Mú từn - Cây thuốc ngâm rượu: Công dụng, cách dùng và lưu ý cần biết

Mú từn là vị thuốc quý giúp đẩy lùi đau nhức xương khớp và tăng cường sinh lực mạnh mẽ nhờ khả năng hoạt huyết ưu việt. Không chỉ hỗ trợ giảm mệt mỏi, các hoạt chất tự nhiên trong cây còn giúp kháng khuẩn và bồi bổ cơ thể toàn diện. Việc hiểu rõ thành phần cũng như cách sử dụng đúng liều lượng sẽ giúp bạn khai thác tối đa dược tính, mang lại hệ vận động dẻo dai và sức khỏe bền bỉ mỗi ngày.

Tìm hiểu chung về Mú từn

Tên gọi, danh pháp

Tên Việt: Mú từn.
Tên gọi khác: Cây cù boong nậu; cây lửa ít gân.
Danh pháp khoa học: Rourea oligophlebia Merr., thuộc họ Dây trường điều (Connaraceae).

Đặc điểm tự nhiên

Mú từn là loài dây leo có thân gỗ hóa, chiều dài trưởng thành dao động từ 5 đến 15m. Giai đoạn cây còn trẻ được phủ bởi nhiều lông mềm, nhưng khi cây già đi những lông này sẽ tự rụng mất.
Lá sắp xếp kép gần như đối xứng trên thân; mặt lá dưới có nhiều lông phủ dày, kích thước lá nằm trong khoảng 4 đến 8cm.
Hoa nở tại nách lá thành từng chùm, cao từ 2 đến 7cm, đài hoa được bao phủ nhiều lông ở bên ngoài. Cánh hoa hình dài, màu hồng nhạt, dài khoảng 5mm, mỗi cánh hoa mang 1 cặp nhị hoa.
Quả có dạng bầu dục trơn không lông, dài khoảng 2cm, ban đầu màu xanh và chuyển sang đỏ khi chín. Bên trong quả chứa hạt được bao bọc bởi một lớp áo bao bên ngoài.

Phân bố, thu hái, chế biến

Mú từn phân bố tự nhiên ở các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An và các vùng miền núi phía bắc khác của Việt Nam.
Rễ là bộ phận có giá trị dược lý chính. Rễ có vỏ ngoài thô ráp xù xì với kích cỡ không đều nhất định; vỏ rễ mang màu đỏ còn phần lõi bên trong có màu vàng. Kích thước rễ to bằng cổ tay trẻ em, thể hiện độ chắt khỏe. Sau khi thu hoạch, người dân thường chặt khúc rễ, chẻ đôi và phơi khô, đồng thời có thể ngâm rượu để tăng tác dụng.

Bộ phận sử dụng

Rễ là bộ phận được khai thác và sử dụng từ mú từn.

Thành phần hóa học

Trong các công trình phân lập và xác định thành phần từ thân cây của Rourea oligophlebia, các nhà nghiên cứu đã tách chiết được năm hợp chất chính gồm Friedelin, Alcohol coniferyl, Friedelinol, 7αhydroxyl-3β-sistosterol và scopoletin.
Các nghiên cứu tiếp theo từ các cơ sở khoa học cho thấy (H2) Thành phần hóa học thay đổi đáng kể tùy theo bộ phận cây được nghiên cứu. Cụ thể, lá và rễ đều chứa nerolidol làm thành phần đặc trưng, tuy nhiên hàm lượng này trong rễ thấp hơn so với ở lá; ngược lại, neral có hàm lượng rất thấp ở lá (6,6%) nhưng lại khá cao trong rễ (22,7%), trong khi spathoulenol xuất hiện với nồng độ tương đương nhau ở cả hai bộ phận. Các thành phần chính được phát hiện trong tinh dầu của hai mẫu được phân tích là nerolidol (45,2% – 32,1%), β-myrcen (7,0% – 15,9%), spathoulenol (10,3% – 12,7%) và neral (6,6% – 22,7%).

