Nhiều người trong chúng ta thường có thói quen chủ quan khi che chắn hay bảo vệ da vào thời điểm cuối ngày. Khi ánh mặt trời không còn gay gắt, không khí bắt đầu dịu mát xuống, chúng ta dễ lầm tưởng rằng mối đe dọa từ ánh nắng đã biến mất. Tuy nhiên, thực tế làn da có an toàn vào thời điểm này? Nắng 5 giờ chiều có làm đen da không và làm thế nào để bảo vệ da toàn diện? Hãy cùng Pharmacity đi tìm lời giải đáp khoa học ngay trong bài viết này.
Nắng 5 giờ chiều có làm đen da không?
Câu trả lời ngắn gọn và chính xác nhất là: có. Dù buổi chiều muộn nắng không còn gây cảm giác bỏng rát hay chói chang như thời điểm giữa trưa, nhưng các tia cực tím (tia UV) vẫn hiện diện và hoạt động âm thầm. Sự thay đổi cảm giác nhiệt trên da chỉ là do sự suy giảm của một loại tia nhất định, trong khi loại tia gây đen sạm và lão hóa sâu thì gần như không thay đổi cường độ theo thời gian trong ngày.
Nắng 5 giờ chiều tia UV gây đen sạm vẫn hoạt động. (Nguồn: Sưu tầm)
Mức độ ảnh hưởng tia UVA vào buổi chiều
Để hiểu tại sao nắng 5 giờ chiều vẫn làm đen da, chúng ta cần phân tích sâu về tia UVA (Ultraviolet A). Tia UVA chiếm đến 95% lượng bức xạ tia cực tím chạm đến bề mặt Trái Đất. Điểm đặc biệt nguy hiểm của tia UVA là cường độ của nó tương đối ổn định suốt cả ngày, từ khi mặt trời mọc cho đến khi mặt trời lặn.
Vào lúc 5 giờ chiều, mặc dù góc chiếu của mặt trời đã thấp và ánh sáng phải đi xuyên qua lớp khí quyển dày hơn, tia UVA vẫn dễ dàng xuyên qua tầng ozone, mây mù, cửa kính và tác động sâu vào cấu trúc da. Khi thâm nhập vào lớp hạ bì, tia UVA kích thích các tế bào hắc tố (melanocyte) sản sinh ra melanin – sắc tố khiến da bị sẫm màu, gây nên hiện tượng đen da, sạm nám mà bạn cố công che chắn suốt cả ngày.
Tại sao tia UVB ít ảnh hưởng vào thời gian này
Ngược lại với UVA, tia UVB (Ultraviolet B) lại phụ thuộc rất lớn vào thời gian và vị trí địa lý. Cường độ của tia UVB đạt đỉnh điểm vào khoảng từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều. Đây là loại tia có bước sóng ngắn hơn, tác động chủ yếu lên lớp biểu bì (bề mặt da), gây ra các hiện tượng cấp tính như cháy nắng, đỏ rát, kích ứng và bong tróc.
Sau 4 giờ chiều và đặc biệt là mốc 5 giờ chiều, do góc quay của Trái Đất, tia UVB bị tầng khí quyển hấp thụ và tán xạ phần lớn. Chính vì vậy, vào thời điểm này, bạn sẽ không còn cảm thấy da bị nóng rát hay chói mắt nữa. Sự vắng bóng của cảm giác bỏng rát do UVB vô tình tạo ra “cú lừa” khiến nhiều người lầm tưởng rằng ánh nắng lúc này hoàn toàn vô hại, từ đó lơ là việc bảo vệ da khỏi sự tấn công âm thầm của UVA.
Khi nào nên dùng kem chống nắng?
Một sai lầm kinh điển trong việc chăm sóc da là chỉ thoa kem chống nắng khi trời có nắng gắt hoặc khi phải hoạt động ngoài trời. Theo các chuyên gia da liễu, câu trả lời cho câu hỏi “Khi nào nên dùng kem chống nắng?” là: Mỗi ngày, suốt bốn mùa và bất kể thời tiết.
