Sốt xuất huyết Dengue là căn bệnh truyền nhiễm phổ biến với tốc độ lây lan nhanh, đặc biệt là trong các đợt cao điểm dịch hằng năm. Việc nắm vững cách phân độ sốt xuất huyết theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế không chỉ giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe tại nhà mà còn là chìa khóa vàng để phát hiện sớm các biến chứng nguy hiểm, từ đó đưa ra quyết định nhập viện kịp thời.
Tìm hiểu về bệnh sốt xuất huyết
Sốt xuất huyết là gì?
Sốt xuất huyết Dengue là một bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do virus Dengue gây ra. Loại virus này được truyền từ người bệnh sang người lành thông qua muỗi vằn Aedes aegypti – loài muỗi thường sinh sản mạnh trong mùa mưa khi môi trường có nhiều nước đọng. Bệnh thường xuất hiện theo chu kỳ và có thể bùng phát thành dịch lớn, đặc biệt ở những vùng nhiệt đới như Việt Nam. Người mắc sốt xuất huyết thường có biểu hiện sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, nhức hốc mắt, đau nhức cơ khớp, mệt mỏi, buồn nôn và đôi khi xuất hiện các chấm xuất huyết dưới da hoặc chảy máu cam. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như sốc, xuất huyết nội tạng, suy đa cơ quan và thậm chí tử vong. Hiện nay chưa có thuốc đặc trị cho sốt xuất huyết, việc điều trị chủ yếu là hạ sốt, bù dịch và theo dõi sát sao để xử trí biến chứng. Chính vì vậy, phòng bệnh vẫn là biện pháp quan trọng nhất: diệt muỗi, diệt lăng quăng, giữ vệ sinh môi trường và tránh để muỗi đốt.
Sốt xuất huyết Dengue là một bệnh truyền nhiễm cấp tính (Nguồn: Sưu tầm)
Bệnh sốt xuất huyết có nguy hiểm không?
Bệnh sốt xuất huyết Dengue thực sự nguy hiểm vì có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được chẩn đoán và xử trí đúng cách. Mặc dù phần lớn bệnh nhân có thể tự hồi phục sau vài ngày, nhưng khoảng 5% trường hợp có nguy cơ diễn tiến thành dạng nặng như sốc sốt xuất huyết, gây suy đa tạng, xuất huyết nội tạng nghiêm trọng và thậm chí tử vong nếu không được can thiệp y tế kịp thời. Những người có bệnh nền, trẻ em và người cao tuổi là nhóm đối tượng dễ gặp biến chứng hơn cả. Ngoài ra, bệnh còn gây ra gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và cộng đồng, bởi dịch thường bùng phát theo chu kỳ, lây lan nhanh trong mùa mưa, khiến nhiều gia đình phải đối mặt với nguy cơ mất người thân và chi phí điều trị cao. Chính vì vậy, việc phòng ngừa bằng cách diệt muỗi, loại bỏ ổ lăng quăng và bảo vệ bản thân khỏi muỗi đốt là vô cùng quan trọng để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh.
Phân độ sốt xuất huyết chuẩn Bộ Y tế
Dựa trên hướng dẫn chẩn đoán và điều trị của Bộ Y tế (Quyết định 2760/QĐ-BYT), bệnh được chia thành 3 mức độ lâm sàng:
Sốt xuất huyết Dengue
Sốt xuất huyết Dengue là dạng phổ biến nhất, thường khởi phát với sốt cao đột ngột từ 39–40°C kéo dài 2–7 ngày, kèm đau đầu, nhức hốc mắt và đau mỏi cơ khớp. Người bệnh có thể xuất hiện các nốt xuất huyết nhỏ dưới da hoặc nghiệm pháp dây thắt dương tính. Nếu không có bệnh nền, bệnh nhân thường được điều trị ngoại trú tại nhà, nhưng vẫn cần nghỉ ngơi, uống nhiều nước, hạ sốt đúng cách và theo dõi sát sao. Việc chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo như chảy máu cam, đau bụng dữ dội hoặc mệt lả là rất quan trọng, bởi bệnh có thể chuyển biến nặng nhanh chóng và cần nhập viện kịp thời để tránh biến chứng nguy hiểm.
Sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo
Đây là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng, đòi hỏi sự theo dõi sát sao tại cơ sở y tế. Các dấu hiệu cảnh báo bao gồm:
- Đau bụng vùng gan hoặc tăng cảm giác đau.
- Nôn ói liên tục (≥ 3 lần/giờ hoặc ≥ 4 lần/6 giờ).
- Xuất huyết niêm mạc (chảy máu cam, chảy máu chân răng, đi ngoài phân đen hoặc tiểu máu).
- Lừ đừ, vật vã hoặc li bì.
- Xét nghiệm máu cho thấy tiểu cầu giảm nhanh dưới 100.000/mm³ và dung tích hồng cầu (Hct) tăng cao.
Sốt xuất huyết Dengue nặng
Bệnh nhân bước vào tình trạng nguy kịch khi xuất hiện một trong ba trạng thái:
- Sốc sốt xuất huyết Dengue: Suy tuần hoàn, mạch nhanh nhỏ khó bắt, huyết áp tụt hoặc kẹt.
- Xuất huyết nặng: Chảy máu nghiêm trọng, khó cầm.
- Suy tạng nặng: Suy gan, suy thận, viêm cơ tim, viêm não hoặc rối loạn tri giác.
Sốt cao đột ngột từ 39–40°C (Nguồn: Sưu tầm)
Biện pháp điều trị và chăm sóc bệnh nhân sốt xuất huyết
Việc điều trị cần bám sát phác đồ của Bộ Y tế để tránh những sai lầm đáng tiếc.
Sốt xuất huyết Dengue
Sốt xuất huyết Dengue khi điều trị cần tuân thủ đúng hướng dẫn để tránh biến chứng nguy hiểm. Hạ sốt chỉ nên dùng Paracetamol đơn chất với liều 10–15mg/kg/lần, cách nhau 4–6 giờ. Tuyệt đối không dùng Aspirin hay Ibuprofen vì dễ làm tăng nguy cơ xuất huyết. Người bệnh cần được bù dịch đầy đủ bằng cách uống nhiều nước Oresol, nước trái cây như cam, dừa hoặc nước cháo loãng để duy trì cân bằng điện giải và giảm tình trạng mất nước. Chế độ dinh dưỡng nên ưu tiên thức ăn lỏng, dễ tiêu hóa, tránh thực phẩm có màu đỏ hoặc đen để không gây nhầm lẫn khi theo dõi tình trạng nôn ói hoặc xuất huyết tiêu hóa. Ngoài ra, bệnh nhân cần nghỉ ngơi tuyệt đối, hạn chế vận động mạnh, đồng thời theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng dữ dội, chảy máu cam hoặc mệt lả để kịp thời nhập viện khi bệnh có dấu hiệu chuyển nặng.
Sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo
Sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo là giai đoạn rất nguy hiểm, cần nhập viện ngay để bác sĩ theo dõi liên tục.
Người bệnh thường được bù dịch qua đường tĩnh mạch theo chỉ định, thường dùng Ringer lactate hoặc NaCl 0,9%, với liều lượng dựa trên cân nặng và tình trạng dung tích hồng cầu (Hct).
Trong thời gian này, việc theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn như mạch, huyết áp và lượng nước tiểu là vô cùng quan trọng để kịp thời phát hiện biến chứng.
Nếu không được xử trí đúng cách, bệnh có thể nhanh chóng tiến triển thành sốc sốt xuất huyết, gây suy đa tạng và đe dọa tính mạng.
Sốt xuất huyết Dengue nặng
- Đây là trường hợp cấp cứu khẩn cấp.
- Sử dụng dịch truyền cao phân tử (Dextran 40, 70 hoặc 6% HES 200) để chống sốc.
- Hỗ trợ thở oxy, truyền máu hoặc tiểu cầu nếu có chỉ định chuyên khoa.
- Điều trị các rối loạn đi kèm như toan chuyển hóa, hạ đường huyết hoặc hạ canxi máu.