Xem thêm: Rau dớn: Đặc điểm, công dụng và cách dùng tốt cho sức khỏe

Công dụng của Mú từn

Theo y học cổ truyền

Giảm triệu chứng đau nhức xương khớp: Trong hệ thống y học cổ truyền, mú từn được công nhận là một trong những vị dược liệu hỗ trợ bổ cốt và khỏe gân hiệu quả. Tương tự như tác dụng của rễ nhàu hay rượu mú từng, dược liệu này được vận dụng trong việc điều trị các bệnh nhân có triệu chứng đau nhức xương khớp dai dẳng, cảm giác mỏi ở vùng gối, tê bì chi tay chi chân, cũng như các hội chứng phong thấp.
Tăng cường sinh lý phái mạnh: Theo ghi nhận dân gian, người ta phát hiện rằng sau khi các nhân dân tộc cho lợn đực (mú) ăn rễ cây này, con vật biểu hiện nhu cầu giao phối tăng cao. Dựa trên quan sát này, cộng đồng dân gian cũng thử nghiệm sử dụng dược liệu nhằm nâng cao sinh lực nam tính và tăng khả năng thụ thai ở phụ nữ. Tuy nhiên, do chưa có các nghiên cứu khoa học chặt chẽ để xác minh hiệu quả, nên bài viết hiện tại không đi sâu vào vấn đề này.

Theo y học hiện đại

Chống bệnh sốt rét: Mú từn chứa các hoạt chất Rouremin và Rourinoside. Các công trình nghiên cứu dược lý đã chứng minh rằng hai hoạt chất này có khả năng tác động lên Plasmodium falciparum, làm suy giảm hoạt động sinh học của ký sinh trùng trong điều kiện phòng thí nghiệm, từ đó hỗ trợ cơ thể trong công cuộc phòng chống bệnh sốt rét.
Kháng vi khuẩn: Dịch chiết từ cồn của Rourea cho thấy khả năng ức chế sự phát triển của các chủng vi khuẩn S. aureus và S. epidermidis.
Bảo vệ chức năng gan: Trong một số trường hợp bệnh nhân có tăng men gan, việc sử dụng liều 500 mg/kg chiết xuất cồn từ lá Rourea induta đã ghi nhận làm giảm đáng kể nồng độ các enzyme gan AST và ALT. Ngoài ra, khối lượng gan của nhóm được điều trị cũng có kích thước nhỏ hơn so với nhóm chứng không nhận can thiệp.
Làm hạ đường huyết: Các chiết xuất từ Rourea minor thể hiện hiệu quả trong việc giảm nồng độ glucose máu sau 60 phút khi thực hiện thử nghiệm dung nạp glucose đường uống. Ngoài khả năng hạ đường huyết, dịch chiết còn kích thích tăng cường khả năng tiết insulin (hormon điều hòa hạ đường huyết).

Liều dùng và cách dùng Mú từn

Rễ mú từn được đặt lên chảo gang và sao cho vàng; trong quá trình sao, rưới 2 chén rượu trắng lên. Tiếp tục sao cho đến khi dược liệu tỏa ra hương thơm đặc trưng thì ngừng lại. Sau đó, cho dược liệu mú từn đã rang vào bình, rót rượu ngập vừa phải đến gần miệng bình. Đóng kín nắp bình và để ủ rượu trong môi trường khô mát, tránh ánh nắng trực tiếp trong thời gian 3 tháng.

Xem thêm: So đo tím: Đặc điểm, công dụng và cách dùng tốt cho sức khỏe

Bài thuốc kinh nghiệm

Không có thông tin về (H2) Bài thuốc kinh nghiệm.

Lưu ý khi dùng Mú từn

Mú từn là loài thực vật phân bố rộng rãi ở nhiều địa phương. Mặc dù có nguồn gốc từ thiên nhiên, dược liệu này vẫn sở hữu những chỉ định, chống chỉ định và khả năng gây tác dụng phụ nhất định. Vì vậy, bạn đọc và những người thân không nên tự thích ứng sử dụng hoặc tuân theo những (H2) Bài thuốc kinh nghiệm chưa được kiểm chứng. Quý vị nên tìm đến tư vấn của các chuyên gia y tế để đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe cơ thể và nhận được hướng dẫn phù hợp.

Nguồn tham khảo

Chemical constituents from ethyl acetate extract of the stems of Rourea oligophlebia Merr: https://www.researchgate.net/publication/342427635_Chemical_constituents_from_ethyl_acetate_extract_of_the_stems_of_Rourea_oligophlebia_Merr

Thành phần hoá học tinh dầu của cây dây lửa ít gân (Rourea oligophlebia Merr.): http://iebr.ac.vn/database/HNTQ6/1083.pdf

A review on traditional uses, phytochemistry, and pharmacology of the genus Rourea: https://japsonline.com/admin/php/uploads/2989_pdf.pdf

Bài viết này có hữu ích không?

Có0Không0

Mú từn

Mú từn – Cây thuốc ngâm rượu: Công dụng, cách dùng và lưu ý cần biết