16 
Thiothixene là một loại thuốc chống loạn thần được chỉ định điều trị bệnh tâm thần phân liệt. Thuốc hoạt động bằng cách ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, giúp giảm các triệu chứng của bệnh. Tuy nhiên, cần lưu ý về các tác dụng phụ và tương tác thuốc có thể xảy ra, đặc biệt là khi sử dụng cùng với các thuốc khác.
Tổng quan về Thiothixene
Tên thuốc gốc (Hoạt chất)
- Thiothixene.
Loại thuốc
- Thuốc chống loạn thần.
Dạng thuốc và hàm lượng
- Viên nang 1 mg, 2 mg, 5 mg, 10 mg.
Chỉ định Thiothixene
- Thuốc được chỉ định trong điều trị bệnh tâm thần phân liệt, một dạng rối loạn tâm thần.
Dược lực học
- Thiothixene là một hoạt chất chống loạn thần thuộc nhóm thioxanthene.
- Về mặt hóa học và dược lý, thiothixene có những đặc điểm tương đồng với phenothiazine piperazine, nhưng lại có sự khác biệt so với nhóm phenothiazine béo.
Dược động học
Hấp thu
- Sau khi uống, thiothixene được hấp thu nhanh chóng và hiệu quả qua đường tiêu hóa.
- Nồng độ thuốc cao nhất trong huyết tương thường đạt được trong khoảng 1 đến 3 giờ.
Phân bố
- Thuốc được phân bố rộng khắp vào các mô của cơ thể.
- Thiothixene đã được chứng minh là đi qua nhau thai ở động vật và được cho là có khả năng đi qua nhau thai ở người.
- Mặc dù chưa xác định rõ liệu thuốc có phân bố vào sữa mẹ hay không, nhưng khả năng này là có.
- Tỷ lệ liên kết với protein huyết tương của thuốc là trên 99%.
Chuyển hóa
- Thiothixene chủ yếu được chuyển hóa tại gan thông qua quá trình oxy hóa rộng rãi trong giai đoạn chuyển hóa đầu tiên, tạo ra thiothixene sulfoxide và N-desmethylthiothixene.
Thải trừ
- Thuốc được thải trừ chủ yếu qua phân thông qua đường mật, dưới dạng thiothixene không đổi và các chất chuyển hóa như demethyl, sulfoxide, sulfoxide demethyl hóa, và các chất chuyển hóa hydroxyl hóa.
- Thời gian bán thải của thuốc dao động từ 34 đến 35 giờ.
Tương tác thuốc Thiothixene
- Các chất gây cảm ứng enzym microsome ở gan, ví dụ như carbamazepine, đã được chứng minh làm tăng đáng kể tốc độ thanh thải của thiothixene.
- Do nguy cơ tương tác gây tác dụng phụ với các thuốc điều trị tăng huyết áp, cần theo dõi sát sao bệnh nhân đang sử dụng đồng thời thiothixene và các thuốc này để kịp thời phát hiện các dấu hiệu hạ huyết áp quá mức.
Chống chỉ định thuốc Thiothixene
- Không dùng cho bệnh nhân đang trong tình trạng hôn mê hoặc có dấu hiệu suy nhược hệ thần kinh trung ương, bất kể nguyên nhân.
- Chống chỉ định ở người bệnh có rối loạn chức năng máu.
- Không sử dụng cho bệnh nhân có phản ứng quá mẫn với thiothixene.
Liều lượng & cách dùng Thiothixene
Người lớn
Rối loạn tâm thần
- Đối với các trường hợp rối loạn tâm thần từ nhẹ đến trung bình: Liều khởi đầu khuyến nghị là 2 mg, dùng 3 lần mỗi ngày; có thể điều chỉnh liều tăng từ từ, nếu cần thiết, đến mức tối đa 15 mg Thiothixene mỗi ngày.
- Trong các tình trạng rối loạn tâm thần nghiêm trọng hơn: Liều khởi đầu là 5 mg, dùng 2 lần mỗi ngày; sau đó, liều có thể được điều chỉnh tăng lên cho đến khi đạt được đáp ứng lâm sàng mong muốn.
- Liều duy trì hiệu quả thông thường dao động từ 20 – 30 mg mỗi ngày; nếu cần, liều này có thể được nâng lên tới 60 mg Thiothixene mỗi ngày; việc dùng thuốc một lần duy nhất trong ngày cũng có thể được xem xét là đủ.
