Xylitol: Tìm hiểu đặc tính, công dụng và lưu ý cần biết

Xylitol là một loại rượu đường tự nhiên được sử dụng để ngăn ngừa sâu răng và nhiễm trùng tai giữa. Nó có vị ngọt nhưng không bị chuyển hóa thành axit gây hại, giúp giảm nguy cơ sâu răng và khô miệng. Xylitol cũng được sử dụng như một chất thay thế đường cho người bệnh tiểu đường và hỗ trợ giảm cân. Tuy nhiên, cần sử dụng đúng liều lượng và tham khảo ý kiến bác sĩ để đảm bảo an toàn.

Tổng quan về Xylitol

• Xylitol là một loại rượu đường tự nhiên được tìm thấy trong hầu hết các nguyên liệu thực vật, bao gồm nhiều loại trái cây và rau quả. Nó được chiết xuất từ ​​gỗ bạch dương để làm thuốc.

• Xylitol được sử dụng rộng rãi như một chất thay thế đường và trong kẹo cao su "không đường", kẹo bạc hà và các loại kẹo khác. Tuy nhiên, sorbitol là chất làm ngọt được sử dụng phổ biến nhất trong kẹo cao su không đường vì nó rẻ hơn xylitol và dễ sản xuất thành các sản phẩm thương mại.

• Là một loại thuốc, xylitol được sử dụng để ngăn ngừa nhiễm trùng tai giữa (viêm tai giữa) ở trẻ nhỏ và là chất thay thế đường cho những người bị bệnh tiểu đường.

• Xylitol được thêm vào một số loại kẹo cao su và các sản phẩm chăm sóc răng miệng khác để ngăn ngừa sâu răng và khô miệng. Xylitol đôi khi được thêm vào các công thức cho ăn bằng ống như một nguồn năng lượng.

Chỉ định Xylitol

• Xylitol có vị ngọt, nhưng không giống như đường, chất này không bị chuyển hóa trong miệng thành axit gây sâu răng.
• Việc sử dụng các sản phẩm chứa xylitol, bao gồm thực phẩm, kẹo cao su, kẹo và kem đánh răng, giúp giảm nguy cơ sâu răng ở người lớn và trẻ em từ 5 tuổi trở lên.
• Các sản phẩm chứa xylitol dường như mang lại hiệu quả phòng ngừa sâu răng tốt hơn so với các sản phẩm chứa sorbitol.
• Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả này, các sản phẩm phải cung cấp ít nhất 1-20 gam xylitol mỗi ngày.
• Một số nhãn hiệu kẹo cao su chỉ chứa lượng xylitol rất nhỏ, không đủ để ngăn ngừa sâu răng.
• Ngoài ra, chưa có thông tin rõ ràng về việc liệu xylitol có giúp ngăn ngừa sâu răng ở trẻ em dưới 5 tuổi hay không.

Giảm các đợt viêm tai giữa (viêm tai giữa) ở trẻ nhỏ

• Ở trẻ nhỏ, việc dùng xylitol với liều lượng thích hợp sau bữa ăn có thể giảm đáng kể số ca nhiễm trùng tai.
• Tuy nhiên, việc sử dụng xylitol ngay khi xuất hiện các triệu chứng của nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính dường như không ngăn ngừa được nhiễm trùng tai.

Chưa đủ bằng chứng Xylitol hiệu quả cho các trường hợp sau:

• Bệnh xơ nang: Nghiên cứu ban đầu cho thấy việc hít xylitol qua máy phun sương không cải thiện mức độ hoạt động của phổi ở những người bị xơ nang.
• Mảng bám răng: Dung dịch chứa xylitol không làm giảm mảng bám ở trẻ em. Tuy nhiên, chưa rõ liệu các sản phẩm xylitol khác có thể hiệu quả hơn hay không.
• Ghép tế bào gốc: Nghiên cứu ban đầu chỉ ra rằng việc lau răng và nướu bằng khăn lau chứa xylitol có thể ngăn ngừa nhiễm trùng máu ở trẻ em và thanh niên đang được cấy ghép tế bào gốc.
• Xylitol trong phẫu thuật mũi: Nghiên cứu ban đầu cho thấy rằng việc dùng chai bóp chứa xylitol hòa tan trong nước để rửa mũi giúp giảm đau và tắc mũi sau khi phẫu thuật mũi.
• Sưng (viêm) hốc mũi và xoang (viêm tê giác): Một số người dùng bình bóp hoặc dụng cụ chuyên dụng để rửa sạch xoang, thường sử dụng nước muối sinh lý. Việc thay thế nước muối bằng xylitol dường như làm giảm các triệu chứng như nghẹt mũi tốt hơn so với chỉ dùng nước muối.
• Chống khô miệng

