Mẹ bầu hay bị đầy bụng khó tiêu phải làm sao? Cách cải thiện
Đầy bụng khó tiêu là nỗi ám ảnh phổ biến của phụ nữ mang thai, gây căng bụng, óc ách và ợ hơi liên tục. Tình trạng này làm giảm cảm giác ngon miệng, ảnh hưởng đến dinh dưỡng cho cả mẹ và bé. Xuất hiện từ những tuần đầu thai kỳ, đây là hệ quả của thay đổi sinh lý tự nhiên. Hiểu rõ nguyên nhân và áp dụng biện pháp khoa học giúp mẹ bầu trải qua thai kỳ nhẹ nhàng hơn.
Tại sao mẹ bầu hay bị đầy bụng khó tiêu trong thai kỳ?
Về mặt sinh lý y khoa, hiện tượng đầy bụng khó tiêu ở bà bầu thường bắt nguồn từ sự gia tăng của hormone progesterone. Loại hormone này có tác dụng làm thư giãn các cơ trơn trong cơ thể, bao gồm cả cơ trong ống tiêu hóa. Khi các cơ này thư giãn, nhu động ruột hoạt động chậm lại, khiến thức ăn lưu lại trong dạ dày và ruột lâu hơn bình thường. Quá trình tiêu hóa kéo dài tạo điều kiện cho vi khuẩn lên men và sinh ra nhiều khí gas, dẫn đến cảm giác đầy hơi, chướng bụng. Càng về những tháng cuối, sự phát triển của thai nhi và tử cung càng chiếm nhiều không gian trong khoang bụng, tạo áp lực trực tiếp lên dạ dày và ruột, khiến các triệu chứng rối loạn tiêu hóa trở nên rõ rệt hơn bao giờ hết.
Mẹ bầu bị đầy bụng khó tiêu phải làm có nguy hiểm hay không?
Đa số các trường hợp đầy bụng khó tiêu khi mang thai là hiện tượng sinh lý bình thường và không gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng của mẹ và bé. Tuy nhiên, nếu tình trạng này diễn ra quá mức khiến mẹ bầu chán ăn, bỏ bữa hoặc không thể ngủ ngon, nó sẽ gián tiếp làm suy yếu sức khỏe của mẹ và ảnh hưởng đến đà tăng trưởng của thai nhi do thiếu hụt dưỡng chất. Đặc biệt, đầy bụng kéo dài đôi khi là dấu hiệu của các bệnh lý tiêu hóa cần được quan tâm. Do đó, dù không quá nguy hiểm, các mẹ vẫn không nên chủ quan mà cần tìm cách điều chỉnh để duy trì một thai kỳ chất lượng nhất.
Phân biệt đầy bụng khó tiêu và đau tức bụng do thai kỳ
Mẹ bầu cần biết cách phân biệt để tránh lo lắng quá mức hoặc bỏ lỡ các dấu hiệu bất thường. Đầy bụng khó tiêu thường đi kèm với cảm giác căng tức ở vùng bụng trên (thượng vị), ợ hơi, ợ chua và cảm giác no giả tạo sau khi ăn. Cơn đau do đầy hơi thường mang tính chất âm ỉ và lan tỏa. Trong khi đó, đau tức bụng do thai kỳ (như căng dây chằng hoặc gò tử cung) thường khu trú ở vùng bụng dưới, có thể kèm theo các cơn co thắt rõ rệt. Nếu cơn đau bụng đi kèm với tình trạng ra máu âm đạo hoặc đau buốt khi đi tiểu, mẹ bầu cần ngay lập tức liên hệ với bác sĩ sản khoa.
Đầy bụng khó tiêu là triệu chứng thường gặp do thay đổi sinh lý khi mang thai (Nguồn: Sưu tầm)
Nguyên nhân mẹ bầu bị đầy bụng khó tiêu
Có rất nhiều yếu tố cộng hưởng khiến hệ tiêu hóa của mẹ bầu trở nên nhạy cảm và dễ bị đình trệ.
