Dầu hạt cải: Công dụng đối với sức khỏe và cách dùng

10

Dầu hạt cải là một loại dầu thực vật được chiết xuất từ hạt của cây Canola, mang lại nhiều công dụng cho sức khỏe và sắc đẹp. Với hàm lượng chất béo bão hòa thấp và giàu axit béo không bão hòa, dầu hạt cải hỗ trợ sức khỏe tim mạch, tăng cường năng lượng và giảm thiểu nguy cơ ung thư. Ngoài ra, nó còn được ứng dụng trong chăm sóc da và tóc, giúp dưỡng ẩm và giảm thiểu tình trạng da khô và gàu. Tuy nhiên, cần lựa chọn dầu hạt cải được chiết xuất lạnh hoặc tinh chế tối thiểu để bảo lưu các thành phần dinh dưỡng và lợi ích của dầu.

Tìm hiểu chung về Dầu hạt cải

• Dầu hạt cải là sản phẩm chiết xuất từ hạt của cây Canola, một loài thực vật thuộc nhóm "hạt dầu" được tạo ra qua quá trình lai tạo giống cây trồng. Cây Canola còn được gọi là cải dầu, với tên khoa học là Brassica napus L.
• Các nhà khoa học Canada đã phát triển một phiên bản an toàn cho ăn uống từ cây rapeseed (một loài cây chứa các hoạt chất độc hại như axit erucic và glucosinolates), và phiên bản cải tiến này chính là nguồn gốc của cây Canola hiện đại.
• Kể từ khi cây Canola được thành lập, các nhà di truyền học đã liên tục tạo ra các giống mới nhằm nâng cao chất lượng hạt giống, dẫn đến sự gia tăng đáng kể trong sản lượng dầu hạt cải toàn cầu.
• Phần lớn cây Canola hiện nay đã được biến đổi gen (GMO) nhằm tối ưu hóa chất lượng dầu và tăng cường khả năng chống lại các chất diệt cỏ, với tỷ lệ trên 90% cây Canola được trồng tại Hoa Kỳ là loại GMO. Cây Canola được khai thác để sản xuất dầu hạt cải và bột Canola (thường dùng làm thức ăn chăn nuôi).
• Ngoài công dụng thực phẩm, dầu hạt cải còn được ứng dụng làm nhiên liệu thay thế cho dầu diesel và là nguyên liệu trong sản xuất các hợp chất dẻo (chất dẻo hóa), chẳng hạn như lốp xe ô tô.
• Cần phân biệt rõ hai loại dầu hạt cải chính: loại công nghiệp và loại ẩm thực, trong đó loại ẩm thực còn được gọi là cải dầu.
• Để được phân loại chính thức là dầu hạt cải, sản phẩm phải có hàm lượng axit erucic từ 2% trở xuống và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế quy định. Nếu vượt quá ngưỡng này, nó sẽ được ghi nhãn là dầu hạt cải đỏ. Tuy nhiên, hầu hết các sản phẩm bán ở các cửa hàng bán lẻ là dầu canola thông thường.