Xylitol đối với người bị tiểu đường

• Là chất thay thế đường cho người bị bệnh tiểu đường: Một trong những tác động tiêu cực của đường bổ sung, như siro ngô giàu fructose, là có thể làm tăng lượng đường trong máu và insulin. Do hàm lượng fructose cao, việc tiêu thụ quá mức cũng có thể dẫn đến tình trạng đề kháng insulin và nhiều vấn đề về trao đổi chất.
• Tuy nhiên, xylitol không chứa fructose và có tác động không đáng kể đối với lượng đường và insulin trong máu.
• Do đó, các tác động có hại của đường không áp dụng cho xylitol.
• Chỉ số đường huyết (Glycemic Index – GI) của xylitol, một thước đo mức độ tăng nhanh của đường huyết do thực phẩm gây ra, chỉ là 7, trong khi đường thông thường có GI từ 60 đến 70.

Đối với người đang giảm cân

• Xylitol cũng có thể được xem là một chất làm ngọt thân thiện với việc giảm cân vì nó chứa lượng calo ít hơn 40% so với đường.
• Đối với những người mắc bệnh tiểu đường, rối loạn dung nạp đường, béo phì hoặc các vấn đề trao đổi chất khác, xylitol là một lựa chọn thay thế tuyệt vời cho đường.
• Mặc dù các nghiên cứu tương ứng trên người hiện chưa có sẵn, các nghiên cứu trên chuột đã chỉ ra rằng xylitol có thể cải thiện các triệu chứng của bệnh tiểu đường, giảm mỡ bụng và thậm chí ngăn ngừa tăng cân trong chế độ ăn kiêng.

Xylitol giúp ngăn ngừa vi khuẩn gây nhiễm trùng tai

• Xylitol có vị ngọt nhưng không giống như đường, nó không được chuyển hóa trong miệng thành axit gây sâu răng.
• Chất này làm giảm mức độ vi khuẩn gây thối rữa trong nước bọt và cũng có tác dụng chống lại một số vi khuẩn gây nhiễm trùng tai.

Dược lực học

Dược động học

Tương tác thuốc Xylitol

Chống chỉ định thuốc Xylitol

• Xylitol có khả năng gây độc cho chó, ngay cả khi chúng tiêu thụ một lượng khá nhỏ từ các sản phẩm như kẹo.
• Trong trường hợp chó của bạn ăn phải bất kỳ sản phẩm nào có chứa xylitol, việc đưa thú cưng đến bác sĩ thú y ngay lập tức là điều cần thiết.

Liều lượng & cách dùng Xylitol

Liều lượng

Người lớn

• Đối với sâu răng: Đã có nhiều mức liều được sử dụng. Thông thường, kẹo hoặc kẹo cao su chứa xylitol được dùng từ ba đến năm lần mỗi ngày. Tổng liều lượng khuyến nghị nằm trong khoảng từ 1-20 gam mỗi ngày. Nên nhai kẹo cao su xylitol trong khoảng 10 – 20 phút sau bữa ăn.

Trẻ em

• Đối với sâu răng: Các mức liều khác nhau đã được áp dụng cho trẻ em từ 5 tuổi trở lên. Thông thường, kẹo hoặc kẹo cao su được sử dụng từ ba đến năm lần mỗi ngày. Tổng liều dùng hàng ngày dao động từ 1-20 gam. Cần nhai kẹo cao su xylitol trong khoảng 10 – 20 phút sau bữa ăn. Việc ngậm kẹo cung cấp 5-8 gam xylitol cũng mang lại lợi ích trong việc phòng ngừa sâu răng.
• Đối với nhiễm trùng tai (viêm tai giữa): Tổng liều hàng ngày là 8,4-10 gam xylitol dưới dạng kẹo cao su, viên ngậm hoặc xi-rô, được chia thành năm lần dùng sau bữa ăn.

