8 
Enflurane là một loại thuốc gây mê toàn thân, được chỉ định dùng trong các trường hợp khởi phát và duy trì trạng thái gây mê, giảm đau trong quá trình sinh thường và phẫu thuật. Thuốc hoạt động bằng cách kích hoạt các kênh thần kinh có tính ức chế và ức chế các kênh thần kinh có tính kích thích, gây hạ huyết áp và làm suy giảm sức co bóp của cơ tim.
Tổng quan về Enflurane
Tên thuốc gốc (Hoạt chất)
- Enflurane
Loại thuốc
- Gây mê
Dạng thuốc và hàm lượng
- Enflurane, USP được đóng gói trong chai 250 mL.
Chỉ định Enflurane
- Enflurane được chỉ định dùng trong các trường hợp sau:
- Khởi phát và duy trì trạng thái gây mê toàn thân.
- Giảm đau trong quá trình sinh thường.
- Khi thực hiện phẫu thuật mổ lấy thai, nồng độ enflurane thấp có thể được dùng bổ trợ cho các thuốc gây mê toàn thân khác.
- Cần lưu ý rằng, việc sử dụng enflurane ở nồng độ cao hơn có thể dẫn đến tình trạng giãn tử cung và gia tăng nguy cơ chảy máu tử cung.
Dược lực học
- Enflurane nhanh chóng tạo ra trạng thái gây mê bằng cách kích hoạt các kênh thần kinh có tính ức chế và đồng thời ức chế các kênh thần kinh có tính kích thích.
- Một số tác dụng dược lực học chính của thuốc này bao gồm làm thư giãn cơ, giảm phản xạ hầu họng và thanh quản, cùng với việc gây hạ huyết áp.
- Ngoài ra, enflurane còn làm suy giảm sức co bóp của cơ tim.
- Mặc dù cơ chế hoạt động chi tiết của enflurane vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn, nhưng có vẻ như thuốc có thể tác động lên chất nền lipid của màng tế bào thần kinh.
- Các nghiên cứu thực hiện trên chuột đã chỉ ra rằng enflurane gắn kết với các thụ thể GABA A và glycine, dẫn đến hiệu ứng ức chế tại sừng thần kinh bụng.
- Đã có báo cáo cho thấy 30% tác dụng ức chế hệ thần kinh trung ương trên tủy sống sau khi sử dụng enflurane là do tác động qua thụ thể GABA A, trong khi việc gắn kết với thụ thể glycine đóng góp khoảng 20% vào tác dụng ức chế này.
Dược động học
Hấp thu
- Thuốc enflurane nhanh chóng đi vào hệ tuần hoàn thông qua đường hô hấp ở phổi.
- Nồng độ tối thiểu trong phế nang của oxy là 1,68%.
Phân bố
- Enflurane được phân bố rộng rãi đến các cơ quan như não, máu và mô mỡ dưới da.
- Tỷ lệ liên kết của enflurane với protein huyết tương đạt 97%.
- Thuốc có khả năng vượt qua hàng rào nhau thai.
Chuyển hóa
- Enflurane trải qua quá trình chuyển hóa tại gan, được xúc tác bởi enzym CYP2E1, tạo ra các ion florua vô cơ — đây là chất chuyển hóa chính của thuốc.
- Khoảng 2-10% lượng enflurane được chuyển hóa ở gan.
Thải trừ
- Phần lớn enflurane được thải trừ qua đường hô hấp dưới dạng khí thở ra, với 80% lượng thuốc ở dạng không đổi.
Tương tác thuốc Enflurane
- Enflurane có khả năng làm tăng cường hiệu lực của các thuốc giãn cơ không phân cực.
- Nguy cơ tăng kali máu có thể xảy ra khi enflurane được sử dụng đồng thời với succinylcholine.
- Sử dụng enflurane cùng với epinephrine có thể dẫn đến loạn nhịp thất hoặc tình trạng tăng huyết áp.
- Khi kết hợp với các thuốc gây mất cân bằng điện giải hoặc những thuốc đã biết có tác dụng kéo dài khoảng QT, enflurane có thể làm tăng nguy cơ kéo dài khoảng QT.
- Ví dụ, tác dụng của các thuốc chẹn thần kinh cơ như atracurium có thể được gia tăng khi dùng chung với enflurane.
- Việc sử dụng enflurane đồng thời với isoniazid có thể làm tăng quá trình chuyển hóa của thuốc gây mê và tiềm ẩn nguy cơ nhiễm độc gan.
Chống chỉ định thuốc Enflurane
- Enflurane bị chống chỉ định đối với những bệnh nhân mắc các rối loạn co giật.
- Thuốc không nên được sử dụng ở người có chấn thương đầu, tăng áp lực nội sọ, hoặc có tiền sử bệnh gan (bao gồm bệnh đường mật, vàng da, tổn thương gan) sau khi đã dùng enflurane hoặc các thuốc gây mê đường hô hấp khác trước đó.
