15 
Tropicamide là thuốc giãn đồng tử và kháng muscarin, được chỉ định để làm giãn đồng tử cục bộ và gây liệt cơ mi tạm thời cho mục đích thăm khám mắt. Với công dụng chính là giãn đồng tử và liệt cơ mi, thuốc này thường được sử dụng trước khi thực hiện khám đáy mắt và đo khúc xạ.
Tổng quan về Tropicamide
Tên thuốc gốc (Hoạt chất)
- Tropicamide (Tropicamid)
Loại thuốc
- Thuốc giãn đồng tử, kháng muscarin.
Dạng thuốc và hàm lượng
- Dung dịch nhỏ mắt 0,5% (15 ml) và 1% (2 ml, 3 ml, 15 ml).
- (Một số biệt dược có chứa chất bảo quản benzalkonium clorid 0,01%).
Chỉ định Tropicamide
- Để làm giãn đồng tử cục bộ trong thời gian ngắn trước khi thực hiện khám đáy mắt.
- Gây liệt cơ mi tạm thời cho mục đích thăm khám mắt, bao gồm soi đáy mắt và đo khúc xạ.
- Tuy nhiên, tác dụng liệt cơ mi không được chỉ định sử dụng ở trẻ em.
Dược lực học
- Tropicamide là một hợp chất amin bậc ba tổng hợp với đặc tính kháng muscarin, có cơ chế hoạt động tương tự atropin ở cả hệ thần kinh trung ương và ngoại biên; tuy nhiên, thuốc này gây giãn đồng tử và liệt cơ mi với thời gian khởi phát nhanh hơn và tác dụng ngắn hơn.
- Khi được nhỏ vào mắt, tropicamide ngăn chặn hoạt động của acetylcholin, dẫn đến sự thư giãn của cơ co thắt đồng tử và không bị đối kháng bởi cơ giãn đồng tử, kết quả là đồng tử giãn rộng.
- Sự kích thích cholinergic (từ acetylcholin) lên cơ mi điều tiết của thủy tinh thể cũng bị chặn đứng.
- Nhờ tác dụng đối kháng acetylcholin, tropicamide gây ra cả giãn đồng tử và liệt thể mi (hay còn gọi là liệt điều tiết).
- Cần lưu ý rằng sự hiện diện của giãn đồng tử không đảm bảo rằng đã đạt được mức độ liệt thể mi đầy đủ.
- Hiệu quả giãn đồng tử đạt mức tối đa trong khoảng 20 – 40 phút sau khi nhỏ thuốc và duy trì trong 6 giờ; trong khi đó, tác dụng liệt cơ mi đạt đỉnh sau 30 phút và có thời gian tác dụng ngắn hơn.
- Chức năng điều tiết của mắt sẽ phục hồi hoàn toàn trong vòng 6 giờ.
- Cả dung dịch tropicamide 0,5% và 1% đều có khả năng gây giãn đồng tử, nhưng nồng độ 0,5% chỉ gây giãn đồng tử và làm liệt thể mi ở mức độ nhẹ.
Dược động học
- Dữ liệu dược động học liên quan đến tropicamide khi sử dụng theo đường tại chỗ hiện chưa được cung cấp.
Tương tác thuốc Tropicamide
- Khi tropicamide được dùng chung với các thuốc kháng acetylcholin khác, hiệu ứng kháng cholinergic của thuốc, cũng như các tác động lên hệ thần kinh trung ương và ngoại biên, sẽ tăng cường.
- Các thuốc có đặc tính kháng muscarin khác, bao gồm amantadin, một số loại kháng histamin, phenothiazin, thuốc ức chế MAO, và thuốc chống trầm cảm ba vòng, có thể làm gia tăng hiệu quả của tropicamide.
- Tropicamide có khả năng thay đổi quá trình hấp thu của một số loại thuốc khác.
- Thuốc này có thể làm giảm hiệu quả của cisaprid, domperidon và metoclopramid đối với đường tiêu hóa.
- Sự kết hợp giữa tropicamide và các thuốc giống giao cảm có thể dẫn đến việc giảm tác dụng của cả hai.
- Tropicamide có thể gây cản trở hiệu quả hạ nhãn áp của carbachol, pilocarpin, hoặc các loại thuốc nhỏ mắt ức chế cholinesterase.
Chống chỉ định thuốc Tropicamide
- Chống chỉ định ở bệnh nhân mắc bệnh glôcôm góc đóng hoặc có góc tiền phòng hẹp.
- Người bệnh có phản ứng quá mẫn với tropicamide hoặc bất kỳ thành phần nào khác có trong chế phẩm.
- Không nên sử dụng các chế phẩm chứa chất bảo quản benzalkonium clorid cho bệnh nhân đang đeo kính áp tròng mềm.
Liều lượng & cách dùng Tropicamide
Người lớn
- Giãn đồng tử để khám đáy mắt: Để giãn đồng tử trước khi khám đáy mắt, nhỏ 1 – 2 giọt dung dịch 0,5% vào mắt 15 – 20 phút trước khi tiến hành khám. Có thể lặp lại liều sau mỗi 30 phút nếu cần thiết. Đối với bệnh nhân bị viêm mống mắt nặng, có thể cần sử dụng các dung dịch thuốc với nồng độ cao hơn.