Quy trình điều chế và sản xuất dầu hạt cải

• Dầu hạt cải được tạo ra bằng cách ép nát hạt từ cây Canola để chiết lấy phần dầu chứa trong hạt. Mỗi hạt nhỏ chứa khoảng 42–43% dầu theo trọng lượng. Phần bột còn lại sau khi ép thường được tái sử dụng làm thức ăn chăn nuôi.
• Quy trình sản xuất dầu hạt cải bao gồm nhiều giai đoạn phức tạp. Theo hướng dẫn của Hội đồng Canola Canada (Canola Council of Canada), các bước chính như sau:
• Bước 1 – Làm sạch hạt: Hạt Canola được phân loại và tẩy rửa để loại bỏ các chất bẩn như cuống, bụi và các tạp chất khác.
• Bước 2 – Sấy khô và ép dẹt hạt: Hạt được gia nhiệt sơ bộ đến khoảng 35°C, sau đó được dẹp phẳng bằng máy con lăn để phá vỡ lớp vỏ ngoài của hạt.
• Bước 3 – Nấu chín mảnh hạt: Các mảnh hạt Canola được gia nhiệt thông qua một hệ thống nồi đun với hơi nước. Giai đoạn gia nhiệt này kéo dài từ 15–20 phút ở nhiệt độ 80–105°C.
• Bước 4 – Ép lấy dầu: Mảnh hạt đã được nấu chín được đưa vào chuỗi máy ép trục vít (expeller) để ép lấy dầu. Quá trình này loại bỏ 50–60% lượng dầu, phần còn lại được tách ra bằng phương pháp khác.
• Bước 5 – Chiết xuất bằng dung môi: Các mảnh hạt còn sót (chứa 18–20% dầu) tiếp tục được xử lý bằng hexane (một chất hóa học) để tách lấy phần dầu còn lại.
• Bước 6 – Loại bỏ dung môi: Sau khi chiết xuất xong, hexane được tách khỏi bột Canola thông qua gia nhiệt ở nhiệt độ 95–115°C bằng cách tiếp xúc với hơi nước.
• Bước 7 – Tinh chế dầu hạt cải: Dầu thô được xử lý thông qua các phương pháp tinh chế đa dạng, bao gồm chưng cất hơi nước, xử lý với axit photphoric và lọc qua đất sét kích hoạt axit. Thêm vào đó, dầu hạt cải có thể được chuyển hóa thành bơ thực vật và chất béo nhanh chóng qua quá trình thủy hóa — một quá trình trong đó các phân tử hydro được bơm vào dầu để thay đổi cấu trúc phân tử, làm cho dầu trở nên rắn ở nhiệt độ phòng và gia tăng thời gian bảo quản.
• Mỡ chuyển hóa nhân tạo (trans fat) tạo ra trong quá trình thủy hóa có tác động tiêu cực đến sức khỏe tim mạch và được liên kết với các bệnh lý tim mạch, do đó nhiều quốc gia đã áp dụng lệnh cấm sử dụng chúng trong các sản phẩm thực phẩm.

Công dụng của Dầu hạt cải

Công dụng của dầu hạt cải không chỉ giới hạn ở mục đích chữa trị mà còn phát huy vai trò phòng ngừa bệnh tật hiệu quả. Dưới đây là những tác dụng sức khỏe chính mà dầu hạt cải mang lại:

Hỗ trợ sức khỏe tim mạch

• Dầu hạt cải được công nhận là một trong những lựa chọn dầu tốt nhất cho hệ thống tim mạch nhờ hàm lượng chất béo bão hòa thấp nhất so với các loại dầu khác. Các axit béo không bão hòa và sterol phong phú trong dầu đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe tim. Điểm đáng lưu ý là dầu hạt cải hoàn toàn không chứa cholesterol, làm cho nó trở thành lựa chọn an toàn cho những người cần kiểm soát cholesterol máu.
• Các phytosterol hiện diện trong thành phần dầu có khả năng ức chế quá trình hình thành và hấp thụ cholesterol từ các nguồn thực phẩm khác.
• Nhờ tính chất chống viêm, dầu hạt cải có thể hỗ trợ làm giảm các triệu chứng viêm trong hen suyễn và viêm khớp. Dầu còn giúp làm mềm độ cứng khớp, từ đó cải thiện tính linh hoạt vận động.

Tăng cường năng lượng sinh lý

• Dầu hạt cải hỗ trợ quá trình chuyển hóa năng lượng của cơ thể nhờ hàm lượng cao chất chống oxy hóa, đồng thời không chứa cholesterol nên không gây suy giảm mức năng lượng.

Giảm thiểu nguy cơ ung thư

• Dầu hạt cải được ghi nhận có tiềm năng trong việc giảm nguy cơ phát triển ung thư. Hàm lượng vitamin E dồi dào trong dầu thể hiện khả năng ngăn chặn sự khởi phát ung thư và làm chậm tiến triển của bệnh trong cơ thể.

Điều hòa nồng độ glucose máu

• Sử dụng dầu hạt cải đã được ghi nhận có tác dụng trong việc duy trì nồng độ đường huyết ổn định. Các bệnh nhân tiểu đường được quan sát thấy có chỉ số đường huyết giảm sau khi sử dụng dầu hạt cải. Dầu chứa nhiều axit béo không bão hòa đơn, hoạt chất này giúp kiểm soát hiệu quả nồng độ glucose.

