Dornase alfa: Tính chất và công dụng cải thiện chức năng phổi

Dornase alfa là thuốc tiêu đờm được chỉ định để hỗ trợ quản lý bệnh xơ nang và nâng cao chức năng phổi, đặc biệt ở những bệnh nhân từ 5 tuổi trở lên với dung tích sống gắng sức dự kiến lớn hơn 40%. Thuốc này hoạt động bằng cách cắt đứt các chuỗi DNA trong đờm, giúp giảm độ nhớt và cải thiện khả năng thanh thải chất nhầy của niêm mạc.

Tổng quan về Dornase alfa

Tên thuốc gốc (Hoạt chất)

• Dornase alfa

Loại thuốc

• Thuốc tiêu đờm

Dạng thuốc và hàm lượng

• Dung dịch hít 1000 IU/1 ml tương đương 1 mg/ml, ống 2,5 ml.

Chỉ định Dornase alfa

• Thuốc được chỉ định để hỗ trợ quản lý bệnh xơ nang và nâng cao chức năng phổi ở những bệnh nhân từ 5 tuổi trở lên, với dung tích sống gắng sức (FVC) dự đoán lớn hơn 40%.

Dược lực học

• Dornase alfa là một dạng enzyme deoxyribonuclease I (rhDNase) tái tổ hợp từ người, có khả năng đặc hiệu trong việc cắt đứt các chuỗi DNA.
• Các nghiên cứu tiền lâm sàng in vitro đã chỉ ra rằng dornase alfa thủy phân DNA có trong đờm của bệnh nhân xơ nang – một chất polyanion nhớt được tiết ra từ các bạch cầu thoái hóa do phản ứng với nhiễm trùng – từ đó làm giảm đáng kể độ nhớt của đờm.
• Ở bệnh nhân xơ nang, sự ứ đọng của các dịch tiết mủ nhớt trong đường hô hấp góp phần làm suy giảm chức năng phổi và thúc đẩy tình trạng nhiễm trùng. Với cơ chế tác dụng này, dornase alfa hỗ trợ giảm tắc nghẽn đường thở, nâng cao chức năng phổi (thể hiện qua sự gia tăng dung tích sống gắng sức FVC và thể tích thở ra gắng sức trong 1 giây đầu tiên FEV1), và cải thiện khả năng thanh thải chất nhầy của niêm mạc.
• Thuốc không cho thấy tác động lên đờm không có phản ứng viêm do nhiễm trùng (tức là đờm không chứa mủ) và cũng không ảnh hưởng đến chức năng phổi của những người khỏe mạnh.

Dược động học

Dược động học

Hấp thu

• Các nghiên cứu thực hiện trên chuột và các loài linh trưởng không phải người đã chỉ ra rằng, khi dùng qua đường hô hấp, dornase alfa có mức độ hấp thu toàn thân thấp.
• Kết quả này phù hợp với dữ liệu trên bệnh nhân, nơi việc sử dụng dornase alfa dưới dạng khí dung hít cũng cho thấy sự phơi nhiễm toàn thân ở mức tối thiểu.
• Đối với chuột, sự hấp thu của dornase alfa qua đường tiêu hóa sau khi uống là không đáng kể.
• Trong các thử nghiệm lâm sàng ở người, hít dornase alfa với liều lượng cao cũng không làm tăng đáng kể nồng độ thuốc trong huyết thanh vượt quá mức sinh lý bình thường.
• Sau khi hít qua đường miệng, nồng độ dornase alfa trung bình trong đờm có thể được định lượng trong vòng 15 phút.
• Sự cải thiện đáng kể về chức năng phổi, được thể hiện qua chỉ số FEV1, thường xuất hiện trong vòng 8 ngày.

Phân bố

• Các nghiên cứu trên chuột và khỉ đã chứng minh rằng, sau khi tiêm tĩnh mạch, dornase alfa được loại bỏ khỏi huyết thanh một cách nhanh chóng.
• Ở bệnh nhân xơ nang, sau khi hít một liều 2500 U (2,5 mg) dornase alfa, nồng độ trung bình của thuốc trong đờm được đo khoảng 3 µg/ml trong vòng 15 phút.
• Nồng độ dornase alfa trong đờm giảm nhanh chóng sau khi hít.
• Hiện tại, chưa có thông tin về việc liệu dornase alfa có thể đi qua nhau thai hay phân bố vào sữa mẹ hay không.

Chuyển hóa

• Dornase alfa được chuyển hóa thông qua các protease có mặt trong dịch sinh học của cơ thể.

Thải trừ

• Dữ liệu từ các nghiên cứu trên người cho thấy thời gian bán thải của dornase alfa là 3 – 4 giờ.
• Ở người, nồng độ thuốc trong đờm giảm xuống dưới một nửa trong vòng 2 giờ sau khi dùng thuốc, tuy nhiên, tác động tích cực lên tính lưu biến của đờm vẫn duy trì sau 12 giờ.