Tia UV không phụ thuộc vào nhiệt độ hay độ sáng của thời tiết. Vào những ngày trời âm u, nhiều mây hoặc thậm chí là có mưa, có đến 80% tia cực tím vẫn có thể xuyên qua các đám mây để tiếp cận và gây tổn thương cho làn da của bạn. Ngay cả khi bạn làm việc trong văn phòng, tia UVA vẫn có khả năng xuyên qua các lớp kính cửa sổ, kính ô tô để tác động lên da. Thêm vào đó, ánh sáng xanh từ màn hình máy tính, điện thoại, đèn LED cũng là tác nhân thúc đẩy quá trình tăng sắc tố da.
Do đó, thói quen bôi kem chống nắng cần được duy trì đều đặn như một bước bảo vệ bắt buộc mỗi buổi sáng, và cần được dặm lại (re-apply) sau mỗi 2 – 3 tiếng nếu bạn tiếp xúc liên tục với ánh sáng hoặc đổ nhiều mồ hôi.
Tác động gây hại của ánh nắng mặt trời tới làn da
Để nâng cao ý thức bảo vệ da, chúng ta cần nhìn trực diện vào những hậu quả nghiêm trọng và lâu dài mà ánh nắng mặt trời gây ra cho cấu trúc tế bào da nếu không được bảo vệ đúng cách.
Lão hóa da
Ánh nắng mặt trời chính là thủ phạm hàng đầu gây ra hiện tượng lão hóa da sớm (Photoaging). Khi tia UVA thâm nhập sâu vào lớp trung bì, chúng phá hủy các sợi collagen và elastin – hai thành phần cốt lõi giữ vai trò tạo độ đàn hồi, căng mịn và săn chắc cho làn da.
Sự đứt gãy và suy giảm collagen diễn ra liên tục dưới tác động của tia UV sẽ hình thành nên các nếp nhăn sâu, đặc biệt là ở vùng quanh mắt, khóe miệng và trán. Làn da bị mất đi độ đàn hồi tự nhiên sẽ trở nên chảy xệ, chùng nhão và thô ráp, khiến bạn trông già hơn tuổi thật rất nhiều.
Tổn thương tích lũy
Tổn thương do tia UV gây ra có tính chất tích lũy theo thời gian. Điều này có nghĩa là mỗi phút bạn phơi mầm da dưới nắng mà không bảo vệ, những tổn hại ở mức độ phân tử và DNA tế bào sẽ được cộng dồn lại ngày này qua ngày khác.
Ở giai đoạn trẻ tuổi, cơ thể có cơ chế tự phục hồi mạnh mẽ nên các tổn thương chưa biểu hiện rõ ràng ra bên ngoài. Tuy nhiên, khi bước qua tuổi 25, cơ chế tự sửa chữa suy giảm, các tổn thương tích lũy từ nhiều năm trước sẽ bắt đầu bùng phát mạnh mẽ, biểu hiện bằng sự xuống cấp nhanh chóng của làn da mà rất khó có biện pháp thẩm mỹ nào phục hồi lại được hoàn toàn. Nghiêm trọng hơn, sự tổn thương DNA tế bào kéo dài chính là mầm mống dẫn đến nguy cơ ung thư da.
Tăng sắc tố
Khi làn da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, cơ thể sẽ kích hoạt cơ chế tự bảo vệ tự nhiên bằng cách ra lệnh cho tế bào melanocyte tăng cường sản sinh hắc tố melanin để hấp thụ tia UV, ngăn không cho chúng phá hủy sâu hơn. Tuy nhiên, sự sản sinh quá mức và không đồng đều của melanin sẽ dẫn đến hiện tượng tăng sắc tố da.