- Liều tối đa hàng ngày không được vượt quá 60 mg.
Trẻ em
Rối loạn tâm thần
- Đối với trẻ em từ 12 tuổi trở lên mắc các rối loạn tâm thần nhẹ đến trung bình: Liều khởi đầu là 2 mg, dùng 3 lần mỗi ngày; liều có thể được tăng dần, nếu cần, lên đến 15 mg mỗi ngày.
- Trong các trường hợp rối loạn tâm thần nặng hơn ở trẻ em từ 12 tuổi trở lên: Liều khởi đầu là 5 mg, dùng 2 lần mỗi ngày; sau đó, liều có thể được điều chỉnh tăng lên cho đến khi đạt được đáp ứng điều trị mong muốn.
- Liều duy trì hiệu quả thông thường nằm trong khoảng 20 – 30 mg mỗi ngày; nếu cần, liều này có thể được nâng lên tới 60 mg Thiothixene mỗi ngày; việc dùng thuốc một lần duy nhất trong ngày cũng có thể là đủ.
- Liều tối đa hàng ngày không được vượt quá 60 mg.
Tác dụng phụ của Thiothixene
Thường gặp
- Chưa ghi nhận dữ liệu lâm sàng.
Ít gặp
- Chưa ghi nhận dữ liệu lâm sàng.
Hiếm gặp
- Sốc phản vệ.
Không xác định tần suất
- Rối loạn vận động muộn, các biểu hiện ngoại tháp (chẳng hạn như hội chứng Parkinson, rối loạn vận động không kiểm soát, loạn trương lực cơ).
- Buồn ngủ, trạng thái an thần, bứt rứt, kích động, mất ngủ.
- Co giật, các đợt bùng phát triệu chứng loạn thần.
- Tăng nồng độ prolactin trong máu, rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, phì đại tuyến vú mức độ nhẹ, chảy máu bất thường, vô kinh, phát triển tuyến vú ở nam giới.
- Giảm số lượng bạch cầu, tăng số lượng bạch cầu.
- Ăn mất ngon, tăng cảm giác đói.
- Khô miệng, táo bón, tăng tiết nước bọt.
- Mắt nhìn không rõ.
- Tăng tiết mồ hôi.
Lưu ý khi dùng Thiothixene
Lưu ý chung khi dùng Thiothixene
- Bệnh nhân lớn tuổi mắc chứng rối loạn tâm thần liên quan đến sa sút trí tuệ có thể trải qua tỷ lệ tử vong cao hơn khi được điều trị bằng các loại thuốc chống loạn thần.
- Hội chứng rối loạn vận động chậm, đặc trưng bởi các chuyển động không tự chủ và không thể hồi phục, có thể xuất hiện ở những bệnh nhân đang dùng thuốc chống loạn thần.
- Hội chứng ác tính an thần kinh (NMS), một tình trạng có nguy cơ tử vong, đã được ghi nhận khi sử dụng các thuốc chống loạn thần, bao gồm thiothixene. Hội chứng này biểu hiện qua sốt cao, cứng cơ, biến đổi trạng thái ý thức và rối loạn chức năng thần kinh tự chủ.
- Thuốc có thể gây suy giảm năng lực tinh thần và/hoặc thể chất, đặc biệt là trong giai đoạn đầu điều trị. Do đó, cần hết sức thận trọng khi tham gia vào các hoạt động yêu cầu sự tỉnh táo cao, như lái xe hoặc vận hành máy móc.
- Các phản ứng quá mẫn đã được báo cáo khi dùng thiothixene, bao gồm phát ban, ngứa, nổi mề đay và phản ứng phản vệ. Ngoài ra, các tác dụng phụ liên quan đến các thuốc tương tự cũng đã được ghi nhận như mất bạch cầu hạt, giảm bạch cầu, ban xuất huyết giảm tiểu cầu, vàng da và ứ mật.
- Khả năng nhạy cảm chéo giữa các thuốc nhóm thioxanthenes và phenothiazin vẫn chưa được xác định rõ ràng; cần xem xét đến khả năng này.
- Thuốc có thể làm giảm ngưỡng co giật, do đó làm tăng nguy cơ co giật. Cần sử dụng đặc biệt thận trọng ở những bệnh nhân có tiền sử co giật hoặc đang trong quá trình cai rượu.
