Giấc ngủ giúp cơ thể phục hồi, cân bằng chuyển hóa và củng cố trí nhớ. Nhiều người bị mất ngủ thường tự chịu đựng hoặc tự ý mua thuốc an thần, nhưng mất ngủ mãn tính có thể là dấu hiệu cảnh báo các bất ổn nghiêm trọng về thực thể hoặc tâm thần. Việc tự điều trị sai cách không chỉ khiến bệnh nặng hơn mà còn gây lờn thuốc nguy hiểm. Vì vậy, khi bệnh chuyển nặng, người bệnh cần biết nên đi khám khoa nào để được chẩn đoán và điều trị tận gốc.
Mất ngủ là gì?
Mất ngủ (Insomnia) là một dạng rối loạn giấc ngủ phổ biến, đặc trưng bởi tình trạng không đảm bảo về mặt thời lượng hoặc chất lượng giấc ngủ, dù người bệnh có đầy đủ thời gian và không gian lý tưởng để ngủ. Mất ngủ được chia làm hai nhóm chính dựa trên thời gian diễn tiến:
- Mất ngủ cấp tính: Tình trạng mất ngủ diễn ra dưới 3 tháng, thường khởi phát do các tác nhân kích thích ngắn hạn như stress công việc, thi cử, biến cố gia đình, thay đổi múi giờ (Jet lag) hoặc do môi trường phòng ngủ quá ồn ào, nóng bức.
- Mất ngủ mãn tính: Tình trạng khó ngủ, ngủ chập chờn diễn ra ít nhất 3 đêm mỗi tuần và kéo dài liên tục từ 3 tháng trở lên. Đây là thể bệnh nguy hiểm, thường gắn liền với các bệnh lý thực thể hoặc rối loạn tâm thần khu trú cần có sự can thiệp y khoa chuyên sâu.
Mất ngủ là rối loạn giấc ngủ, gồm cấp tính (dưới 3 tháng) và mãn tính (trên 3 tháng). (Nguồn: Sưu tầm)
Bị mất ngủ khám khoa nào?
Theo số liệu thống kê lâm sàng, có đến khoảng 80% trường hợp mất ngủ mãn tính bắt nguồn từ các vấn đề rối loạn tâm thần, tâm lý hoặc tổn thương thực thể ở hệ thần kinh. Do đó, để quá trình điều trị đạt hiệu quả cao nhất, bạn nên đến các bệnh viện đa khoa lớn và đăng ký thăm khám tại các chuyên khoa sau:
- Chuyên khoa Thần kinh: Đây là địa chỉ đầu tiên bạn nên nghĩ tới. Bác sĩ thần kinh sẽ giúp bạn tầm soát các nguyên nhân thực thể gây mất ngủ như: Thiểu năng tuần hoàn não, rối loạn tiền đình, tổn thương mạch máu não, thoái hóa cột sống cổ gây chèn ép mạch máu hoặc hội chứng chân không yên.
- Chuyên khoa Tâm thần / Tâm thần kinh: Nếu bạn bị mất ngủ đi kèm với các biểu hiện như lo âu, suy nghĩ tiêu cực, tim đập nhanh hồi hộp, buồn bã, chán ăn, hoặc sụt cân, hãy chọn chuyên khoa Tâm thần. Các bác sĩ tâm lý, tâm thần sẽ điều trị bằng các liệu pháp nhận thức hành vi kết hợp thuốc điều hòa chất dẫn truyền thần kinh để bẻ gãy stress, trầm cảm hay rối loạn lo âu – những thủ phạm giấu mặt tước đoạt giấc ngủ của bạn.
- Trung tâm Y học Giấc ngủ (Sleep Center): Tại các bệnh viện tuyến trung ương hiện nay đã có các trung tâm chuyên sâu về giấc ngủ. Nơi đây sở hữu máy đo đa ký giấc ngủ (Polysomnography) hiện đại giúp theo dõi chi tiết sóng não, nhịp thở, nồng độ oxy máu xuyên đêm để tìm ra các rối loạn đặc thù như chứng ngưng thở khi ngủ.
Tác hại khi bị mất ngủ kéo dài
Nhiều người thường chủ quan xem mất ngủ là một hiện tượng nhất thời, nhưng y học hiện đại đã chứng minh mất ngủ kéo dài là một “kẻ tàn phá” thầm lặng đối với sức khỏe:
- Hủy hoại tế bào não: Gây suy giảm trí nhớ trầm trọng, mất khả năng tập trung, tư duy chậm chạp và đẩy nhanh quá trình thoái hóa hệ thần kinh (gây sa sút trí tuệ Alzheimer).
- Gia tăng đột biến nguy cơ đột quỵ và tim mạch: Thiếu ngủ giữ cho hệ thần kinh giao cảm luôn bị kích thích, làm tăng huyết áp, tăng co thắt mạch máu. Người mất ngủ mãn tính có nguy cơ đột quỵ não cao gấp vài lần so với người bình thường.
- Suy giảm miễn dịch và xáo trộn chuyển hóa: Làm giảm sức đề kháng của cơ thể, tăng nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường, béo phì và tích tụ các phản ứng viêm hệ thống.
- Suy kiệt tinh thần: Là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hội chứng rối loạn lo âu lan tỏa, suy nhược thần kinh và trầm cảm kịch phát.