Tương tác thuốc Dornase alfa

Tương tác thuốc

Tương tác với các thuốc khác

• Dornase alfa có thể được sử dụng một cách hiệu quả và an toàn khi kết hợp với các liệu pháp điều trị xơ nang tiêu chuẩn. Các liệu pháp này bao gồm thuốc kháng sinh, thuốc giãn phế quản, men tụy, vitamin, corticosteroid dùng đường hít và toàn thân, cũng như thuốc giảm đau.
• Các thuốc giãn phế quản và các sản phẩm hít qua đường miệng khác, chẳng hạn như dornase alfa, có khả năng làm thay đổi sự hấp thu của insulin dạng hít.

Tương kỵ

• Không được pha loãng hoặc trộn dornase alfa với bất kỳ loại thuốc nào khác trong máy phun sương.
• Việc kết hợp thuốc với các hoạt chất khác có thể dẫn đến những thay đổi hóa lý và/hoặc chức năng không mong muốn đối với dornase alfa hoặc hợp chất được trộn.

Chống chỉ định thuốc Dornase alfa

Chống chỉ định

• Chống chỉ định cho những bệnh nhân có tiền sử quá mẫn cảm với dornase alfa hoặc với bất kỳ thành phần nào có trong công thức của thuốc.

Liều lượng & cách dùng Dornase alfa

• Dornase alfa được dùng qua đường hít miệng bằng hệ thống máy phun sương, thực hiện một lần mỗi ngày.
• Toàn bộ dung dịch từ một ống thuốc dùng một lần cần được đổ vào cốc phun sương; sau đó, gắn cốc này vào thiết bị hít theo chỉ dẫn của nhà sản xuất.
• Đặt ống ngậm của máy phun sương vào miệng và kết nối với thiết bị nén khí. Bệnh nhân nên hít thở đều đặn và bình tĩnh qua miệng cho đến khi thiết bị ngừng tạo sương, quá trình này thường kéo dài khoảng 10 – 15 phút để đảm bảo đủ liều.
• Sau mỗi lần sử dụng, cần làm sạch máy phun sương theo hướng dẫn được cung cấp bởi nhà sản xuất.
• Vì dung dịch thuốc không chứa chất bảo quản, ống thuốc đã mở phải được sử dụng hết trong một lần duy nhất; bất kỳ lượng thuốc còn lại nào cũng cần được loại bỏ.

Người lớn

• Bệnh nhân trưởng thành nên dùng liều 2,5 mg dornase alfa, tương đương 1 ống thuốc, một lần mỗi ngày.
• Đối với một số bệnh nhân trên 21 tuổi, có thể cân nhắc việc sử dụng thuốc 2 lần mỗi ngày.
• Việc sử dụng dornase alfa đều đặn hàng ngày giúp phần lớn bệnh nhân đạt được hiệu quả điều trị tốt nhất. Vì vậy, bệnh nhân cần được khuyến khích tuân thủ liệu trình dùng thuốc liên tục mỗi ngày.
• Bệnh nhân cần duy trì việc chăm sóc y tế định kỳ, bao gồm cả việc thực hiện vật lý trị liệu ngực theo tiêu chuẩn.
• Thuốc có thể được tiếp tục sử dụng an toàn ở những bệnh nhân đang trải qua các đợt cấp tính của nhiễm trùng đường hô hấp.
• Hiệu quả và độ an toàn của thuốc chưa được xác định ở những bệnh nhân có dung tích sống gắng sức dự đoán dưới 40%.

Trẻ em

• Trẻ em ≥ 5 tuổi:
• Liều dùng là 2,5 mg một lần mỗi ngày, tương đương 1 ống thuốc mỗi ngày.
• Kinh nghiệm lâm sàng về dornase alfa ở trẻ em dưới 5 tuổi còn hạn chế. Vì vậy, thuốc chỉ nên được dùng cho những bệnh nhi có tiềm năng cải thiện chức năng phổi hoặc có nguy cơ cao bị nhiễm trùng đường hô hấp.
• Tỷ lệ mắc các tác dụng phụ như ho, viêm mũi và phát ban được ghi nhận là cao hơn ở trẻ em dưới 5 tuổi so với trẻ em từ 5 tuổi trở lên.
• Trẻ sơ sinh và trẻ em < 2 tuổi:
• Đối với bệnh nhân có triệu chứng (dữ liệu còn hạn chế), liều dùng là 2,5 mg/ngày qua máy phun sương.
• Trẻ em từ 2 đến < 5 tuổi:
• Trong các đợt cấp tính hoặc khi sử dụng mãn tính ở một số bệnh nhân (dữ liệu còn hạn chế), liều dùng là 2,5 mg/ngày qua máy phun sương.