Bảo vệ chức năng nhận thức và trí nhớ

• Dầu hạt cải chứa các thành phần bioaktif có khả năng tăng cường sức khỏe não bộ và chống lại quá trình lão hóa thần kinh.

Cải thiện và bảo vệ sức khỏe da

• Dầu hạt cải được ứng dụng rộng rãi nhằm duy trì tình trạng da khỏe mạnh. Các axit béo trong dầu cung cấp dưỡng chất và giữ ẩm cho da, đặc biệt phù hợp với da khô. Dầu hạt cải cũng được sử dụng để hỗ trợ điều trị các vấn đề da như vết thâm, nếp nhăn và các tình trạng nhiễm trùng da. Nhờ chứa vitamin E và các chất chống oxy hóa, dầu giúp da trở nên mềm mại và tươi sáng.
• Dầu hạt cải cung cấp dưỡng chất cho tóc, da đầu và hỗ trợ chống gàu hiệu quả. Tóc khô xoăn rễ được cải thiện thông qua thẩm thấu sâu vào da đầu, nâng cao chất lượng tóc. Dầu còn giúp tóc dài nhanh hơn và có tác dụng giảm tình trạng rụng tóc.

Ứng dụng trong nấu ăn

• Dầu hạt cải không làm thay đổi màu sắc và hương vị tự nhiên của các thành phần thực phẩm khác, đồng thời dễ tiêu hóa. Nhờ khả năng chịu nhiệt đến 242 độ C, dầu hạt cải Canola phù hợp cho các phương pháp nấu chiên rán.
• Đối với những người cần giảm thiểu cholesterol trong chế độ ăn, dầu hạt cải là lựa chọn ưu tiên vì không chứa cholesterol tự do, không chứa chất béo trans, và chỉ chứa khoảng 1/2 lượng chất béo bão hòa so với dầu oliu — những yếu tố này là nguyên nhân chính gây tắc mạch và bệnh tim.

Liều dùng và cách dùng Dầu hạt cải

• Dầu hạt cải Canola được các chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng khuyến cáo cho đối tượng có nhu cầu kiểm soát cân nặng và giảm tích tụ mỡ nội tạng, nhờ cơ chế tăng cường quá trình oxy hóa lipid và hạn chế tái hấp thụ chất béo từ đường tiêu hóa.
• Theo kết quả điều tra dược lý lâm sàng, việc bổ sung dầu hạt cải đều đặn hàng ngày trong khoảng thời gian 4 tuần cho thấy có khả năng giảm khối lượng mỡ vùng bụng lên tới 1,6% so với nhóm đối chứng không sử dụng, từ đó cải thiện thành phần cơ thể tổng thể.
• Nhằm mục đích tái tạo và phục hồi độ đàn hồi da, có thể thực hiện massage toàn vùng mặt bằng dầu hạt cải vào buổi tối để đạt hiệu quả dưỡng da tối ưu. Đối với vùng da khô nứt nẻ, dầu hạt cải hỗ trợ cấp ẩm sâu; phương pháp áp dụng là kết hợp với tinh dầu hương thảo hoặc oải hương, thực hiện massage nhẹ nhàng 2-3 lần mỗi ngày.
• Khi gặp tình trạng da đầu khô hoặc gàu nhiều, nên pha trộn dầu hạt cải với tinh dầu dừa, sau đó massage da đầu bằng chuyển động nhẹ và rửa sạch bằng nước.
• Để phòng ngừa và giảm thiểu tình trạng rụng tóc, cần pha chế hỗn hợp gồm hai giọt dầu hạt cải, hai giọt tinh dầu hương thảo và hai giọt dầu ô liu, trộn đều các thành phần rồi massage da đầu khoảng 20 phút, sau đó gội sạch bằng nước ấm để phát huy tác dụng ngay lập tức.

