Sốt xuất huyết Dengue là bệnh lý truyền nhiễm cấp tính có diễn tiến rất phức tạp. Đối với bệnh nhân nữ, một trong những hiện tượng đáng lo ngại nhất là tình trạng sốt xuất huyết ra máu kinh (có thể là kỳ kinh đến sớm, kéo dài bất thường hoặc rong kinh đại thể). Vậy hiện tượng này có nguy hiểm không, nguyên nhân do đâu và cách xử lý y khoa như thế nào để đảm bảo an toàn tính mạng? Hãy cùng Pharmacity tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.
Nguyên nhân sốt xuất huyết ra máu kinh
Hiện tượng chảy máu âm đạo hoặc ra máu kinh bất thường trong giai đoạn mắc sốt xuất huyết chủ yếu xuất phát từ 3 nhóm nguyên nhân cốt lõi sau:
Sốt xuất huyết ra máu kinh cần theo dõi chặt chẽ (Nguồn: Sưu tầm)
1. Giảm tiểu cầu
Đây là nguyên nhân căn bản và nguy hiểm nhất. Virus Dengue tấn công vào tủy xương làm giảm sản xuất tiểu cầu, đồng thời kích thích hệ miễn dịch phá hủy các tiểu cầu trong máu. Tiểu cầu đóng vai trò quan trọng trong việc kích hoạt quá trình cầm máu ban đầu. Khi chỉ số tiểu cầu sụt giảm sâu, cơ thể mất đi khả năng tự cầm máu tại các niêm mạc, dẫn đến bong tróc lớp nội mạc tử cung ồ ạt, gây ra hiện tượng kinh nguyệt ra nhiều hoặc rong kinh kéo dài.
2. Rối loạn hormone
Khi cơ thể bị virus tấn công, hệ thống nội tiết (trục hạ đồi – tuyến yên – buồng trứng) sẽ rơi vào trạng thái khủng hoảng. Sự căng thẳng sinh học do sốt cao liên tục làm xáo trộn nồng độ hormone Estrogen và Progesterone đột ngột. Sự sụt giảm hoặc rối loạn các hormone này là tác nhân trực tiếp khiến lớp niêm mạc tử cung bị bong tróc không theo chu kỳ bình thường, dẫn đến xuất huyết âm đạo dù chưa tới ngày hành kinh.
3. Mệt mỏi và suy yếu
Sốt xuất huyết làm tổn thương hàng loạt hệ cơ quan, gây tăng tính thấm thành mạch (làm rò rỉ huyết tương). Cơ thể người bệnh rơi vào trạng thái suy nhược trầm trọng, thành mạch máu trở nên mỏng manh và dễ vỡ hơn bình thường. Khi kết hợp với áp lực co bóp của tử cung, máu kinh sẽ thoát ra ngoài nhiều hơn và khó kiểm soát hơn.
Sốt xuất huyết ra máu kinh có nguy hiểm không?
Về mặt y khoa, sốt xuất huyết ra máu kinh là một biểu hiện lâm sàng nguy hiểm, báo hiệu bệnh đang chuyển sang giai đoạn toàn phát (giai đoạn nguy hiểm), thường rơi vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Tình trạng này có thể dẫn đến hai biến chứng hệ trọng:
Gây thiếu máu cho cơ thể
Tình trạng rong kinh, cường kinh (kinh nguyệt ra quá nhiều) diễn ra đồng thời với tình trạng cô đặc máu do thoát huyết tương sẽ khiến cơ thể kiệt quệ rất nhanh. Người bệnh bị mất một lượng máu lớn trong thời gian ngắn, dẫn đến thiếu máu cấp tính với các biểu hiện: da xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt, hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi và suy nhược cơ thể nghiêm trọng.
Sốc do sốt xuất huyết
Chảy máu kinh ồ ạt không kiểm soát, kết hợp với hiện tượng thoát huyết tương ra ngoài lòng mạch sẽ làm sụt giảm nghiêm trọng thể tích tuần hoàn hiệu dụng. Biến chứng này có thể đẩy bệnh nhân vào tình trạng Sốc sốt xuất huyết (mạch nhanh nhỏ khó bắt, tụt huyết áp hoặc huyết áp kẹp, lạnh đầu chi). Nếu không được cấp cứu hồi sức, bù dịch và truyền chế phẩm máu kịp thời, người bệnh có thể tử vong nhanh chóng.
Các triệu chứng nhận biết chu kỳ kinh nguyệt bất thường
Bệnh nhân nữ và người nhà cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu nhận biết máu kinh bất thường trong mùa dịch sốt xuất huyết bao gồm:
- Thay đổi thời gian: Ra máu âm đạo dù chưa đến chu kỳ kinh nguyệt thông thường, hoặc kỳ kinh đến sớm hơn dự tính nhiều ngày.
- Thay đổi lượng máu: Lượng máu kinh chảy ra nhiều gấp đôi, gấp ba so với những tháng trước, máu ra thành dòng liên tục, xuất hiện nhiều cục máu đông kích thước lớn.
- Thời gian hành kinh kéo dài: Tình trạng ra máu kéo dài trên 7 ngày không có dấu hiệu thuyên giảm (rong kinh).
- Triệu chứng toàn thân đi kèm: Đau bụng dữ dội vùng bụng dưới, mệt lả người, hụt hơi, tim đập nhanh, lạnh tay chân.