Cách dùng

Khi dùng bằng đường ăn

• Xylitol hoàn toàn an toàn khi được tiêu thụ với lượng tự nhiên có trong thực phẩm. Với vai trò là một loại thuốc, nó có thể an toàn cho hầu hết người lớn ở liều lượng lên đến khoảng 50 gam mỗi ngày.
• Tuy nhiên, việc sử dụng liều cao hơn bằng đường uống CÓ THỂ KHÔNG AN TOÀN. Có những lo ngại về khả năng liều lượng cực kỳ cao dùng trong thời gian dài (hơn ba năm) có thể gây ra các khối u.
• Xylitol có thể dẫn đến các tác dụng phụ như tiêu chảy và đầy hơi đường ruột.

Áp dụng lên da

• Nhằm mục đích phòng ngừa sâu răng ở cả người lớn và trẻ em, nhiều mức liều đã được thử nghiệm. Thông thường, liều lượng từ 7 đến 20 gam mỗi ngày được chia thành ba đến năm liều, thường được dùng dưới dạng kẹo hoặc kẹo cao su tiếp xúc với nướu răng.

Khi được sử dụng như một chất rửa mũi

• Xylitol được coi là an toàn khi được pha loãng với nước để vệ sinh xoang mũi.

Khi hít phải

• Xylitol có thể an toàn khi được hít bằng máy phun sương dưới sự giám sát và hướng dẫn của chuyên gia chăm sóc sức khỏe.

Tác dụng phụ của Xylitol

• Xylitol được đánh giá là an toàn khi sử dụng với lượng có sẵn trong thực phẩm.
• Đối với hầu hết người lớn, việc dùng xylitol như một loại thuốc có vẻ an toàn ở liều lượng lên tới khoảng 50 gam mỗi ngày.
• Người dùng cần tránh sử dụng liều lượng cao hơn.
• Đã có một số lo ngại về khả năng liều lượng cực cao dùng trong thời gian dài (hơn ba năm) có thể dẫn đến hình thành khối u.
• Xylitol có thể gây ra các triệu chứng như tiêu chảy và đầy hơi đường ruột.
• Đối với trẻ em, xylitol có thể an toàn khi dùng như một loại thuốc với liều lượng lên tới 20 gram mỗi ngày.

Lưu ý khi dùng Xylitol

Lưu ý đặc biệt

Phụ nữ mang thai và cho con bú

• Hiện chưa có đầy đủ bằng chứng đáng tin cậy để xác định liệu xylitol có an toàn khi sử dụng với mục đích điều trị trong thời kỳ mang thai hoặc cho con bú hay không. Để đảm bảo an toàn, khuyến cáo chỉ nên dùng xylitol với lượng thông thường có trong thực phẩm.

Trẻ em

• Xylitol ĐƯỢC XEM LÀ AN TOÀN cho trẻ nhỏ khi dùng đường uống với liều lượng lên tới 20 gam mỗi ngày dưới dạng thuốc.

Quá liều và cách xử lý

Trường hợp quá liều Xylitol

• Việc dùng thuốc vượt quá liều lượng khuyến cáo không giúp cải thiện triệu chứng mà ngược lại có thể dẫn đến ngộ độc hoặc gây ra các tác dụng phụ nghiêm trọng. Trong tình huống quá liều, cần nhanh chóng đưa bao bì, vỏ hộp hoặc nhãn thuốc đến cơ sở y tế để cung cấp thông tin cần thiết cho bác sĩ.

Trường hợp quên liều

• Nếu bạn quên uống một liều, hãy dùng ngay khi nhớ ra. Tuy nhiên, nếu thời điểm đó gần với liều kế tiếp, bạn nên bỏ qua liều đã quên và tiếp tục lịch trình dùng thuốc như bình thường. Không được dùng gấp đôi liều để bù cho liều đã bỏ lỡ. Để điều chỉnh lịch dùng thuốc hoặc lập kế hoạch mới cho các liều bị quên, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ.

Nguồn tham khảo

https://go.drugbank.com/drugs/DB11195

https://www.xn--thuc-2x5a.net/medicine-vi/xylitol

https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-996/xylitol

https://www.rxlist.com/xylitol/supplements.htm

https://www.vinmec.com/vi/tin-tuc/thong-tin-suc-khoe/dinh-duong/xylitol-moi-thu-ban-can-biet/

Ngày cập nhật: 06/05/2021