Biểu hiện rõ ràng nhất của tình trạng này là làn da bị xỉn màu, sạm đen, xuất hiện các đốm nâu, tàn nhang, đồi mồi và đặc biệt là các mảng nám má cứng đầu. Tăng sắc tố không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến thẩm mỹ mà còn cực kỳ gian nan, tốn kém trong việc điều trị và phục hồi.
Mức độ ảnh hưởng tia UVA vào buổi chiều (Nguồn: Sưu tầm)
5 giờ chiều có cần bôi kem chống nắng không?
Trở lại với băn khoăn chính: “5 giờ chiều có cần bôi kem chống nắng không?”. Câu trả lời chắc chắn là CÓ, đặc biệt là nếu bạn chuẩn bị di chuyển ra ngoài đường, tham gia các hoạt động thể thao ngoài trời hoặc tan làm trở về nhà trong khung giờ này.
Nhiều người có thói quen thoa kem chống nắng từ sáng sớm và nghĩ rằng lớp kem đó sẽ bảo vệ da cho đến hết ngày. Thực tế, hầu hết các màng lọc chống nắng (dù là vật lý hay hóa học) đều bị suy giảm tác dụng sau 2 – 4 tiếng do tác động của ánh sáng, mồ hôi, dầu thừa và ma sát từ khẩu trang, quần áo. Đến 5 giờ chiều, lớp kem chống nắng thoa từ buổi sáng hoặc buổi trưa gần như đã tan biến hoàn toàn, để lại làn da hoàn toàn trần trụi trước tia UVA.
Do đó, việc dặm lại một lớp kem chống nắng mỏng nhẹ trước khi rời văn phòng lúc 5 giờ chiều là vô cùng cần thiết để ngăn chặn làn da bị sạm đen và tổn thương vào cuối ngày.
Lưu ý khi sử dụng kem chống nắng
Để kem chống nắng phát huy tối đa màng lọc bảo vệ và không gây ra các tác dụng phụ không mong muốn như bít tắc lỗ chân lông, lên mụn, bạn cần nằm lòng các nguyên tắc vàng dưới đây:
Dưỡng ẩm trước khi thoa kem chống nắng
Một làn da thiếu ẩm sẽ dễ bị kích ứng, đổ dầu nhiều hơn hoặc gặp tình trạng mốc meo (cakey) khi thoa kem chống nắng. Việc thoa một lớp kem dưỡng ẩm mỏng nhẹ, phù hợp với loại da trước bước chống nắng là điều bắt buộc.
Kem dưỡng ẩm đóng vai trò như một lớp màng lót mịn màng, giúp kem chống nắng dễ tán đều, bám dính tốt hơn và ngăn ngừa tình trạng da bị khô ráp suốt ngày dài. Tuy nhiên, sau khi thoa kem dưỡng ẩm, hãy đợi khoảng 1 – 2 phút cho kem thẩm thấu hoàn toàn vào da rồi mới tiến hành thoa kem chống nắng để tránh làm loãng các màng lọc bảo vệ.
Thoa trước khi ra ngoài 30 phút
Đối với các dòng kem chống nắng hóa học (Chemical Sunscreen), các thành phần chống nắng cần có thời gian để thẩm thấu vào lớp biểu bì và tạo thành màng lọc sinh học hấp thụ, chuyển hóa tia UV. Do đó, bạn cần duy trì thói quen thoa kem chống nắng trước khi bước ra ngoài trời từ 20 đến 30 phút.
Đối với kem chống nắng vật lý (Physical Sunscreen) chứa Zinc Oxide hoặc Titanium Dioxide, mặc dù chúng có cơ chế phản xạ tia UV ngay khi thoa, việc bôi trước 15 – 20 phút vẫn là lời khuyên hữu ích để lớp kem ổn định, tiệp hẳn vào da và không bị trôi đi do mồ hôi khi bạn vừa bước ra môi trường nóng bức.
Sử dụng kem chống nắng phù hợp với da
Không có một loại kem chống nắng nào là tốt nhất cho tất cả mọi người, chỉ có loại kem chống nắng phù hợp nhất với làn da của bạn.
