. Người bệnh cần được theo dõi sát chỉ số huyết áp tại phòng hồi tỉnh và tại khoa phòng điều trị cho đến khi có thể ăn uống và sử dụng lại các thuốc hạ áp đường uống thông thường. Các bạn cũng cần chú ý đến chế độ dinh dưỡng sau mổ, hạn chế muối và đảm bảo nghỉ ngơi điều độ để cơ thể nhanh chóng phục hồi.
Theo dõi huyết áp và kiểm soát đau sau phẫu thuật là yếu tố quan trọng giúp bệnh nhân hồi phục an toàn (Nguồn: Sưu tầm)
Người bệnh cao huyết áp hoàn toàn có thể thực hiện phẫu thuật nếu được chuẩn bị kỹ lưỡng và quản lý tốt. Chìa khóa của sự an toàn nằm ở việc kiểm soát huyết áp ổn định từ trước cuộc mổ và sự phối hợp đa chuyên khoa giữa các bác sĩ. Các bạn đừng quá lo lắng mà hãy thảo luận trực tiếp với bác sĩ phẫu thuật và bác sĩ gây mê về tình trạng sức khỏe của mình, tuân thủ đúng hướng dẫn về việc dùng thuốc để cuộc phẫu thuật đạt kết quả tốt nhất.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: Tổng hợp