Đối tượng khác

• Bệnh xơ nang chủ yếu ảnh hưởng đến trẻ em và người trẻ tuổi.
• Chưa có đủ dữ liệu lâm sàng về việc điều trị ở bệnh nhân từ 65 tuổi trở lên để đánh giá liệu nhóm tuổi này có phản ứng khác biệt so với bệnh nhân trẻ tuổi hay không.
• Đối với bệnh nhân bị suy gan hoặc suy thận, không yêu cầu điều chỉnh liều lượng thuốc.

Tác dụng phụ của Dornase alfa

Hiếm gặp

• Các tác dụng phụ liên quan đến dornase alfa có tần suất xuất hiện cực kỳ thấp.
• Đa số các phản ứng không mong muốn này thường nhẹ, chỉ tạm thời và không yêu cầu điều chỉnh liều thuốc. Chúng bao gồm: viêm kết mạc, thay đổi giọng nói, khó thở, viêm họng, viêm thanh quản, viêm mũi không do nhiễm trùng, khó tiêu, nổi ban, mề đay, đau tức ngực (có thể liên quan đến màng phổi hoặc không do tim), và sốt.
• Kết quả xét nghiệm chức năng phổi có thể cho thấy sự suy giảm.

Lưu ý khi dùng Dornase alfa

Lưu ý chung

• Dornase alfa được dùng như một phương pháp hỗ trợ và không nhằm mục đích thay thế các liệu pháp điều trị xơ nang truyền thống. Các liệu pháp tiêu chuẩn bao gồm vật lý trị liệu lồng ngực, thuốc kháng khuẩn, thuốc giãn phế quản, bổ sung enzym tiêu hóa, vitamin, corticosteroid (dạng uống hoặc hít), và thuốc giảm đau. Vì vậy, bệnh nhân cần duy trì các phác đồ điều trị xơ nang hiện có trong suốt thời gian sử dụng dornase alfa.
• Đối với bệnh nhân có chức năng phổi dưới 40%, việc sử dụng dornase alfa không cho thấy khả năng giảm đáng kể nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp cần điều trị bằng kháng sinh tiêm tĩnh mạch.

Lưu ý với phụ nữ có thai

• Mức độ an toàn của dornase alfa đối với thai kỳ ở người vẫn chưa được xác định. Mặc dù các nghiên cứu trên động vật không phát hiện tác động bất lợi trực tiếp hay gián tiếp nào đến thai nghén hoặc sự phát triển của phôi thai.
• Tuy nhiên, việc chỉ định dornase alfa cho thai phụ vẫn cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

Lưu ý với phụ nữ cho con bú

• Ở liều khuyến cáo, dornase alfa chỉ được hấp thu toàn thân ở mức độ rất thấp, dẫn đến việc không thể đo được nồng độ thuốc trong sữa mẹ.
• Mặc dù vậy, vẫn cần thận trọng khi cân nhắc sử dụng dornase alfa ở phụ nữ cho con bú.

Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc

• Dornase alfa không gây ảnh hưởng hoặc chỉ ảnh hưởng rất ít đến khả năng điều khiển phương tiện giao thông và vận hành máy móc.

Quá liều và cách xử lý

Quên liều và xử trí

• Khi bệnh nhân bỏ lỡ một liều, hãy dùng ngay khi nhớ ra. Nếu thời điểm nhớ ra gần với liều tiếp theo, bệnh nhân nên bỏ qua liều đã quên và tiếp tục với liều kế tiếp theo lịch trình. Tuyệt đối không được dùng gấp đôi liều quy định để bù cho liều đã quên.

Quá liều và độc tính

• Các tác động khi dùng dornase alfa quá liều vẫn chưa được làm rõ. Trong các nghiên cứu lâm sàng trên cả người và động vật, ngay cả khi sử dụng liều cao hơn liều khuyến cáo gấp nhiều lần, không có bất kỳ phản ứng bất lợi nào được ghi nhận, cho thấy thuốc được dung nạp tốt ở mọi mức liều thử nghiệm.

Cách xử lý khi quá liều

• Do dornase alfa có khả năng hấp thu toàn thân thấp và thời gian bán thải trong huyết thanh ngắn, độc tính toàn thân khi quá liều chưa từng được báo cáo và cũng không được dự đoán. Vì vậy, không cần thiết phải áp dụng các biện pháp điều trị toàn thân trong trường hợp quá liều.

Nguồn tham khảo

4) Uptodate: https://www.uptodate.com/contents/dornase-alfa-drug-information?search=dornase%20alfa&source=search_result&selectedTitle=1~56&usage_type=panel&kp_tab=drug_general&display_rank=1#F161839

3) Dailymed: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=d8c78a7e-ff99-48f3-8952-643ec2ea0f86

2) Drugs.com: https://www.drugs.com/monograph/dornase-alfa.html

1) EMC: https://www.medicines.org.uk/emc/product/1112