9 
Lộc giác sương là vị thuốc quý có tác dụng ôn thận và ích khí, hỗ trợ điều trị các vấn đề về tiết niệu và xương khớp. Với công dụng chính là ôn hóa thận dương, hỗ trợ dương khí, thu liễm tính năng, ức chế chảy máu bất thường, lộc giác sương được sử dụng trong các trường hợp tỳ thận dương hư, cải thiện cảm giác thèm ăn, điều trị các triệu chứng buồn nôn, tiêu chảy, bạch đới, đái dầm, chảy máu tử cung.
Tìm hiểu chung về Lộc giác sương
Tên gọi, danh pháp
- Tên Tiếng Việt: Lộc giác sương.
- Danh pháp khoa học: Cornu cervi degelatinarum.
Đặc điểm tự nhiên
- Nhung hươu nai khi tuổi tác tăng lên sẽ chuyển hóa thành gạc hay sừng cứng. Vào mùa hè, hươu nai có hành vi cạ đầu vào các cây cối để làm rụng sừng. Bên trong gạc hươu nai không chứa máu; bề ngoài có thể có hoặc không có da phủ, với bề mặt sáng bóng và có thể thể hiện các sắc thái như vàng nhạt, hơi đỏ hoặc trắng ngà. Phần đáy gạc có các u nổi lên đặc trưng, trong khi phần đỉnh trơn nhẵn và nhọn hoắt.
- Dựa trên kích thước, tông màu và số lượng nhánh, có thể phân biệt gạc hươu với gạc nai. Gạc hươu thường có 3 hoặc 4 nhánh, chiều dài 30 – 50 cm, đường kính khoảng 3 cm, chất liệu mịn và rất cứng chắc, các u tròn phân bố cách nhau đều đặn và thường mang sắc đỏ nâu. Gạc nai có hình thái tương tự gạc hươu về độ mịn và độ cứng, nhưng kích thước lớn hơn đáng kể: đường kính 3 – 6 cm, chiều dài 50 – 60 cm, số nhánh nhiều hơn (3 – 6 nhánh), màu tro nâu, u không rõ rệt. Khi bẻ gạc nai hay gạc hươu, phần mặt cắt hiện vết trắng; bên trong có màu tro và tủy hẹp.
Phân bố, thu hái, chế biến
- Gạc được thu lấy từ những con hươu nai còn sống cho chất lượng tốt hơn so với gạc tự rụng. Gạc bao bì liên tảng là gạc vẫn còn liền với xương đầu và có da đầu bao phủ. Gạc liên tảng là gạc liền với xương đầu nhưng không còn da đầu.
- Một phương pháp thu gạc khác là vào khoảng tháng 6 – 8, người ta vào rừng để nhặt gạc đã tự rụng. Gạc trắng ngà với đế dài là loại tốt nhất trong nhóm gạc tự rụng. Các loại gạc mất đế, có đế lõm vào hoặc màu sắc nhợt nhạo được xếp vào hạng kém.
- Gạc khi sử dụng được cắt thành các đoạn ngắn. Sau đó tẩm với mật ong rồi sao vàng hoặc đốt qua bằng than và tán nhỏ.
- Lộc giác sau đó có thể được chế biến thành cao ban long hoặc lộc giác sương.
- Lộc giác sương có hai biến thể chính. Lộc giác sương theo phương pháp Nhật Bản được tạo ra bằng cách đốt đen (hoặc thiêu) dừng hươu nai rồi tán nhỏ thành bột. Lộc giác sương theo phương pháp Trung Quốc và Việt Nam là phần gạc đã được nấu thành cao ban long, sau đó được phơi khô và tán nhỏ.
Bộ phận sử dụng
- Lộc giác sau khi trải qua các công đoạn nấu cao, phơi hoặc sấy khô, được nghiền hoặc tán nhỏ thành bột có màu trắng sáng.
Công dụng của Lộc giác sương
Theo y học cổ truyền
- Trong y học cổ truyền, lộc giác sương được ghi nhận có vị hàm, tính ôn, tác động vào các kinh can và thận. Các tác dụng chính bao gồm:
- Ôn hóa thận dương, hỗ trợ dương khí, thu liễm tính năng, ức chế chảy máu bất thường.