Cần bù nước nhiều để tránh tình trạng mất nước (Nguồn: Sưu tầm)
Một số biện pháp phòng ngừa bệnh sốt xuất huyết
Diệt muỗi và lăng quăng
Diệt muỗi và lăng quăng là biện pháp tiên quyết trong phòng bệnh sốt xuất huyết Dengue. Người dân cần loại bỏ các ổ đọng nước trong và xung quanh nhà như chum, vại, bể cá, khay nước thải điều hòa. Đồng thời, phải thường xuyên cọ rửa dụng cụ chứa nước để diệt trứng muỗi, thay nước bình hoa, chậu cảnh mỗi ngày và thả cá vào bể để ăn lăng quăng. Giữ vệ sinh môi trường sạch sẽ sẽ giúp giảm nguy cơ muỗi sinh sản, bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình và cộng đồng.
Sử dụng các biện pháp phòng ngừa muỗi đốt
Sử dụng các biện pháp phòng ngừa muỗi đốt là cách bảo vệ bản thân và gia đình khỏi nguy cơ mắc sốt xuất huyết Dengue. Ngủ màn cả ban ngày lẫn ban đêm để tránh muỗi tấn công trong lúc nghỉ ngơi. Mặc quần áo dài tay, ưu tiên màu sáng để hạn chế muỗi đốt. Có thể sử dụng thêm kem xua muỗi để tăng hiệu quả phòng ngừa. Ngoài ra, lắp lưới chống muỗi ở cửa sổ và cửa thông gió cũng giúp ngăn muỗi xâm nhập vào nhà, tạo môi trường sống an toàn hơn.
Theo dõi và phòng chống dịch bệnh
Theo dõi và phòng chống dịch bệnh sốt xuất huyết Dengue là nhiệm vụ quan trọng của cả cộng đồng. Khi có ca bệnh xuất hiện trong khu dân cư, cần phối hợp chặt chẽ với y tế địa phương để tiến hành phun hóa chất diệt muỗi định kỳ, nhằm ngăn chặn sự lây lan. Không được chủ quan khi có biểu hiện sốt cao, bởi đây có thể là dấu hiệu nghi ngờ sốt xuất huyết. Người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm và theo dõi kịp thời. Việc phát hiện sớm, xử trí đúng cách và phòng ngừa muỗi sinh sản sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch, bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình và cộng đồng.
Tiêm vắc xin phòng bệnh
Tiêm vắc xin phòng bệnh sốt xuất huyết Dengue là biện pháp chủ động và hiệu quả nhất hiện nay. Vắc xin đã được Bộ Y tế cấp phép lưu hành, giúp tạo miễn dịch cho cơ thể, đặc biệt hữu ích đối với những người đã từng mắc bệnh, nhằm giảm nguy cơ tái nhiễm và hạn chế biến chứng nặng. Việc tiêm phòng không chỉ bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn góp phần kiểm soát dịch bệnh trong cộng đồng. Người dân nên tuân thủ lịch tiêm chủng theo khuyến cáo của cơ quan y tế, đồng thời kết hợp với các biện pháp phòng ngừa muỗi đốt và diệt lăng quăng để đạt hiệu quả phòng bệnh tối ưu.
Sốt xuất huyết Dengue là một bệnh lý diễn biến nhanh và khó lường. Thay vì hoang mang, người dân cần trang bị kiến thức đúng đắn về các dấu hiệu cảnh báo để kịp thời đến bệnh viện. Việc tuân thủ hướng dẫn của Bộ Y tế trong việc theo dõi, bù dịch và tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà với các loại thuốc kháng viêm là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình trước những đợt dịch phức tạp.
Nguồn tham khảo:
National Library of Medicine:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6716674/
Trạm y tế:
https://tytxaxuanthoithuong.medinet.gov.vn/phong-chong-cac-benh-truyen-nhiem/cac-cap-do-cua-benh-sot-huyet-va-dau-hieu-di-kem-cmobile9538-68278.aspx
Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tổng quan. Vui lòng tham khảo ý kiến của Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để nhận được hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.