- Chống chỉ định cho người bệnh có phản ứng quá mẫn với enflurane, các thuốc gây mê halogen khác, hoặc bất kỳ thành phần nào có trong chế phẩm thuốc.
Liều lượng & cách dùng Enflurane
Người lớn
Gây mê phẫu thuật
- Việc gây mê có thể được thực hiện bằng cách dùng enflurane riêng lẻ với oxy, hoặc phối hợp với hỗn hợp oxy-nitơ oxit.
- Khi áp dụng phương pháp này, bệnh nhân có thể xuất hiện một số biểu hiện kích thích.
- Để ngăn ngừa trạng thái hưng phấn, khuyến nghị dùng một liều barbiturat tác dụng ngắn để khởi mê, sau đó mới dùng hỗn hợp enflurane.
- Với nồng độ enflurane từ 2 – 4,5%, trạng thái gây mê phẫu thuật sẽ đạt được trong khoảng 7 đến 10 phút.
Duy trì
- Nồng độ enflurane từ 0,5 – 3% có thể được sử dụng để duy trì độ sâu gây mê trong quá trình phẫu thuật.
- Nồng độ duy trì không nên vượt quá 3%.
- Trong trường hợp cần tăng cường thư giãn cơ, có thể bổ sung thêm liều thuốc giãn cơ.
- Ưu tiên thiết lập thông khí nhằm giữ áp suất riêng phần carbon dioxide trong máu động mạch trong khoảng 35 đến 45 mmHg.
- Nên tránh tình trạng tăng thông khí quá mức nhằm hạn chế tối đa nguy cơ kích thích hệ thần kinh trung ương.
Giảm đau trong sản khoa
- Giảm đau khi sinh thường: Nồng độ enflurane từ 0,25 – 1% mang lại hiệu quả tương đương với 30 đến 60% nitơ oxit.
- Mổ lấy thai: Nồng độ từ 0,5 – 1% được dùng để bổ trợ cho các tác nhân gây mê khác.
Tác dụng phụ của Enflurane
Tác dụng phụ
Thường gặp
- Co giật có thể xảy ra khi gây mê enflurane ở mức độ sâu, hoặc khi có các yếu tố như giảm CO2, hạ huyết áp, ức chế hô hấp và thiếu oxy.
- Rối loạn nhịp tim.
- Buồn nôn và nôn.
- Tăng tiết nước bọt.
- Run rẩy.
- Tăng số lượng bạch cầu.
Hiếm gặp
- Tăng thân nhiệt ác tính.
- Tăng kali máu.
- Tổn thương gan từ nhẹ đến nặng, bao gồm suy gan, vàng da và hoại tử gan.
- Tăng nồng độ transaminase trong huyết thanh.
Lưu ý khi dùng Enflurane
Lưu ý chung
- Tăng kali máu trước phẫu thuật
- Các thuốc gây mê đường hô hấp đã được ghi nhận gây tăng kali huyết thanh ở một số trường hợp hiếm gặp, có thể dẫn đến loạn nhịp tim và tử vong ở trẻ em sau phẫu thuật.
- Bệnh nhân có tình trạng bệnh lý thần kinh cơ (dù tiềm ẩn hay đang tiến triển), đặc biệt là những người mắc chứng loạn dưỡng cơ Duchenne, có nguy cơ cao nhất, có thể do việc dùng chung với succinylcholine.
- Ở những cá thể này, nồng độ creatinin kinase trong huyết thanh cũng tăng đáng kể, và trong một số trường hợp, các xét nghiệm nước tiểu cho thấy dấu hiệu của myoglobin niệu.
- Tăng thân nhiệt ác tính
- Đối với các cá nhân có cơ địa nhạy cảm, enflurane có khả năng kích hoạt một tình trạng tăng chuyển hóa ở cơ xương, dẫn đến nhu cầu oxy tăng cao và biểu hiện lâm sàng của hội chứng tăng thân nhiệt ác tính.
- Các dấu hiệu không đặc hiệu của hội chứng này bao gồm cứng cơ, nhịp tim nhanh, thở nhanh, tím tái, loạn nhịp tim và huyết áp dao động. (Cần lưu ý rằng các triệu chứng không đặc hiệu này cũng có thể xuất hiện trong tình trạng gây mê nông hoặc thiếu oxy cấp tính).
- Mặc dù hiếm gặp, hội chứng tăng thân nhiệt ác tính do enflurane có thể gây giảm PaO2 và pH, cùng với tăng kali máu và tình trạng thiếu hụt bazơ. Sau đó, suy thận có thể phát triển, do đó cần duy trì lưu lượng nước tiểu nếu khả thi.
