Lipoic Acid là gì? Đặc tính, cơ thế tác động và những điều lưu ý

Lipoic Acid là một chất chống oxy hóa, được sử dụng để hỗ trợ quá trình giảm cân, kiểm soát cơn đau thần kinh và hạ thấp nồng độ glucose trong máu. Với công dụng cải thiện tình trạng biến đổi sắc tố da và thúc đẩy quá trình lành vết thương, Lipoic Acid là một lựa chọn bổ sung dinh dưỡng quan trọng.

Tổng quan về Lipoic Acid

Tên thuốc gốc (Hoạt chất)

Acid alpha lipoic.

Loại thuốc

Chất chống oxy hóa.

Dạng thuốc và hàm lượng

Viên nén (50 mg; 100 mg; 300 mg).
Viên nang uống (100 mg; 200 mg; 300 mg; 600 mg).

Chỉ định Lipoic Acid

Lipoic Acid được sử dụng bổ trợ cùng các liệu pháp khác trong các tình trạng sau:
Hỗ trợ quá trình giảm cân.
Kiểm soát cơn đau thần kinh ở bệnh nhân đái tháo đường.
Thúc đẩy quá trình lành vết thương.
Giúp hạ thấp nồng độ glucose trong máu.
Cải thiện tình trạng biến đổi sắc tố da ở người mắc bệnh bạch biến.
Làm giảm các biến chứng sau phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG).
Là một chất bổ sung dinh dưỡng, nhằm khắc phục tình trạng thiếu hụt hoặc mất cân bằng trong chế độ ăn.

Dược lực học

Acid alpha lipoic là một hoạt chất đóng vai trò là đồng yếu tố thiết yếu cho các phức hợp enzyme như pyruvate dehydrogenase, alpha-ketoglutarate-dehydrogenase và amino acid dehydrogenase.
Nồng độ hoạt chất này thường giảm đáng kể ở những người mắc bệnh xơ gan, đái tháo đường, xơ vữa động mạch và viêm dây thần kinh.
Trong quá trình trao đổi chất, Acid alpha lipoic chuyển đổi từ dạng oxy hóa (chứa cầu nối disulfide) sang dạng khử (có hai nhóm SH tự do).
Cả hai hình thái này đều thể hiện khả năng giải độc mạnh mẽ.
Chúng giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do các gốc tự do sinh ra trong quá trình chuyển hóa nội sinh, sự phân hủy các chất từ bên ngoài, hoặc từ các kim loại nặng.
Dạng khử, được gọi là dihydrolipoic acid, còn có thêm khả năng loại bỏ các gốc superoxide và hydroxyl, đồng thời ức chế quá trình peroxid hóa lipid.
Tác dụng hạ đường huyết: Acid alpha lipoic phối hợp với insulin để tăng cường hiệu quả sử dụng glucose của cơ thể.
Tác dụng bảo vệ hệ thần kinh: Khi tiếp xúc với Acid alpha lipoic, các tế bào Neuro-2a phát triển sợi trục, điều này gợi ý tiềm năng của chất này trong điều trị bệnh thần kinh đái tháo đường ở người.

Xem thêm: Kháng sinh Moxifloxacin: Công dụng và cơ chế diệt khuẩn

Dược động học

Hấp thu

Sau khi dùng đường uống, Acid alpha lipoic được hấp thu một cách nhanh chóng.
So với đường tiêm tĩnh mạch, sinh khả dụng tuyệt đối của thuốc khi dùng qua đường uống là 20%.
Đối với dạng viên uống, sinh khả dụng tương đối của Acid alpha lipoic cao hơn 60% so với dạng dung dịch uống.
Khi dùng liều 600mg Acid alpha lipoic bằng đường uống, nồng độ tối đa trong huyết tương đạt khoảng 4 UIg/ml sau 0,5 giờ.

Phân bố

R-ALA gắn kết với protein, tại đó nó hoạt động như một đồng yếu tố thiết yếu cho nhiều phức hợp enzyme trong ty thể.
Vai trò này quan trọng trong quá trình tạo năng lượng cũng như dị hóa các axit alpha-keto và axit amin.