- Thiothixene có thể gây hạ huyết áp, nhịp tim nhanh, các thay đổi điện tâm đồ không đặc hiệu, chóng mặt hoặc ngất. Do đó, cần thận trọng khi chỉ định cho bệnh nhân có bệnh lý tim mạch. Trong trường hợp hạ huyết áp nghiêm trọng, nên dùng norepinephrine hoặc phenylephrine; không được sử dụng epinephrine hoặc dopamine.
- Các tác dụng kháng cholinergic có thể xuất hiện, bao gồm khô miệng, mờ mắt, táo bón, tăng tiết mồ hôi, bí tiểu và liệt dương. Cần thận trọng khi dùng thuốc cho bệnh nhân bị tăng nhãn áp hoặc phì đại tuyến tiền liệt.
- Các trường hợp bệnh võng mạc sắc tố và sắc tố dạng mụn nước đã được ghi nhận khi điều trị kéo dài bằng các thuốc chống loạn thần, trong đó có thiothixene.
Lưu ý với phụ nữ có thai
- Thuốc chỉ nên được dùng trong thai kỳ khi lợi ích dự kiến đối với người mẹ cao hơn đáng kể so với rủi ro tiềm tàng đối với thai nhi.
Lưu ý với phụ nữ cho con bú
- Cần thận trọng khi cân nhắc sử dụng cho phụ nữ đang nuôi con bằng sữa mẹ; cần có sự đánh giá kỹ lưỡng về lợi ích và nguy cơ tiềm ẩn.
Lưu ý khi lái xe & vận hành máy móc
- Thuốc có khả năng làm giảm hiệu suất tinh thần và/hoặc thể chất, đặc biệt trong những ngày đầu dùng thuốc. Vì vậy, cần thận trọng khi thực hiện các công việc đòi hỏi sự tập trung cao độ, chẳng hạn như lái xe hoặc vận hành máy móc.
Quá liều và cách xử lý
Quá liều Thiothixene và xử trí
Quá liều và độc tính
- Các dấu hiệu nhận biết bao gồm tình trạng co thắt cơ, buồn ngủ và cảm giác chóng mặt.
- Tổng thể, tình trạng quá liều có thể biểu hiện bằng sự ức chế hệ thần kinh trung ương, cứng đờ, yếu cơ, vẹo cổ, run rẩy, tăng tiết nước bọt, khó khăn khi nuốt, huyết áp thấp, dáng đi bất thường hoặc rơi vào trạng thái hôn mê.
Cách xử lý khi quá liều
- Phương pháp xử trí chủ yếu dựa trên việc điều trị triệu chứng và cung cấp các biện pháp hỗ trợ.
- Thực hiện rửa dạ dày sớm có thể mang lại lợi ích.
- Cần giám sát bệnh nhân chặt chẽ và đảm bảo duy trì đường thở thông suốt, bởi vì trong trường hợp quá liều nghiêm trọng, sự ảnh hưởng đến hệ thống ngoại tháp có thể dẫn đến khó nuốt và suy hô hấp.
- Trong trường hợp huyết áp giảm, cần áp dụng các phương pháp tiêu chuẩn để giải quyết sốc tuần hoàn, bao gồm truyền dịch tĩnh mạch và/hoặc sử dụng thuốc co mạch.
- Khi cần đến thuốc co mạch, norepinephrine và phenylephrine được xem là lựa chọn thích hợp nhất.
- Các hoạt chất nâng huyết áp khác, ví dụ như epinephrine, không được khuyến nghị do các dẫn xuất phenothiazin có khả năng làm mất tác dụng tăng huyết áp thông thường của chúng, từ đó có thể làm tình trạng hạ huyết áp trở nên trầm trọng hơn.
- Khi xuất hiện các dấu hiệu suy giảm chức năng hệ thần kinh trung ương, việc điều trị triệu chứng là cần thiết.
- Để điều trị các triệu chứng ngoại tháp, có thể sử dụng các loại thuốc kháng parkinson.
Quên liều Thiothixene và xử trí
- Trong trường hợp quên dùng một liều thuốc, người bệnh nên uống ngay khi nhớ ra.
- Tuy nhiên, nếu thời điểm uống gần với liều tiếp theo, hãy bỏ qua liều đã lỡ và tiếp tục uống liều kế tiếp theo đúng lịch trình đã định.
- Cần nhớ rằng không được dùng liều gấp đôi so với liều lượng đã được chỉ định.
Nguồn tham khảo
https://www.drugs.com/monograph/thiothixene.html#cautions
https://www.drugs.com/pro/thiothixene.html
Bài viết này có hữu ích không?
Có0Không0