Do cơ thể thay đổi nội tiết tố khi mang thai
Như đã đề cập, nồng độ progesterone tăng cao làm chậm quá trình tiêu hóa. Điều này vô tình khiến thức ăn bị tích tụ, sinh khí nhiều hơn trong đại tràng. Đây là nguyên nhân cốt lõi gây ra tình trạng đầy hơi ngay từ tam cá nguyệt đầu tiên.
Do tử cung lớn chèn ép dạ dày
Khi thai nhi phát triển, tử cung mở rộng và bắt đầu đẩy các cơ quan nội tạng khác ra khỏi vị trí ban đầu. Dạ dày bị ép lên phía trên, làm giảm không gian chứa thức ăn và làm axit dễ trào ngược lên thực quản, gây ra hiện tượng ợ nóng kèm đầy bụng khó tiêu.
Do bị táo bón
Táo bón là “người bạn đồng hành” không mong muốn của nhiều mẹ bầu. Khi phân không được tống xuất đều đặn, chúng sẽ tích tụ lại trong đại tràng, lên men và sinh ra một lượng khí lớn gây chướng bụng dữ dội.
Do ăn thực phẩm nhiều dầu mỡ, cay nóng
Chế độ ăn uống không phù hợp là tác nhân kích thích trực tiếp. Các món chiên rán, đồ ăn nhanh hoặc gia vị cay nóng đòi hỏi dạ dày phải tiết nhiều axit và co bóp mạnh hơn để tiêu hóa, điều này vốn dĩ đã khó khăn đối với hệ tiêu hóa đang bị trì trệ của phụ nữ mang thai.
Đầy hơi khó tiêu ở bà bầu do một số bệnh lý
Một số mẹ bầu có tiền sử viêm loét dạ dày, hội chứng ruột kích thích hoặc nhiễm vi khuẩn HP trước khi mang thai sẽ thấy các triệu chứng trở nên trầm trọng hơn trong thai kỳ. Ngoài ra, tình trạng tiểu đường thai kỳ cũng có thể ảnh hưởng đến tốc độ làm rỗng dạ dày.
Một số nguyên nhân khác
Sử dụng viên uống bổ sung sắt và canxi (rất cần thiết cho thai kỳ) đôi khi gây ra tác dụng phụ là nóng trong và táo bón, góp phần làm tăng cảm giác đầy bụng. Thói quen vừa ăn vừa nói hoặc uống nhiều nước ngọt có gas cũng khiến mẹ bầu nuốt phải nhiều không khí.
Cách cải thiện cho mẹ bầu bị đầy bụng khó tiêu phải làm sao để?
Việc thay đổi lối sống và thói quen ăn uống là chìa khóa quan trọng nhất để mẹ bầu vượt qua tình trạng này một cách an toàn.
Mẹ bầu cần uống đủ nước mỗi ngày
Uống đủ từ 2,5 đến 3 lít nước mỗi ngày giúp hỗ trợ nhu động ruột, ngăn ngừa táo bón và làm loãng các axit dư thừa trong dạ dày. Tuy nhiên, mẹ bầu nên tránh uống quá nhiều nước trong khi đang ăn vì điều này làm loãng dịch vị, khiến quá trình tiêu hóa trở nên chậm chạp hơn.
Ăn chậm và nhai kỹ
Nhai kỹ giúp thức ăn được nghiền nhỏ và trộn đều với enzyme nước bọt ngay từ khoang miệng, giúp giảm bớt gánh nặng cho dạ dày. Ngoài ra, ăn chậm cũng giúp mẹ bầu hạn chế việc nuốt quá nhiều không khí vào bụng – một trong những nguyên nhân gây đầy hơi hàng đầu.
Chia nhỏ bữa ăn trong ngày
Thay vì ăn 3 bữa lớn, mẹ bầu hãy chia thành 5 – 6 bữa nhỏ trong ngày. Việc này giúp dạ dày không bao giờ bị quá tải, thức ăn được tiêu hóa liên tục và ổn định, từ đó giảm thiểu sự tích tụ khí gas trong đường ruột.
