Long Pepper: Dược liệu quý hỗ trợ giảm đau và kháng viêm

Long Pepper là dược liệu quý, hỗ trợ giảm đau và kháng viêm, với thành phần chính là piperin và tinh dầu. Công dụng của Long Pepper bao gồm giảm đau, tiêu hóa kém và viêm. Dược liệu này được sử dụng dưới dạng bột thuốc hoặc nước sắc thuốc, với liều dùng khuyến cáo từ 2-4g mỗi ngày.

Tìm hiểu chung về Long Pepper

Tên gọi, danh pháp

• Tên Việt: Long Pepper.
• Tên gọi khác: Hồ tiêu dài; tiêu dài; tiêu lá tím; tất bạt; trầu không dại.
• Danh pháp khoa học: Piper longum, Piperaceae (Họ tiêu).

Đặc điểm tự nhiên

• Cây này có hệ thống sinh trưởng đặc biệt: phần dưới gốc mọc bò sát mặt đất, từ đó phát triển thành nhiều cành thẳng đứng mang hoa, các cành hoa không có lông phủ. Lá mọc xen kẽ với hình dạng trứng thuôn, đỉnh nhọn, gốc lá có dạng tim đặc trưng. Cuống lá ngắn gọn, tại gốc có bẹ lá và được phủ một lớp lông mịn. Hoa đơn tính, tập hợp thành bông, thường ra hoa vào mùa xuân (tháng 3). Cây mang nhiều quả mọng mọc dày đặc.

Phân bố, thu hái, chế biến

• Long pepper mọc hoang dã khắp các vùng Việt Nam, phân bố ở cả miền Bắc lẫn miền Nam. Ở Ấn Độ, cây được canh tác có hệ thống và khai thác để dùng làm gia vị hay dược liệu truyền thống. Trong thực tiễn thu hái, người ta lựa chọn những chùm quả ở giai đoạn xanh, vẫn dính chặt vào nhau, tránh hái quả đã chín để bảo đảm chất lượng dùng làm thuốc. Quả xanh sau khi thu hái có thể được phơi nắng hoặc sấy khô, từ đó được gọi là tất bạt – Fructus Piperis longi. Ngoài phần quả, rễ cây cũng được khai thác, đặc biệt những rễ có đường kính khoảng 3 – 4 mm khi còn tươi, mang theo những rễ con nhỏ, sau đó phơi hay sấy khô để dùng. Theo ghi nhận kinh nghiệm, rễ dược liệu thường phát huy tác dụng nhanh hơn so với chùm quả.

Bộ phận sử dụng

• Chùm quả là bộ phận được sử dụng phổ biến nhất của long pepper, bởi vì nó tích tụ hàm lượng tinh dầu và piperin (hoạt chất có vai trò tăng cường tích lũy và nâng cao hiệu lực của các dược liệu khác) cao hơn đáng kể so với tiêu thông thường.

Thành phần hóa học

• Tất bạt chứa các hoạt chất chính gồm piperin, piplartin, dihydrostigmasterol, piperlongumin, cùng với một lượng nhỏ các ancaloit và sesamin. Bên cạnh đó, dược liệu còn tích tụ tinh dầu và các chất béo có vai trò hỗ trợ tác dụng dược lý.

Công dụng của Long Pepper

Theo y học cổ truyền

• Theo y văn Đông y, long pepper sở hữu vị cay, tính đại ôn, tác dụng quy vào kinh Vị và Đại tràng. Công năng chính bao gồm ôn trung ấm dạ dày, tán hàn khử lạnh, hạ khí lưu thông, chỉ thống giảm đau. Dược liệu được ghi nhận hiệu quả trong điều trị đau đầu kèm chảy nước mũi, cơn đau bụng, tiêu chảy và triệu chứng nôn ói. Ngoài ra, long pepper cũng được dùng để giảm nhức do sâu răng và điều trị viêm vú.

Theo y học hiện đại

• Các nghiên cứu dược lý hiện đại cho thấy long pepper có khả năng ngăn ngừa và ức chế sự phát triển của các tế bào ung thư. Đồng thời, dược liệu này còn thể hiện hoạt tính bảo vệ các tế bào gan khỏi tổn thương.