Bài thuốc kinh nghiệm

Trong chế biến thực phẩm

• Dầu hạt cải Canola được đánh giá là lựa chọn tối ưu nhất cho các công đoạn chiên rán thực phẩm nhờ khả năng chịu đựng nhiệt độ cao, điểm bốc khói (ngưỡng nhiệt độ mà tại đó các acid béo trong dầu bắt đầu phân hủy qua oxy hóa, sinh ra các gốc tự do có tác hại đến sức khỏe) đạt mức cao, phù hợp cho các ứng dụng chiên/rán đa dạng.
• Dầu Canola sở hữu hương thơm tinh tế, vì thế có thể ứng dụng trong ướp thực phẩm nướng và các món ăn khác mà không làm thay đổi đặc trưng hương vị của nguyên liệu gốc.

Trong chăm sóc sức khỏe

• Dầu hạt cải cung cấp lượng chất béo bão hòa dưới 10% so với tổng năng lượng từ lipid hằng ngày, mang lại hàm lượng chất béo chuyển hóa thấp và không vượt quá 300 mg cholesterol trong mỗi khẩu phần hàng ngày.
• Dầu hạt cải chứa dồi dào chất béo không bão hòa đơn và đa không bão hòa, đặc biệt là axít béo omega-3 và omega-6, những hoạt chất này được cơ thể xem là cần thiết vì tổ chức sống con người không có khả năng tự tổng hợp. Chính vì lý do này, dầu hạt cải mang lại giá trị dinh dưỡng đáng kể cho sức khỏe tổng thể.

Trong chăm sóc sắc đẹp

• Dầu hạt cải nằm trong nhóm các dầu ăn có khả năng hỗ trợ giảm thiểu sự hình thành mụn trứng cá trên bề mặt da, ức chế các quá trình nhiễm trùng da, kích thích tổng hợp collagen trong mô mỡ dưới da. Những người gặp tình trạng da mụn có thể hưởng lợi từ việc sử dụng dầu hạt cải để đạt được làn da mịn màng, sáng khỏe, trẻ hóa nhờ hàm lượng vitamin E và K giúp cải thiện chất lượng da và làm chậm các biểu hiện lão hóa.
• Dầu hạt cải đặc biệt có lợi trong việc xử lý da khô và tình trạng bong tróc. Bên cạnh đó, các vitamin và dưỡng chất có mặt trong dầu hạt cải mang lại tác dụng quan trọng cho tóc, gồm ức chế gàu hiệu quả, giảm tình trạng rụng tóc.
• Việc sử dụng dầu hạt cải không những hỗ trợ phục hồi da đầu khô và gàu nhiều mà còn có tác dụng ức chế sự rụng tóc.

Lưu ý khi dùng Dầu hạt cải

• Phần lớn các sản phẩm dầu hạt cải trên thị trường là loại biến đổi gen (GM). Mặc dù thực phẩm GM được các cơ quan y tế công nhân là an toàn cho tiêu thụ, nhiều nhóm người lựa chọn hạn chế hoặc tránh các sản phẩm này. Thêm vào đó, dầu này thường trải qua quy trình chế biến cường độ cao, có thể dẫn đến suy giảm giá trị dinh dưỡng và tác động bất lợi đến sức khỏe nói chung.
• Khi điều kiện cho phép, nên ưu tiên lựa chọn dầu hạt cải được chiết xuất lạnh hoặc qua trình tinh chế tối thiểu, cả hai phương pháp này đều bảo lưu phần lớn các thành phần dinh dưỡng và lợi ích sẵn có của dầu.
• Các dầu thực vật như dầu hướng dương, dầu đậu nành, dầu hạt cải, dầu ô-liu và các loại tương tự được khuyến cáo sử dụng cho mục đích xào nấu, ăn sống, ướp gia vị thực phẩm, giúp tăng cường hấp thu các vitamin chất béo tan (A, D, E, K) có sẵn trong thực phẩm, bổ sung nguồn axít béo thiết yếu và nâng cao hương vị của các món ăn.

Nguồn tham khảo

https://www.boldsky.com/health/nutrition/2018/8-health-benefits-of-canola-oil-120225.html

https://suckhoecong.vn/dau-hat-cai-canola-oil-nen-hay-khong-nen-an-d45787.html

https://www.linkedin.com/pulse/tac-dung-cua-dau-hat-cai-voi-suc-khoe-va-sac-dep-vsant%C3%A9-asia