- Dược liệu này được các lương y sử dụng trong những trường hợp tỳ thận dương hư, cải thiện cảm giác thèm ăn, điều trị các triệu chứng buồn nôn, tiêu chảy, bạch đới, đái dầm, chảy máu tử cung, chảy máu kinh nguyệt bất thường, ung nhọt và đờm hạch.
- Lộc giác sương được kê đơn như một vị bổ thuốc phục vụ cho các trường hợp mệt mỏi toàn thân và suy nhược cơ thể. Nó hỗ trợ cải thiện lưu thông máu ở vùng khớp xương, từ đó giảm bớt tình trạng sưng phù và các mụn nhọt nhiễm độc.
Theo y học hiện đại
- Các nghiên cứu dược lý hiện đại chỉ ra rằng lộc giác sương có khả năng tăng cường tuần hoàn máu qua các mạch vành, làm cho cơ tim co bóp với lực mạnh hơn, làm chậm lại nhịp tim, từ đó tăng cường chức năng tim.
- Dược liệu cũng được các chuyên gia đánh giá cao về khả năng nâng cao sức đề kháng miễn dịch của cơ thể. Tác động đến hệ máu và quá trình tạo máu được thể hiện qua việc tăng số lượng hồng cầu, nồng độ hemoglobin và kích thích sự sinh sôi của tế bào lưới hồng cầu, đồng thời tăng số lượng bạch cầu.
- Lộc giác sương được chỉ định trong điều trị viêm khớp nhờ vào hoạt tính chống viêm rõ rệt của nó.
Liều dùng và cách dùng Lộc giác sương
- Liều lượng sử dụng hàng ngày thường dao động trong khoảng 5 – 10 g. Dược liệu có thể được chế biến dưới nhiều hình thức như bột thuốc, viên nén hoặc dạng nước sắc.
Bài thuốc kinh nghiệm
Chữa mụn nhọt
- Nguyên liệu chuẩn bị: Lộc giác.
- Phương pháp: Đốt lộc giác cho tới khi hóa thành than, sau đó trộn với dấu chua rồi bôi trực tiếp lên vùng mụn nhọt.
Chữa gân xương đau nhức
- Nguyên liệu chuẩn bị: Lộc giác.
- Phương pháp: Lộc giác được sao tồn tính (đốt tới khi còn màu than đen), sau đó tán nhỏ thành bột. Uống 2 lần mỗi ngày, mỗi lần 4 g.
Phụ nữ bị khí hư bạch đới
- Nguyên liệu chuẩn bị: Lộc giác.
- Phương pháp: Lộc giác được sao cho vàng ươm rồi tán nhỏ, dùng 2 lần mỗi ngày với liều 4 g mỗi lần, tối ưu nhất là hòa với rượu khi uống.
Lưu ý khi dùng Lộc giác sương
- Không được sử dụng lộc giác sương ở những người có thể trạng hư hàn, tỳ vị yếu hạ, tiêu chảy mãn tính và không có dấu hiệu thực hỏa hoặc nhiệt độc ở phần hạ.
- Mặc dù lộc giác sương có nguồn gốc tự nhiên và đã trở thành dược liệu phổ biến tại nhiều địa phương, tuy nhiên nó vẫn mang theo những chỉ định, chống chỉ định và khả năng gây tác dụng không mong muốn. Bạn đọc và những người thân không nên tự quyết định sử dụng hoặc tuân theo những bài thuốc kinh nghiệm mà chưa được tư vấn chuyên môn. Cần phải tìm gặp bác sĩ để được đánh giá chi tiết tình trạng sức khỏe cơ thể và nhận được hướng dẫn y tế chuyên nghiệp. Nếu thấy bài viết mang lại giá trị, hãy chia sẻ rộng rãi. Chúng tôi luôn chờ đợi những ý kiến phản hồi và sự quan tâm của bạn đọc đối với những nội dung bài viết tiếp theo.
Nguồn tham khảo
https://tracuuduoclieu.vn/loc-giac.html.
https://duocdienvietnam.com/loc-giac-suong/.
https://www.researchgate.net/publication/263636883_Review_of_Cervi_Cornu_Parvum_Pharmacopuncture_in_Korean_Medicine.
Bài viết này có hữu ích không?
Có0Không0