- Liệt thể mi để đo độ khúc xạ mắt: Nhằm đạt được tình trạng liệt thể mi hoàn toàn phục vụ việc đo khúc xạ, nhỏ 1 – 2 giọt dung dịch 1% vào mắt, sau 5 phút lặp lại liều. Việc thăm khám nên được thực hiện trong vòng 30 phút kể từ lần nhỏ thuốc thứ hai. Nếu bệnh nhân chưa được khám trong khoảng 20 – 30 phút sau khi tra thuốc, cần nhỏ thêm 1 giọt để kéo dài tác dụng.
Trẻ em
- Liều dùng cho trẻ em tương tự người lớn; tuy nhiên, việc sử dụng phải tuân thủ chỉ định của bác sĩ.
Tác dụng phụ của Tropicamide
Thường gặp
- Tăng áp lực nội nhãn, cảm giác chói mắt và đau nhức mắt (do giãn đồng tử). Khi tra thuốc trong thời gian dài có thể gây kích ứng tại chỗ, dẫn đến sung huyết, phù nề, viêm kết mạc, cùng với các triệu chứng toàn thân như khô miệng, đỏ bừng mặt, và khô da.
Ít gặp
- Xuất hiện phát ban da và tình trạng đầy hơi chướng bụng ở trẻ nhỏ.
Hiếm gặp
- Nhịp tim chậm ban đầu, sau đó chuyển sang nhịp nhanh kèm theo cảm giác đánh trống ngực và loạn nhịp tim; các rối loạn về tâm thần và hành vi; hoặc trụy tim mạch (thường xảy ra khi dùng quá liều hoặc ở những người cực kỳ nhạy cảm với thuốc).
Lưu ý khi dùng Tropicamide
Lưu ý chung khi dùng Tropicamide
- Thận trọng khi chỉ định cho người cao tuổi, do đối tượng này thường có nguy cơ mắc bệnh glôcôm góc đóng (có thể gây tăng áp lực nội nhãn) hoặc phì đại tuyến tiền liệt (dẫn đến bí tiểu).
- Cần đặc biệt cẩn trọng khi sử dụng cho trẻ nhỏ hoặc những người có độ nhạy cảm cao với các alkaloid loại belladonna, vì có khả năng tăng nguy cơ độc tính toàn thân.
- Cân nhắc khi dùng cho mắt đang bị viêm, bởi tình trạng sung huyết có thể làm tăng mức độ hấp thụ thuốc qua kết mạc.
- Để giảm thiểu hấp thu toàn thân và nguy cơ độc tính, nên dùng ngón tay ấn nhẹ vào ống dẫn lệ trong ít nhất 1 phút trong và sau khi nhỏ thuốc.
- Thuốc này có khả năng làm tăng áp lực nội nhãn.
- Cần thận trọng khi dùng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ do khả năng thuốc gây ra các rối loạn hệ thần kinh trung ương.
Lưu ý với phụ nữ có thai
- Hiện chưa có đầy đủ dữ liệu về tác dụng có hại hoặc tính an toàn của thuốc đối với thai kỳ, do đó, chỉ nên sử dụng khi thật sự cần thiết.
Lưu ý với phụ nữ cho con bú
- Khả năng thuốc được bài tiết vào sữa mẹ vẫn chưa được xác định rõ. Do đó, cần thận trọng khi chỉ định cho phụ nữ đang nuôi con bằng sữa mẹ.
Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc
- Bệnh nhân có thể gặp tình trạng sợ ánh sáng, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng lái xe trong một số tình huống. Cần đặc biệt chú ý và thận trọng.
Quá liều và cách xử lý
- Vì Tropicamide thường được chỉ định dùng trong các buổi khám mắt, nguy cơ quên liều là rất thấp.
- Khi thuốc được sử dụng cho mục đích điều trị, nếu người bệnh bỏ lỡ một liều, cần uống ngay khi nhớ ra.
- Tuy nhiên, nếu thời điểm đó đã gần với liều kế tiếp, nên bỏ qua liều đã quên và tiếp tục dùng liều tiếp theo đúng theo lịch trình.
- Tuyệt đối không được dùng gấp đôi liều quy định để bù lại liều đã bỏ lỡ.
Quá liều và cách xử trí
Triệu chứng quá liều và độc tính
- Ngộ độc toàn thân có thể xảy ra sau khi nhỏ mắt, đặc biệt là ở trẻ em.
- Các biểu hiện bao gồm: đau đầu, nhịp tim nhanh, cảm giác nóng bừng hoặc đỏ mặt, khô miệng, da khô (kèm phát ban ở trẻ em), nhìn mờ, mạch đập nhanh và không đều, sốt, trướng bụng (ở trẻ em), co giật, ảo giác, buồn ngủ bất thường, và mất khả năng phối hợp thần kinh – cơ.
Hướng dẫn xử lý khi quá liều Tropicamide
- Nếu thuốc bị nhỏ quá liều vào mắt, cần rửa mắt ngay lập tức bằng nước sạch.
- Trong trường hợp nuốt nhầm thuốc, cần tiến hành gây nôn hoặc rửa dạ dày.
- Việc điều trị tập trung vào các triệu chứng và hỗ trợ chức năng cơ thể.
- Đối với trẻ em, nên sử dụng khăn ẩm để chườm.
Nguồn tham khảo
Drugs.com: https://www.drugs.com/pro/tropicamide.html
EMC: https://www.medicines.org.uk/emc/product/1379/smpc
EMC: https://www.medicines.org.uk/emc/product/1379/smpc
Dược thư Quốc gia Việt Nam 2015
Dược thư Quốc gia Việt Nam 2015
Bài viết này có hữu ích không?
Có0Không0