- Đối với da dầu, mụn: Bạn nên ưu tiên các sản phẩm có kết cấu dạng gel, sữa hoặc lotion mỏng nhẹ, thấm nhanh, trên nhãn có ghi các cụm từ như “Oil-free” (không chứa dầu), “Non-comedogenic” (không gây bít tắc lỗ chân lông) hoặc “Sebum control” (kiểm soát bã nhờn).
- Đối với da khô: Hãy tìm kiếm các loại kem chống nắng có bổ sung các thành phần dưỡng ẩm sâu như Hyaluronic Acid (HA), Glycerin, Ceramides để da luôn mềm mại, không bị bong tróc.
- Đối với da nhạy cảm: Hãy ưu tiên kem chống nắng vật lý thuần túy hoặc các sản phẩm không chứa cồn khô, không hương liệu, không paraben để hạn chế tối đa nguy cơ kích ứng, mẩn đỏ.
Sử dụng kem chống nắng phù hợp với da (Nguồn: Sưu tầm)
Che chắn kĩ càng bổ trợ
Kem chống nắng dù tốt đến mấy cũng không thể bảo vệ da hoàn toàn 100% trước tác hại của ánh nắng mặt trời. Vì vậy, việc kết hợp các biện pháp che chắn vật lý là vô cùng quan trọng và không thể thay thế.
Khi đi ra ngoài, đặc biệt là trong các khung giờ cao điểm hoặc kể cả lúc 5 giờ chiều, bạn nên trang bị thêm áo khoác chống nắng chuyên dụng (có chỉ số UPF), đội mũ rộng vành, đeo kính râm có khả năng chống tia UV để bảo vệ vùng da nhạy cảm quanh mắt và sử dụng khẩu trang vải dày, tối màu. Sự kết hợp “bọc lót” song song giữa kem chống nắng và che chắn cơ học sẽ tạo nên một lá chắn vững chắc nhất cho làn da.
Làm sạch da hằng ngày
Thoa kem chống nắng mà không làm sạch da đúng cách vào cuối ngày chính là con đường ngắn nhất dẫn đến tình trạng mụn ẩn, mụn bọc và xỉn màu da. Các chất chống thấm nước, màng lọc UV, kết hợp với bụi mịn ngoài đường và dầu thừa trên mặt bám rất chặt vào lỗ chân lông, không thể làm sạch hoàn toàn nếu chỉ dùng nước hoặc sữa rửa mặt thông thường.
Quy trình làm sạch bắt buộc mỗi tối là phải sử dụng phương pháp Double Cleansing (Làm sạch kép):
- Bước 1: Dùng nước tẩy trang hoặc dầu tẩy trang phù hợp để hòa tan và bóc tách toàn bộ lớp kem chống nắng cùng bụi bẩn bám trên da.
- Bước 2: Sử dụng sữa rửa mặt dịu nhẹ để rửa trôi hoàn toàn các tàn dư còn sót lại, trả lại sự thông thoáng, sạch sẽ tuyệt đối cho lỗ chân lông, từ đó giúp da hấp thụ các bước dưỡng tiếp theo hiệu quả hơn.
Làm sạch da hằng ngày (Nguồn: Sưu tầm)
Hy vọng qua bài viết này, bạn đã tìm được lời giải đáp thỏa đáng cho câu hỏi nắng 5 giờ chiều có làm đen da không. Việc chăm sóc và bảo vệ da đòi hỏi sự kiên trì, khoa học và không được chủ quan trong bất kỳ khoảnh khắc nào của ngày. Hãy luôn yêu thương và bảo vệ làn da của mình đúng cách để giữ mãi nét tươi trẻ, rạng ngời bạn nhé!
Nguồn tham khảo:
American Skin Association
https://www.americanskin.org/resource/safety.php
📝Nguồn tài liệu: Chọn lọc từ nhiều nguồn y tế uy tín
🔎Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tổng quan. Vui lòng tham khảo ý kiến của Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để nhận được hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.