Tránh các thực phẩm gây đầy hơi
Mẹ bầu nên hạn chế các loại đậu, bắp cải, súp lơ, hành tây và các loại nước giải khát có gas. Các thực phẩm nhiều dầu mỡ và đồ ngọt cũng cần được tiết chế. Thay vào đó, hãy bổ sung các loại trái cây lành tính như đu đủ chín, chuối và rau xanh lá mềm.
Tập thể dục nhẹ nhàng
Đi bộ nhẹ nhàng khoảng 15 – 20 phút sau khi ăn 1 tiếng là cách tuyệt vời để kích thích hệ tiêu hóa hoạt động. Vận động giúp nhu động ruột vận hành trơn tru hơn, hỗ trợ đẩy hơi thừa ra ngoài và giúp mẹ bầu cảm thấy sảng khoái, giảm căng thẳng.
Vận động nhẹ nhàng giúp kích thích tiêu hóa và giảm đầy hơi cho mẹ bầu (Nguồn: Sưu tầm)
Tránh ăn uống ngay trước khi đi ngủ
Mẹ bầu nên kết thúc bữa ăn cuối cùng trước khi ngủ ít nhất 2 – 3 tiếng. Việc nằm ngay sau khi ăn khiến thức ăn và axit dễ trào ngược lên thực quản, gây ra tình trạng ợ nóng và đầy bụng về đêm, làm ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.
Sử dụng gừng trong chế độ ăn uống
Gừng từ lâu đã được biết đến là “vị thuốc” tự nhiên tốt cho dạ dày. Một ly trà gừng mật ong ấm hoặc thêm vài lát gừng vào món ăn hằng ngày có tác dụng làm ấm bụng, giảm co thắt cơ trơn và hỗ trợ đẩy hơi ra ngoài cực kỳ hiệu quả cho phụ nữ mang thai.
Ngồi ăn đúng tư thế
Khi ăn, mẹ bầu nên ngồi thẳng lưng, tránh mặc quần áo quá chật ở vùng bụng. Tư thế ngồi thẳng giúp giảm áp lực chèn ép từ tử cung lên dạ dày, giúp thức ăn di chuyển xuống ruột dễ dàng hơn.
Giữ tinh thần thoải mái
Căng thẳng và lo âu (stress) ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh tiêu hóa. Mẹ bầu hãy cố gắng duy trì tâm trạng vui vẻ, thực hiện các bài tập thiền hoặc nghe nhạc để giúp hệ tiêu hóa hoạt động ổn định nhất.
Sử dụng men tiêu hóa
Trong một số trường hợp đầy bụng kéo dài gây khó chịu nhiều, mẹ bầu có thể sử dụng thêm men vi sinh (probiotics) hoặc men tiêu hóa theo chỉ dẫn. Men vi sinh cung cấp các lợi khuẩn giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ phân giải thức ăn nhanh hơn. Tại Pharmacity, chúng tôi cung cấp nhiều sản phẩm bổ sung lợi khuẩn an toàn cho phụ nữ mang thai. Tuy nhiên, hiệu quả có thể thay đổi tùy cơ địa từng người. Chúng tôi khuyên bạn luôn hỏi ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi sử dụng bất kỳ loại thực phẩm bảo vệ sức khỏe nào trong thai kỳ để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho mẹ và bé.
Bổ sung lợi khuẩn là giải pháp an toàn giúp hỗ trợ tiêu hóa cho phụ nữ mang thai (Nguồn: Sưu tầm)
Đầy bụng khó tiêu khi mang thai hoàn toàn cải thiện được bằng những thay đổi nhỏ trong lối sống. Kiên trì áp dụng thói quen ăn uống khoa học giúp mẹ bầu nhẹ nhàng hơn và tạo điều kiện tốt nhất cho thai nhi phát triển. Hãy lắng nghe cơ thể và chia sẻ với bác sĩ trong các đợt khám thai định kỳ.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: Medlatec, Nhà thuốc Long Châu