Chuyển hóa

Quá trình biến đổi sinh học của thuốc chủ yếu diễn ra thông qua sự oxy hóa cắt ngắn chuỗi (beta-oxidation) và/hoặc S-methyl hóa các thiol đồng phân.

Thải trừ

Ở người, thời gian bán thải của Acid alpha lipoic ước tính khoảng 25 phút.
Phần lớn thuốc, khoảng 80-90%, được bài tiết qua thận dưới dạng các chất chuyển hóa.
Chỉ một lượng nhỏ Acid alpha lipoic dạng không đổi được tìm thấy trong nước tiểu.

Tương tác thuốc Lipoic Acid

Việc sử dụng đồng thời Acid alpha lipoic với cisplatin có thể làm giảm hiệu quả của cisplatin.
Do khả năng tạo phức hợp với kim loại, không nên dùng Acid alpha lipoic cùng lúc với các hợp chất kim loại.
Khi kết hợp với insulin hoặc các thuốc điều trị đái tháo đường khác, có khả năng xảy ra tác dụng hạ đường huyết.
Việc tiêu thụ rượu thường xuyên là yếu tố nguy cơ cao cho sự phát triển và tiến triển của các bệnh thần kinh, từ đó có thể làm giảm thành công của liệu pháp điều trị bằng Acid alpha lipoic.

Chống chỉ định thuốc Lipoic Acid

Chống chỉ định cho người bệnh có phản ứng quá mẫn với bất kỳ thành phần nào của thuốc.

Liều lượng & cách dùng Lipoic Acid

Liều dùng Acid alpha lipoic được khuyến nghị như sau:

Người lớn

Đường uống
Đối với chứng đau dây thần kinh ở người mắc bệnh tiểu đường (bệnh thần kinh do tiểu đường): 600-1800 mg axit alpha-lipoic mỗi ngày.
Đối với mức độ cao của cholesterol hoặc các chất béo khác (lipid) trong máu (tăng lipid máu): 300-1200 mg axit alpha-lipoic mỗi ngày trong tối đa 16 tuần.
Đối với béo phì: 600-1800 mg Acid alpha lipoic mỗi ngày đã được thực hiện trong 12-24 tuần.
Đường tiêm
Đối với chứng đau dây thần kinh ở người mắc bệnh tiểu đường: 600-1200 mg axit alpha-lipoic mỗi ngày.

Trẻ em

Đường uống
Đối với béo phì: 300 mg Acid alpha lipoic đã được uống hai lần mỗi ngày ở trẻ em từ 10-17 tuổi.

Tác dụng phụ của Lipoic Acid

Rất hiếm

Buồn nôn, nôn, đau ở đường tiêu hóa và tiêu chảy.
Phản ứng quá mẫn, các phản ứng dị ứng như phát ban, mày đay và ngứa.
Rối loạn hệ thần kinh, thay đổi hoặc rối loạn vị giác.
Tình trạng hạ đường huyết như chóng mặt, toát mồ hôi, đau đầu, biến đổi thị giác.

Xem thêm: Alglucosidase alfa là thuốc gì? Liệu pháp enzym cho bệnh Pompe

Lưu ý khi dùng Lipoic Acid

Lưu ý chung

Bệnh nhân không nên tự ý dùng đồng thời các dạng bào chế khác nhau (như viên nén và viên nang) của axit alpha-lipoic nếu chưa có chỉ định từ chuyên gia y tế.
Cần tránh kết hợp axit alpha-lipoic với các sản phẩm bổ sung sức khỏe hoặc thảo dược khác có khả năng gây hạ đường huyết.
Những người mắc bệnh tiểu đường hoặc có tình trạng không dung nạp glucose cần hết sức cẩn trọng khi sử dụng axit alpha-lipoic, do hoạt chất này có khả năng làm giảm nồng độ glucose trong máu.
Nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo hạ đường huyết như đau đầu, cảm giác đói, yếu ớt, vã mồ hôi, trạng thái lú lẫn, hoa mắt, tim đập nhanh, bồn chồn hoặc có nguy cơ ngất xỉu, bệnh nhân cần ngừng sử dụng axit alpha-lipoic ngay lập tức và liên hệ với bác sĩ.