Cách điều trị khi sốt xuất huyết bị ra máu kinh
Khi phát hiện triệu chứng ra máu kinh trong quá trình mắc sốt xuất huyết, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ dẫn y khoa sau:
Hướng dẫn theo dõi và điều trị tại nhà
- Nằm nghỉ ngơi tuyệt đối: Người bệnh cần nằm yên trên giường, hạn chế đi lại hay vận động mạnh để giảm áp lực co bóp cơ tử cung và tránh va đập gây xuất huyết thêm.
- Bù nước đúng cách: Tiếp tục uống nhiều nước ấm, nước ép trái cây giàu vitamin C (cam, bưởi) và dung dịch Oresol (ORS) pha đúng tỷ lệ để duy trì thể tích tuần hoàn.
- Theo dõi số lượng máu: Đếm số lượng băng vệ sinh thay ra trong ngày và quan sát màu sắc, tính chất máu (có máu cục hay không) để cung cấp thông tin chính xác cho bác sĩ.
- Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc chứa Aspirin hay Ibuprofen: Chỉ sử dụng Paracetamol để hạ sốt khi cần thiết. Tuyệt đối không tự mua các loại thuốc nội tiết hay thuốc cầm máu thông thường để uống tại nhà.
Nằm yên, tránh vận động để hạn chế xuất huyết (Nguồn: Sưu tầm)
Đi khám bác sĩ khi xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm
Người bệnh cần được đưa đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu cảnh báo sau:
- Máu kinh ra ồ ạt, phải thay băng vệ sinh liên tục mỗi giờ.
- Người bệnh mệt lả, li bì, lơ mơ hoặc vật vã, kích thích.
- Hoa mắt, chóng mặt khi ngồi dậy, vã mồ hôi lạnh, đầu ngón tay chân lạnh ngắt.
- Có thêm các dấu hiệu xuất huyết khác như: chảy máu cam không ngừng, chảy máu chân răng ồ ạt, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hôi thối.
- Đau bụng dữ dội vùng hạ sườn phải hoặc vùng bụng dưới.
Theo dõi chu kỳ kinh nguyệt trong thời gian phục hồi
Sau khi đã vượt qua giai đoạn nguy hiểm và khỏi bệnh sốt xuất huyết, các chức năng đông máu và tủy xương cần một khoảng thời gian (khoảng vài tuần đến vài tháng) để hồi phục hoàn toàn. Người bệnh cần tiếp tục theo dõi chu kỳ kinh nguyệt của 1 – 2 tháng tiếp theo. Nếu tình trạng rong kinh hoặc vô kinh vẫn tiếp diễn, cần đến phòng khám sản phụ khoa để được bác sĩ đánh giá lại hệ thống nội tiết.
Cách phòng ngừa biến chứng của bệnh sốt xuất huyết
Để ngăn ngừa bệnh sốt xuất huyết diễn tiến nặng gây biến chứng ra máu kinh và xuất huyết niêm mạc, chúng ta cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh toàn diện:
- Tiêm vắc xin phòng bệnh: Tiêm phòng vắc xin sốt xuất huyết (phác đồ 2 mũi) là biện pháp hiệu quả nhất hiện nay giúp cơ thể sản sinh kháng thể chủ động, giảm đến 90% nguy cơ nhập viện và ngăn ngừa các biến chứng xuất huyết nặng.
- Diệt muỗi và lăng quăng: Thường xuyên dọn dẹp các ổ nước đọng trong và xung quanh nhà, lật úp các vật dụng phế thải, thả cá diệt lăng quăng, thay nước lọ hoa định kỳ để triệt tiêu môi trường sinh sản của muỗi vằn.
- Phòng chống muỗi đốt: Duy trì thói quen ngủ mùng (màn) kể cả ban ngày. Sử dụng kem xua muỗi an toàn, mặc quần áo dài tay khi sinh hoạt vào các khung giờ muỗi hoạt động mạnh (sáng sớm và chiều tối).
- Thăm khám y khoa sớm: Khi có biểu hiện sốt cao đột ngột từ 2 ngày trở lên, cần đến ngay cơ sở y tế để làm xét nghiệm công thức máu và kháng nguyên NS1 để chẩn đoán bệnh sớm, không tự ý tự điều trị tại nhà đến ngày thứ 3 – 4 của bệnh.
Tiêm vắc xin sốt xuất huyết giúp ngừa biến chứng nặng (Nguồn: Sưu tầm)
Sốt xuất huyết ra máu kinh là một dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm liên quan trực tiếp đến tình trạng giảm tiểu cầu nghiêm trọng và rối loạn thành mạch trong giai đoạn toàn phát. Khi xuất hiện triệu chứng này, người bệnh không được chủ quan tự theo dõi tại nhà mà cần đến ngay cơ sở y tế để được xét nghiệm máu và can thiệp kịp thời, tránh biến chứng sốc mất máu đe dọa tính mạng.
Nguồn tham khảo
Bộ Y Tế TP.HCM:
https://tytphuonganphu.medinet.gov.vn/chuyen-muc/benh-sot-xuat-huyet-trieu-chung-ra-sao-va-nguy-hiem-nhu-the-nao-cmobile9396-107472.aspx
Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tổng quan. Vui lòng tham khảo ý kiến của Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để nhận được hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.