Khám mất ngủ có thể phát hiện những bệnh gì?
Khi đi khám mất ngủ, thông qua các kỹ thuật cận lâm sàng (như xét nghiệm máu, chụp MRI não, đo điện não đồ, siêu âm Doppler mạch máu hoặc đo đa ký giấc ngủ), các bác sĩ có thể phát hiện ra hàng loạt bệnh lý tiềm ẩn:
- Bệnh lý tâm thần: Trầm cảm, rối loạn lo âu, rối loạn lưỡng cực, stress mãn tính kịch phát.
- Bệnh lý mạch máu và thần kinh: Thiếu máu não (thiểu năng tuần hoàn não), u não, xơ vữa động mạch cảnh, rối loạn tiền đình.
- Hội chứng ngưng thở khi ngủ (Sleep Apnea): Tình trạng đường thở bị xẹp một phần hoặc hoàn toàn khi ngủ, gây thiếu oxy máu và buộc não phải tỉnh giấc vi mô để thở, rất phổ biến ở người ngáy to, béo phì hoặc nam giới trung niên.
- Bệnh nội tiết: Cường giáp (tuyến giáp hoạt động quá mức làm tăng chuyển hóa cơ bản, kích thích nhịp tim và gây trằn trọc).
- Bệnh cơ xương khớp và tiêu hóa: Các cơn đau do gout, thoát vị đĩa đệm, hoặc hội chứng trào ngược dạ dày thực quản (GERD) trở nặng về đêm khi nằm xuống.
Khám mất ngủ định kỳ là cách tốt nhất để tầm soát sớm các bệnh lý nguy hiểm bên trong cơ thể (Nguồn: Sưu tầm)
Tình trạng mất ngủ nào nên gặp bác sĩ?
Bạn cần chủ động sắp xếp thời gian đến gặp bác sĩ ngay lập tức nếu giấc ngủ của bạn có các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm sau:
- Tình trạng mất ngủ diễn ra liên tục trên 4 tuần dù bạn đã chủ động thay đổi lối sống, vệ sinh giấc ngủ sạch sẽ.
- Thường xuyên bị tỉnh giấc giữa đêm kèm theo cảm giác hụt hơi, ngột ngạt, tim đập nhanh hoặc vã mồ hôi trộm.
- Mất ngủ đi kèm với sụt cân nhanh chóng không rõ nguyên nhân, chán ăn, tinh thần u uất, buồn bã hoặc có những suy nghĩ tiêu cực.
- Cơ thể bị kiệt sức, lờ đờ nghiêm trọng vào ban ngày, hay ngủ gật khi đang làm việc hoặc khi đang tham gia giao thông, đe dọa trực tiếp đến sự an toàn của bản thân và người xung quanh.
Một số lưu ý khi khám chữa mất ngủ
Để buổi thăm khám với bác sĩ chuyên khoa đạt kết quả chẩn đoán chính xác nhất, người bệnh nên chuẩn bị và lưu ý các vấn đề sau:
- Ghi nhật ký giấc ngủ: Trước khi đi khám khoảng 1 – 2 tuần, hãy ghi lại chi tiết: Bạn lên giường lúc mấy giờ? Mất bao lâu để chợp mắt? Thức giấc mấy lần trong đêm? Thức dậy lúc mấy giờ? Và bạn có uống trà, cà phê hay rượu bia trước đó không?
- Liệt kê đầy đủ các thuốc đang dùng: Hãy mang theo tất cả các loại thuốc y tế, thực phẩm chức năng hoặc các viên uống bổ sung mà bạn đang sử dụng tại nhà. Một số nhóm thuốc (như thuốc hạ huyết áp, thuốc trị hen suyễn, thuốc cảm cúm chứa chất kích thích) có thể là tác nhân gây mất ngủ.
- Thành thật về tâm lý: Hãy cởi mở chia sẻ với bác sĩ về những áp lực công việc, biến cố tình cảm hay những nỗi lo âu, sợ hãi mà bạn đang phải chịu đựng. Đây là dữ liệu vàng để bác sĩ chẩn đoán thể bệnh tâm thần kinh.
- Tuyệt đối tuân thủ phác đồ: Điều trị mất ngủ là một hành trình cần sự kiên trì. Không tự ý tăng, giảm liều lượng thuốc an thần, thuốc trầm cảm được kê đơn và không được đột ngột dừng thuốc vì có thể gây hội chứng cai thuốc làm mất ngủ dội ngược nghiêm trọng hơn.
Sự phối hợp chặt chẽ giữa bệnh nhân và bác sĩ là chìa khóa để tìm lại giấc ngủ ngon (Nguồn: Sưu tầm)
Tóm lại, bị mất ngủ khám khoa nào không còn là câu hỏi quá khó nếu bạn thấu hiểu cơ thể mình. Việc chủ động tìm kiếm sự đồng hành từ các bác sĩ chuyên khoa Thần kinh hay Tâm thần từ sớm chính là giải pháp khoa học, an toàn nhất để dứt điểm những đêm dài trằn trọc, bảo vệ trọn vẹn sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.
Nguồn tham khảo hiển thị cuối bài viết:
National Library of Medicine: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10021100/
📝Nguồn tài liệu: Chọn lọc từ nhiều nguồn y tế uy tín
🔎Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tổng quan. Vui lòng tham khảo ý kiến của Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để nhận được hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.