- Việc gia tăng độ sâu của gây mê bằng enflurane có thể gây ra những thay đổi trên điện não đồ (EEG), bao gồm điện áp cao, tần số nhanh, tiến triển qua các phức hợp sóng nhọn xen kẽ với các giai đoạn điện não yên lặng, cho đến hoạt động co giật rõ rệt. Hoạt động co giật này có thể đi kèm hoặc không đi kèm với chuyển động cơ.
- Nếu có hoạt động vận động, thường biểu hiện bằng các cơn co giật hoặc "giật" của nhiều nhóm cơ, tình trạng này có thể thuyên giảm hoặc chấm dứt khi nồng độ thuốc mê được hạ xuống. Hình thái EEG liên quan đến gây mê sâu này trở nên nghiêm trọng hơn khi có tình trạng giảm áp suất riêng phần carbon dioxide trong động mạch.
- Do khả năng điều chỉnh nồng độ thuốc mê nhanh chóng và dễ dàng, chỉ nên dùng thiết bị hóa hơi có khả năng tạo ra nồng độ dự đoán được.
- Gây mê ở độ sâu lớn có thể dẫn đến hạ huyết áp và suy hô hấp đáng kể.
- Nếu bệnh nhân có tiền sử rối loạn chức năng gan không rõ nguyên nhân sau khi tiếp xúc với thuốc gây mê halogen trước đó, cần xem xét việc sử dụng một loại thuốc gây mê khác không phải enflurane.
- Tương tự như các thuốc gây mê toàn thân khác, enflurane có thể gây suy giảm nhẹ chức năng nhận thức trong khoảng 2 đến 3 ngày sau khi thực hiện thủ thuật.
- Ngoài ra, những thay đổi nhỏ về tâm trạng và các triệu chứng khác có thể kéo dài trong vài ngày sau khi sử dụng thuốc, tương tự như với các thuốc gây mê khác.
Lưu ý với phụ nữ có thai
- Hiện chưa có các nghiên cứu đầy đủ và có kiểm soát về việc sử dụng enflurane ở phụ nữ mang thai. Vì kết quả từ các nghiên cứu sinh sản trên động vật không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác phản ứng ở người, thuốc này chỉ nên được dùng trong thai kỳ khi thật sự cần thiết.
Lưu ý với phụ nữ cho con bú
- Chưa có thông tin về việc liệu enflurane có được bài tiết vào sữa mẹ hay không. Do nhiều loại thuốc có khả năng đi vào sữa mẹ, cần thận trọng khi chỉ định enflurane cho phụ nữ đang nuôi con bằng sữa mẹ.
Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc
- Mặc dù chưa xác định rõ thuốc có ảnh hưởng đến khả năng vận động hay không, nhưng hiện tại không có bằng chứng cho thấy enflurane làm thay đổi khả năng lái xe và vận hành máy móc của người bệnh.
Quá liều và cách xử lý
Quên liều
- Nếu bệnh nhân bỏ lỡ một liều thuốc, hãy dùng liều đó ngay khi nhớ ra.
- Tuy nhiên, nếu thời điểm dùng liều kế tiếp đã gần, cần bỏ qua liều đã quên và tiếp tục dùng liều theo lịch trình đã định.
- Tuyệt đối không được dùng gấp đôi liều đã được chỉ định.
Quá liều và Độc tính
- Biểu hiện quá liều cấp tính: Hít phải enflurane quá mức có thể gây ra các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt hoặc bất tỉnh.
- Phơi nhiễm mạn tính: Hiện chưa có tài liệu nào ghi nhận về các tác dụng phụ của việc tiếp xúc lâu dài với hơi thuốc mê halogen hóa trong môi trường làm việc.
- Liên quan đến các vấn đề sức khỏe: Dù một số nghiên cứu dịch tễ học đã gợi ý mối liên hệ giữa việc tiếp xúc với thuốc gây mê halogen và sự gia tăng các vấn đề sức khỏe (đặc biệt là sẩy thai tự nhiên), mối quan hệ này vẫn chưa được kết luận một cách chắc chắn.
Cách xử trí khi quá liều
- Trong trường hợp quá liều, cần ngưng ngay việc sử dụng thuốc. Quy trình xử lý bao gồm thiết lập một đường thở thông thoáng và tiến hành hỗ trợ hoặc kiểm soát thông khí bằng cách cung cấp oxy tinh khiết.
Nguồn tham khảo
MIMS: https://www.mims.com/vietnam/drug/info/enflurane?mtype=generic
MIMS: https://www.mims.com/vietnam/drug/info/enflurane?mtype=generic
Drugbank.com: https://go.drugbank.com/drugs/DB00228
Drugbank.com: https://go.drugbank.com/drugs/DB00228
Drugs.com: https://www.drugs.com/pro/enflurane.html
Drugs.com: https://www.drugs.com/pro/enflurane.html
Bài viết này có hữu ích không?
Có0Không0