Lưu ý với phụ nữ có thai

Hiện chưa có thông tin xác định liệu axit alpha-lipoic có thể gây hại cho thai nhi hay không. Phụ nữ đang mang thai không nên dùng sản phẩm này nếu chưa được tham vấn y khoa.

Lưu ý với phụ nữ cho con bú

Dữ liệu về việc axit alpha-lipoic có bài tiết vào sữa mẹ hoặc gây ảnh hưởng xấu đến trẻ bú sữa mẹ hiện còn hạn chế. Các bà mẹ đang cho con bú không nên sử dụng sản phẩm này khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc

Bệnh nhân cần được cảnh báo về các triệu chứng hạ đường huyết như chóng mặt, đau đầu, run rẩy, tim đập nhanh hoặc lú lẫn, vốn là những tác dụng phụ tiềm ẩn của thuốc, có thể ảnh hưởng đến khả năng lái xe và vận hành máy móc.

Quá liều và cách xử lý

Quá liều và xử trí

Quá liều và độc tính

Khi dùng thuốc quá liều, bệnh nhân có thể gặp các triệu chứng như buồn nôn, nôn mửa và đau đầu.
Các trường hợp nhiễm độc nghiêm trọng, thậm chí tử vong, đã được ghi nhận sau khi bệnh nhân cố ý hoặc vô ý tiêu thụ một lượng lớn thioctic acid (từ 10g đến 40g) cùng với rượu.
Các dấu hiệu lâm sàng của nhiễm độc ban đầu có thể bao gồm rối loạn tâm thần vận động hoặc suy giảm ý thức, sau đó thường tiến triển thành các cơn động kinh toàn thể và nhiễm toan lactic.
Ngoài ra, các hệ quả khác của việc dùng thioctic acid liều cao được mô tả gồm hạ đường huyết, sốc, tiêu cơ vân, tan máu, đông máu nội mạch rải rác (DIC), suy tủy xương và suy đa cơ quan.

Cách xử lý khi quá liều Alpha Lipoic Acid

Về hướng xử trí quá liều: Nếu nghi ngờ ngộ độc thioctic acid nghiêm trọng (ví dụ, người lớn dùng liều trên 10 viên 600mg hoặc trẻ em dùng trên 50mg/kg cân nặng), cần ngay lập tức đưa bệnh nhân tới cơ sở y tế có đủ phương tiện cấp cứu cơ bản cho các trường hợp nhiễm độc (như gây nôn, rửa dạ dày, sử dụng than hoạt tính, v.v.).
Việc điều trị các cơn động kinh toàn thể, nhiễm toan lactic và các biến chứng đe dọa tính mạng khác do nhiễm độc phải tuân thủ các nguyên tắc chăm sóc hỗ trợ hiện đại và tập trung vào điều trị triệu chứng.
Hiện tại, hiệu quả của thẩm tách máu, thẩm phân phúc mạc hoặc các phương pháp lọc khác trong việc loại bỏ thioctic acid vẫn chưa được xác định rõ ràng.

Xem thêm: Zopiclone là gì? Chỉ định, công dụng an thần và liều dùng khoa học

Quên liều và xử trí

Nếu bỏ lỡ một liều thuốc, người bệnh nên uống ngay khi nhớ ra.
Tuy nhiên, nếu thời điểm nhớ ra đã gần với liều tiếp theo, cần bỏ qua liều đã quên và tiếp tục dùng liều kế tiếp theo đúng lịch trình.
Tuyệt đối không được dùng liều gấp đôi để bù vào liều đã bỏ lỡ.

Nguồn tham khảo

Tên thuốc: Lipoic Acid

WebMD: https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-767/alpha-lipoic-acid

Drugbank: https://drugbank.vn/thuoc/Thioheal-600&VD-27691-17

Go.drugbank : https://go.drugbank.com/drugs/DB00166

Drugs.com: https://www.drugs.com/mtm/alpha-lipoic-acid.html

Ngày cập nhật: 09/07/2021

Bài viết này có hữu ích không?

Có0Không0

Lipoic Acid