Liều dùng và cách dùng Long Pepper

• Liều dùng khuyến cáo nằm trong khoảng 2 – 4 g mỗi ngày. Dược liệu có thể được sử dụng dưới dạng bột thuốc hoặc nước sắc thuốc.

Bài thuốc kinh nghiệm

Chảy nước mũi

• Chuẩn bị: Tất bạt được tán thành bột mịn.
• Thực hiện: Thổi bột trực tiếp vào khoang mũi.

Thiên đầu thống

• Chuẩn bị: Tất bạt tán thành bột mịn.
• Thực hiện: Hướng dẫn bệnh nhân ngậm một ngụm nước nóng, sau đó hít khoảng 0,4g bột tất bạt vào mũi ở bên có triệu chứng đau.

Sâu răng

• Chuẩn bị: Tất bạt tán mịn, hồ tiêu, sáp ong một lượng nhỏ.
• Thực hiện: Trộn các thành phần thành những viên nhỏ bằng hạt vừng, đặt 1 – 2 viên vào vị trí đau nhức trên răng.

Đau thắt vùng ngực

• Chuẩn bị: Tiêu lốt 90 g, tế tân 15 g, đàn hương 45 g, băng phiến 3 g, diên hồ tố 30 g, cao lương khương 45 g.
• Thực hiện: Chiết từng vị thành cao và lấy tinh dầu, sau đó hòa trộn đều với nhau, đóng vào các viên nang để dùng từng viên (mỗi viên chứa khoảng 0,3 g tinh dầu). Liều dùng: 1 viên nang × 3 lần/ngày.

Kinh nguyệt không đều, thống kinh do khí huyết mất cân bằng

• Chuẩn bị: Tiêu lốt và bồ hoàng với liều lượng tương đương nhau.
• Thực hiện: Xào tiêu lốt cùng muối và xào bồ hoàng riêng, sau đó tán chung thành bột, trộn với mật ong và vo thành viên dạng hạt đậu xanh. Liều dùng: Mỗi lần 30 viên, uống kèm rượu ấm hoặc nước cơm lúc đói, mỗi ngày 2 lần.

Hỗ trợ giảm đau, thông lợi khí huyết, cải thiện chứng tiêu hóa kém

• Chuẩn bị: Chùm quả tiêu lốt lựa chọn ở mức độ chín vừa.
• Thực hiện: Rửa sạch và để khô, sau đó ngâm với rượu gốc sao cho rượu vừa phủ kín, chờ khoảng 15 ngày mới sử dụng. Dùng để trị tiêu hóa kém (uống khoảng nửa ly nhỏ pha nước ấm), hoặc xoa bóp ngoài da để giảm đau nhức và thúc đẩy lưu thông khí huyết.

Lưu ý khi dùng Long Pepper

• Tiêu lốt có tính chất ấm nóng, do đó những người có tình trạng thực nhiệt, uất hỏa hoặc âm hư hỏa vượt không nên sử dụng dương liệu này.
• Tiêu lốt sở hữu tính cay nồng cao hơn so với tiêu thông thường, vì vậy những người có thể trạng không dung nạp tốt các vị cay cần thận trọng khi dùng.
• Long Pepper là dược liệu đã trở nên quen thuộc tại nhiều địa phương. Mặc dù có nguồn gốc từ tự nhiên, dược liệu này vẫn mang theo những chỉ định, chống chỉ định và có khả năng gây tác dụng không mong muốn. Bạn đọc và người thân không nên tự quyết định sử dụng hoặc tuân theo những (H2) Bài thuốc kinh nghiệm mà chưa được kiểm chứng. Hãy tham khám bác sĩ để được đánh giá đầy đủ tình trạng sức khỏe cơ thể và nhận tư vấn chuyên môn. Chia sẻ bài viết này nếu bạn thấy nó mang lại giá trị. Chúng tôi rất mong nhận được ý kiến phản hồi và sự quan tâm của quý vị đối với các nội dung khác.

Nguồn tham khảo

1) Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi.

2) https://tracuuduoclieu.vn/piper-longum-l.html.

3) Võ Văn Chi, Từ điển cây thuốc Việt Nam.

4) Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam, tập 2.

5) https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0378874103004021.

6) https://www.ijpsonline.com/abstract/oxidative-imbalance-in-smokers-with-and-without-hypertension-847.html.